سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا, ونىڭ ٸشٸندە تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندە اۋقىمدى رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ, جاڭا ەدٸستەر ەنگٸزٸلٸپ كەلەدٸ. سوتتالعانداردى قايتا تەربيەلەۋ مەن ولاردىڭ قوعامعا بەيٸمدەلۋٸنە ەرەكشە باسىمدىق بەرٸلۋدە. اشىقتىق پەن تسيفرلاندىرۋ پروتسەستەرٸ دە جٷيەلٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلىپ, ازاماتتىق قوعام مەن باق-پەن بايلانىس نىعايىپ كەلەدٸ. وسى رەتتە بٸز قىلمىستىق اتقارۋ جٷيەسٸندەگٸ تىڭ ٶزگەرٸستەر مەن الداعى جوسپارلار جايلى شىمكەنت قالاسى جەنە تٷركٸستان وبلىسى بويىنشا قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى, ەدٸلەت پودپولكوۆنيگٸ ساپارعالي جۇماعۇلوۆپەن سۇحباتتاسقان ەدٸك.
جٷيەلٸ رەفورما – ٸزگٸلەندٸرۋدٸڭ باستاۋى
– قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸن رەفورمالاۋ باعىتىندا قانداي نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەر جٷزەگە اسىرىلۋدا? ونىڭ ٸشٸندە تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا وڭ باعىتتاعى ٶزگەرٸستەر قالاي ورىندالىپ جاتىر?
– سوڭعى جىلدارى قازاقستاننىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندە جٷيەلٸ رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا بەيٸمدەلۋ باعىتى كٷشەيٸپ كەلەدٸ. مەملەكەت سوتتالعان ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, ولاردى قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ, تٷزەۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ جاعدايدى جاقسارتۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر.
اتاپ ايتقاندا, قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندە پروباتسييا قىزمەتٸن جەتٸلدٸرۋ, جازاسىن ٶتەۋشٸلەردٸ ەڭبەكپەن قامتۋ جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ مەسەلەلەرٸ باسىمدىققا يە. جازاسىن ٶتەپ شىققان ازاماتتاردىڭ قوعامعا بەيٸمدەلۋٸ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارى كٷشەيتٸلۋدە. سونىمەن قاتار, تٷزەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاقسارتىلىپ, قاماۋداعىلاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن حالىقارالىق تالاپتارعا سەيكەستەندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ.
تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا دا وسى باعىتتاعى رەفورمالار قارقىندى تٷردە جٷزەگە اسىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ٶڭٸردەگٸ تٷزەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ ينفراقۇرىلىمى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جاڭارتىلىپ, قاۋٸپسٸزدٸك شارالارى كٷشەيتٸلٸپ, سوتتالعان ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن ساقتاۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. قازٸرگٸ تاڭدا جازاسىن ٶتەۋشٸلەردٸڭ كەسٸبي داعدىلارىن دامىتۋعا ارنالعان ارنايى باعدارلامالار ەنگٸزٸلٸپ, ولاردى ەڭبەككە باۋلۋ شارالارى كەڭەيتٸلٸپ جاتىر.
بۇدان بٶلەك, پروباتسييا قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ باعىتىندا دا ايتارلىقتاي قادامدار جاسالىپ وتىر. شارتتى تٷردە سوتتالعان نەمەسە مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوساتىلعان ازاماتتاردى قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ جەنە ولاردىڭ قوعامدا ٶز ورنىن تابۋىنا كٶمەكتەسۋ ماقساتىندا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسكەن جوبالار قولعا الىنعان.
بۇل باستامالار – ەلٸمٸزدەگٸ قۇقىقتىق جٷيەنٸ جاڭعىرتۋ مەن ٸزگٸلەندٸرۋدٸڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ. الداعى ۋاقىتتا وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
پسيحولوگييالىق قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ
– تٷرمەلەردەگٸ قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ (رەابيليتاتسييا) باعدارلامالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن قانداي جاڭاشىل ەدٸستەر ەنگٸزٸلٸپ جاتىر?
– قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندەگٸ باستى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ – سوتتالعان ازاماتتاردى قوعامعا قايتا بەيٸمدەۋ, ولاردىڭ بوستاندىققا شىققاننان كەيٸن ەلەۋمەتتٸك ورتاعا سەتتٸ ەنۋٸنە جاعداي جاساۋ. بۇل رەتتە قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ باعدارلامالارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ ەرەكشە ماڭىزعا يە. سوڭعى جىلدارى اتالعان باعدارلامالاردى جەتٸلدٸرۋ ماقساتىندا بٸرقاتار جاڭا ەدٸستەر ەنگٸزٸلۋدە.
الدىمەن, تٷزەۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ پسيحولوگتار مەن ەلەۋمەتتٸك قىزمەتكەرلەردٸڭ جۇمىسى جٷيەلٸ تٷردە كٷشەيتٸلدٸ. سوتتالعانداردىڭ پسيحولوگييالىق جاي-كٷيٸن جاقسارتۋ ٷشٸن جەكە جەنە توپتىق تەراپييا ەدٸستەرٸ كەڭٸنەن قولدانىلىپ, مٸنەز-قۇلىقتىق تٷزەتۋ باعدارلامالارى ەنگٸزٸلۋدە. بۇل ولاردىڭ ٸشكٸ سەنٸمدٸلٸگٸن قالىپتاستىرۋعا, قىلمىسقا قايتا بارماۋعا جەنە جاڭا ٶمٸر باستاۋعا ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار, سوتتالعان ازاماتتاردى كەسٸپتٸك دايارلىقتان ٶتكٸزۋ جەنە ەڭبەككە باۋلۋ شارالارى كەڭەيتٸلۋدە. بٷگٸندە تٷزەۋ مەكەمەلەرٸندە ارنايى كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلىپ, سوتتالعاندارعا قۇرىلىس, اعاش ٶڭدەۋ, تٸگٸن ٸسٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى سيياقتى تٷرلٸ سالادا جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸ ۇسىنىلۋدا. بۇل ولاردىڭ بوستاندىققا شىققاننان كەيٸنگٸ جۇمىسقا ورنالاسۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرىپ, قوعامعا سٸڭٸسۋٸن جەڭٸلدەتەدٸ.
رەابيليتاتسييانىڭ تاعى بٸر ماڭىزدى باعىتى – سوتتالعانداردى ەلەۋمەتتٸك بەيٸمدەۋ ماقساتىندا مەدەني-شىعارماشىلىق جەنە سپورتتىق ٸس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ. تٷرمە ەكٸمشٸلٸگٸ مەدەنيەت جەنە سپورت باسقارمالارىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, سوتتالعانداردىڭ بوس ۋاقىتىن تيٸمدٸ ٶتكٸزۋٸنە مٷمكٸندٸك جاساپ, تٷرلٸ بايقاۋلار, تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدار مەن سپورتتىق جارىستار ٶتكٸزۋ ارقىلى ولاردىڭ بويىندا وڭ قاسيەتتەردٸ قالىپتاستىرۋعا كٷش سالۋدا. بۇل ەدٸستەر سوتتالعانداردىڭ ٸشكٸ جان دٷنيەسٸن دامىتۋعا, ەموتسيونالدىق تۇراقتىلىعىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
سونداي-اق, بوساپ شىققان ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىنشا ارنايى قىزمەتتەر جۇمىسى كٷشەيتٸلٸپ, پروباتسييا قىزمەتٸمەن تىعىز بايلانىس ورناتىلعان. بۇل – ولاردىڭ قوعامعا قايتا بەيٸمدەلۋٸنە جەنە قىلمىسقا قايتا بارماۋىنا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام.
جالپى, ەنگٸزٸلگەن جاڭاشىل ەدٸستەر سوتتالعانداردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ولارعا جاڭا ٶمٸر باستاۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋدٸ كٶزدەيدٸ. بۇل باعىتتاعى رەفورمالار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىپ, قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ شارالارى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرٸلە بەرمەك.
قاتاڭ جازا ەمەس, قوعامعا بەيٸمدەۋ ماڭىزدى
– تٷرمە جٷيەسٸندە حالىقارالىق تەجٸريبەلەردەن قانداي وزىق ٷلگٸلەر قولدانىلۋدا? قازاقستان قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ قاي ەلدٸڭ مودەلٸنە جاقىن بولۋىن كٶزدەيدٸ?
– قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاننىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸ ەلەمدٸك ٷزدٸك تەجٸريبەلەرگە سٷيەنە وتىرىپ رەفورمالانىپ, تٷرمە جٷيەسٸن ٸزگٸلەندٸرۋگە باعىتتالعان جاڭا ەدٸستەردٸ ەنگٸزۋدە. بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ باستى ماقساتى – جازاسىن ٶتەپ جاتقان ازاماتتاردى قوعامعا قايتا بەيٸمدەۋ, ولاردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن قالىپتاستىرۋ جەنە بوستاندىققا شىققان سوڭ قىلمىسقا قايتا بارماۋىنا جاعداي جاساۋ.
ەلەمدٸك تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, جازاسىن ٶتەۋشٸلەرگە قاتاڭ جازا قولدانۋ ەمەس, ولاردى قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ ماڭىزدى رٶل اتقارادى. وسى باعىتتا قازاقستان بٸرقاتار دامىعان ەلدەردٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە بەلگييا مەن يتالييانىڭ قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندەگٸ وزىق ٷلگٸلەرٸن نەگٸزگە الىپ وتىر. بۇل ەلدەردەگٸ تٷرمە جٷيەسٸ قاتاڭ جازالاۋ قاعيداتىنان گٶرٸ, سوتتالعانداردى قوعامعا بەيٸمدەۋگە جەنە ولاردىڭ بولاشاقتا ەلەۋمەتتٸك ورتادا ٶز ورنىن تابۋىنا باعىتتالعان.
اتاپ ايتقاندا, بەلگييا تەجٸريبەسٸندە سوتتالعانداردى ەڭبەككە تارتۋ, ولاردى كەسٸبي دايارلىقتان ٶتكٸزۋ جەنە ارنايى ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى مورالدىق-پسيحولوگييالىق قولداۋ كٶرسەتۋ كەڭٸنەن قولدانىلادى. قازاقستاندا دا وسى باعىتتاعى رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ, تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ, ٶندٸرٸستٸك شەبەرحانالار اشۋ, شاعىن كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ سيياقتى باستامالار ەنگٸزٸلۋدە. بۇل شارالار سوتتالعانداردى پايدالى ٸسپەن اينالىستىرۋ ارقىلى ولاردىڭ قوعامعا قايتا قوسىلۋىن جەڭٸلدەتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
ال يتالييا ٷلگٸسٸندە پروباتسييا قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. بۇل ەلدە سوتتالعاندارعا بالاما جازا قولدانۋ تەجٸريبەسٸ كەڭ تاراعان, ياعني ولار جازاسىن تولىق ٶتەمەي تۇرىپ, قوعامدا پايدالى ەڭبەكپەن اينالىسۋ ارقىلى بوستاندىققا ەرتە شىعۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولادى. قازاقستان دا پروباتسييا جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋگە باسا نازار اۋدارىپ, شارتتى تٷردە مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوساتۋ مەحانيزمدەرٸن وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا جۇمىس ٸستەۋدە.
جالپى, قازاقستاننىڭ تٷرمە جٷيەسٸ بٸرتٸندەپ قىلمىستىق جازالاۋ ساياساتىنان گٶرٸ سوتتالعانداردى قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋگە باعىتتالعان حالىقارالىق ٷلگٸلەردٸ ەنگٸزۋگە بەت بۇردى. الداعى ۋاقىتتا وسى رەفورمالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بٸرلەسكەن جوبالار قولعا الىنباق. بۇل – ەلدەگٸ قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ گۋمانيزاتسييالانۋىنا جەنە قىلمىس دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋگە ىقپال ەتەتٸن ماڭىزدى قادام.
وتباسى مەن قوعام – جازاسىن ٶتەگەندەرگە تٸرەك بولۋى تيٸس
– جازاسىن ٶتەپ شىققان ازاماتتاردىڭ قايتا قىلمىسقا بارۋىن (رەتسيديۆ) ازايتۋ ٷشٸن قانداي شارالار قاراستىرىلۋدا?
– ٶكٸنٸشكە قاراي, بوستاندىققا شىققاننان كەيٸن ەلەۋمەتتٸك ورتاعا سٸڭٸسە الماي, جۇمىس تاپپاي, تۇرمىستىق قيىندىقتارعا تاپ بولعان ازاماتتاردىڭ قايتادان زاڭ بۇزۋ ىقتيمالدىعى جوعارى. سوندىقتان رەتسيديۆتٸك قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كەشەندٸ شارالار جٷزەگە اسىرىلۋدا.
ەڭ الدىمەن, قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندە «قوعامعا بەيٸمدەلۋ» دەپ اتالاتىن ارنايى باعدارلامالار ەنگٸزٸلٸپ, ەربٸر سوتتالعان ازاماتپەن جەكە جۇمىس جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل باعدارلاما اياسىندا جازاسىن ٶتەۋشٸلەرگە پسيحولوگييالىق قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ, ولاردىڭ مٸنەز-قۇلىقتىق داعدىلارى مەن ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ترەنينگتەر ٶتكٸزٸلەدٸ. پسيحولوگتار مەن ەلەۋمەتتٸك قىزمەتكەرلەر سوتتالعاندارمەن جەكە جەنە توپتىق تەراپييا ۇيىمداستىرىپ, ولاردىڭ ٶمٸرگە دەگەن كٶزقاراسىن ٶزگەرتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
سونىمەن قاتار, ەڭبەكپەن قامتۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. بوستاندىققا شىققان ازاماتتاردىڭ جۇمىس تابۋى – ولاردىڭ قايتا قىلمىسقا بارماۋىنىڭ ەڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ. سوندىقتان قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸ مەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار اراسىندا ەرٸپتەستٸك بايلانىس ورناتىلىپ, تٷزەۋ مەكەمەلەرٸندە سوتتالعان ازاماتتارعا تٷرلٸ كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلۋدا. قۇرىلىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, تٸگٸن ٶندٸرٸسٸ جەنە باسقا دا سالالار بويىنشا ماماندىق يگەرگەن ازاماتتار بوستاندىققا شىققان سوڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولادى.
بۇدان بٶلەك, پروباتسييا قىزمەتٸنٸڭ جۇمىسى كٷشەيتٸلٸپ, جازاسىن ٶتەپ شىققان ازاماتتاردى قوعامعا سەتتٸ بەيٸمدەۋ ٷشٸن ارنايى قولداۋ شارالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. پروباتسييا قىزمەتٸنٸڭ ماماندارى ولارمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ, جۇمىسقا ورنالاسۋ, قۇجاتتارىن رەسٸمدەۋ, باسپانا مەسەلەلەرٸن شەشۋ سيياقتى باعىتتاردا كٶمەك كٶرسەتەدٸ. سونىمەن بٸرگە, ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارعا جاتاتىن تۇلعالار ٷشٸن ارنايى مەملەكەتتٸك باعدارلامالارعا قاتىسۋ مٷمكٸندٸگٸ ۇسىنىلادى.
تاعى بٸر ماڭىزدى اسپەكت – وتباسى مەن قوعامنىڭ رٶلٸ. جازاسىن ٶتەپ شىققان ازاماتتاردىڭ قايتا قىلمىسقا بارماۋى ٷشٸن ولاردىڭ جاقىندارىمەن قارىم-قاتىناسى ماڭىزدى. وسى ماقساتتا تٷرمە ەكٸمشٸلٸگٸ مەن ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر سوتتالعانداردىڭ وتباسىلارىمەن بايلانىسىن نىعايتۋعا ىقپال ەتٸپ, جاقىندارىمەن قارىم-قاتىناس ورناتۋعا جاعداي جاساۋدا.
جالپى, بۇل شارالار جازاسىن ٶتەپ شىققان ازاماتتاردىڭ جاڭا ٶمٸر باستاۋىنا مٷمكٸندٸك بەرٸپ, ولاردىڭ قايتا قىلمىس جاساۋىن بولدىرماۋعا باعىتتالعان.
ساپا ارتىپ كەلەدٸ
– تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىنداعى تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندە جازاسىن ٶتەۋشٸلەردٸڭ ٶمٸر سٷرۋ جاعدايلارى قانشالىقتى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سەيكەس كەلەدٸ?
– سوڭعى جىلدارى بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي وڭ ٶزگەرٸستەر ورىن الىپ, تٷرمە ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ, سانيتارلىق جاعدايدى جاقسارتۋ, مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ جەنە سوتتالعانداردى ەڭبەكپەن قامتۋ سەكٸلدٸ شارالار قولعا الىنۋدا.
قازٸرگٸ تاڭدا تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىنداعى تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندە بٸرقاتار قايتا قۇرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, مەكەمەلەردٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاقسارتىلۋدا. جازاسىن ٶتەۋشٸلەردٸڭ تۇرمىستىق جاعدايىن وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا سانيتارلىق-گيگيەنالىق نورمالارعا سەيكەستەندٸرۋ شارالارى جٷزەگە اسىرىلىپ, مەكەمەلەردە تازا اۋىزسۋعا قولجەتٸمدٸلٸك, مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, تاماقتانۋ ستاندارتتارىن جاقسارتۋ مەسەلەلەرٸ شەشٸلۋدە.
سونىمەن قاتار, حالىقارالىق تەجٸريبەگە سٷيەنە وتىرىپ, سوتتالعانداردىڭ بوس ۋاقىتىن تيٸمدٸ ٶتكٸزۋگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. بٷگٸندە تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندە بٸلٸم بەرۋ مەن ەڭبەككە تارتۋ باعدارلامالارى كەڭەيتٸلٸپ, جازاسىن ٶتەۋشٸلەرگە كەسٸپتٸك دايارلىق الۋ مٷمكٸندٸگٸ ۇسىنىلۋدا. بۇل ولاردىڭ بوستاندىققا شىققاننان كەيٸن جاڭا ٶمٸر باستاۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. جۇمىسقا ورنالاسۋ مٷمكٸندٸگٸ بار ازاماتتاردىڭ قايتا قىلمىسقا بارۋ ىقتيمالدىعى ەدەۋٸر تٶمەندەيتٸنٸ بەلگٸلٸ.
قازٸرگٸ كەزدە حالىقارالىق ستاندارتتارعا تولىقتاي سەيكەس كەلۋ ٷشٸن ەلٸ دە بٸرقاتار جٷيەلٸ ٶزگەرٸستەر قاجەت. دەگەنمەن, جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالار مەن قايتا قۇرۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە سوتتالعان ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ جاعدايى بٸرتٸندەپ جاقسارىپ كەلەدٸ. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسىپ, تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸن جاڭعىرتۋ, سوتتالعانداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جەنە ولاردى قايتا ەلەۋمەتتەندٸرۋ شارالارى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرٸلە بەرمەك.
سوتتالعاندار دەنساۋلىعى – مەملەكەت جاۋاپكەرشٸلٸگٸندە
– قاماۋداعىلارعا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ قالاي ۇيىمداستىرىلعان? تٷرمەلەردە مەديتسينالىق قىزمەتتٸڭ ساپاسى بويىنشا قانداي مەسەلەلەر بار?
– 2022 جىلدان باستاپ قازاقستانداعى تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جٷيەسٸ تولىقتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزىرەتٸنە بەرٸلدٸ. بۇل شەشٸم مەديتسينالىق قىزمەتتٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا, سوتتالعان ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جالپىۇلتتىق ستاندارتتارعا سەيكەس مەديتسينالىق كٶمەك الۋىنا مٷمكٸندٸك بەرۋگە باعىتتالعان.
قازٸرگٸ تاڭدا تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندە العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ ورتالىقتارى جۇمىس ٸستەيدٸ. بۇل ورتالىقتار سوتتالعاندارعا جوسپارلى جەنە شۇعىل مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتٸپ, تٷرلٸ جۇقپالى جەنە سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ شارالارىن جٷزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار, اۋىر ناۋقاستاردى ەمدەۋ ماقساتىندا ولاردى ازاماتتىق مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە اۋىستىرۋ تەجٸريبەسٸ قولدانىلادى.
قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸندەگٸ مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىنا قاتىستى ناقتى ەرٸ جان-جاقتى جاۋاپ الۋ ٷشٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزىرلى ورگاندارى مەن سالا ماماندارىنىڭ پٸكٸرٸنە جٷگٸنگەن دۇرىس بولار ەدٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ الداعى ۋاقىتتا قانشالىقتى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرىلاتىنى – ەلٸمٸزدەگٸ قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ ٸزگٸلەنۋٸنٸڭ ماڭىزدى كٶرسەتكٸشتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولماق.
تٷيٸن: قازاقستانداعى قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ جاڭعىرۋى مەن ٸزگٸلەنۋٸ قازٸرگٸ ۋاقىتتا ماڭىزدى ەرٸ ٶزەكتٸ مەسەلە بولىپ وتىر. ساپارعالي جۇماعۇلوۆ جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن دەپارتامەنت قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ باعىتىندا اۋقىمدى رەفورمالاردى جٷزەگە اسىرىپ, سوتتالعانداردى قوعامعا بەيٸمدەۋ مەن ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلەدٸ. ونىڭ باسشىلىعىمەن تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىنداعى تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸندە ينفراقۇرىلىم جاڭارتىپ, قوعامنىڭ تولىققاندى مٷشەسٸ بولۋعا كٶمەكتەسەتٸن كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ مەن ەڭبەككە تارتۋ باعدارلامالارى كەڭەيتٸلۋدە. بۇل ٶزگەرٸستەر, ٶز كەزەگٸندە, قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنە دەگەن سەنٸمدٸ نىعايتىپ, سوتتالعانداردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
ساپارعالي جۇماعۇلوۆتىڭ ەدٸلدٸگٸ مەن كەسٸبي شەبەرلٸگٸ ونىڭ باسقارىپ وتىرعان سالاسىنداعى بارلىق ٶزگەرٸستەردٸڭ نەتيجەلٸ بولۋىنا نەگٸز بولىپ وتىر. ول باسقارعان دەپارتامەنت تەك جازالاۋ ەمەس, سوتتالعان ازاماتتاردىڭ جاڭا ٶمٸر باستاۋىنا مٷمكٸندٸك بەرٸپ, ولاردىڭ قوعامعا پايدالى ازاماتتار بولىپ ورالۋىنا جاعداي جاساپ كەلەدٸ. قابىلدانىپ جاتقان رەفورمالار مەن ەنگٸزٸلٸپ جاتقان جاڭاشىل ەدٸستەر الداعى ۋاقىتتا دا قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸنٸڭ دامۋىندا وڭ ٶزگەرٸستەر ەكەلەتٸنٸ سٶزسٸز.
سۇحباتتاسقان – سەرٸك جۇماباەۆ.
