ٶز كەزەگٸندە قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرلان تۇرعىمباەۆ كٶلٸك ۇرلىعىمەن كٷرەستٸ ەۋرازييالىق وداق شەڭبەرٸندەگٸ ەرٸپتەستەرٸمەن تٸزە قوسىپ جٷزەگە اسىراتىنىن العا تارتتى. وداققا مٷشە ەلدەر الداعى ۋاقىتتا ورتاق بازا دايىنداپ, تەمٸر تۇلپاردى بارمىتىلاۋشىلارمەن كٷرەسۋدٸ كٶزدەپ وتىر. ستاتيستيكالىق مەلەمەتتەرگە كٶز جٷگٸرتەتٸن بولساق, قازاقستاندا ۇرلانعان كٶلٸكتەردٸڭ 85 پايىزى رەسەيگە باعىتتالادى ەكەن. ال قالعاندارى وداققا مٷشە ٶزگە ەلدەردٸڭ نارىعىندا قوسالقى بٶلشەك رەتٸندە ساۋدالاندى.
– الداعى ۋاقىتتا ەسكٸ جەنە اپاتتى جاعدايداعى كٶلٸكتٸڭ يەلەرٸ پايدالانۋعا جارامسىز بولىپ قالعان كٶلٸكتەرٸن قوسالقى بٶلشەكتٸ ساۋدالاۋشىلارعا ساتقاندا, ولارعا كٶلٸكتٸڭ تەحپاسپورتىن قوسا تاپسىرۋى تيٸس. سول كەزدە بٸزدەر بازاردا ساۋدالانىپ جاتقان ەسكٸ قوسالقى بٶلشەكتەردٸڭ ۇرلانعان كٶلٸكتٸڭ بٶلشەگٸ ەمەس ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزەتٸن بولامىز, – دەيدٸ مينيستر ەرلان تۇرعىمباەۆ.
يە, ەلٸمٸزدە اۆتوكٶلٸك ۇرلىعىنىڭ ۋشىققانىن قالمايمىز. وسى رەتتە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ جاڭا باستاماسى كٶلٸك ۇرلىعىنا قانشالىقتى تىيىم بولادى دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
بٸزدٸڭشە, جاڭا باستامانىڭ كٶلٸك ۇرلىعىنا قاتىسى جوق سەكٸلدٸ. ونىڭ ٷستٸنە بازارلاردا ساۋدالىنىپ جاتقان ەسكٸ قوسالقى بٶلشەكتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ەۋرازييالىق وداققا مٷشە ەلدەردەن كەلەدٸ دەپ كەسٸپ ايتۋ قيىن. ەسكٸ بٶلشەكتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ ەۋروپا ەلدەرٸنەن كەلەدٸ. ونى ۇرلىق دەپ ايتۋعا اۋزىڭ بارمايدى.
جالپى, بازارلاردا ورتا دەڭگەيدەگٸ شەتەلدٸك كٶلٸكتەردٸڭ قوسالقى بٶلشەكتەرٸ ساۋدالاناتىنى بەلگٸلٸ. كٶلٸك ۇرلايتىندار ۇرىلار 2000 جىلعا دەيٸنگٸ كٶلٸكتەردٸ ۇرلاپ, قولدارىن بۇلعاماسى انىق.
ۇرلاسا بايلار مٸنەتٸن ايعىرداي كرۋزاكتاردى ۇرلايدى. سوندىقتان «ەۋرازييالىق وداقتىڭ ۇرىلارى كٶلٸكتەردٸ جاپپاي ۇرلاپ, بٶلشەكتەپ ساتىپ جاتىر» دەگەن سٶز قيسىنعا كەلمەيدٸ.
ەسٸك پەن تٶردەي دجيپ مٸنەتٸن شەندٸلەر كٶلٸكتەرٸ ۇرلانعان سوڭ وسىنداي قادامعا بارىپ وتىرۋى مٷمٸن.
سونىمەن قاتار بٸزدٸڭ نارىقتى رەسەيدٸڭ ارزان ساپاسىز كٶلٸكتەرٸ جاۋلاپ العانى بەلگٸلٸ. ال ۇرىلار ورىستىڭ سپاسىز كٶلٸكتەرٸنە مۇرىن شٷيٸرٸپ تە قارامايدى.
قازاقستاندا ولاردىڭ جاڭا قوسالقى بٶلشەكتەرٸن ساۋدالايتىن رەسمي ديللەرلەر جەتەدٸ. ٶزٸ قالت-قۇلت ەتٸپ تۇرعان ورىستىڭ كٶلٸگٸنٸڭ ەسكٸ بٶلشەگٸ كەلەسٸ بٸر كٶلٸكتٸ جاماپ-جاسقاۋعا كەلمەيتٸنٸ انىق. ورىستىڭ كٶلٸگٸن تٸزگٸندەپ جٷرگەن جۇرت جاڭا قوسالقى بٶلشەكتٸ الادى. ٶيتكەنٸ, جاڭا بٶلشەكتەر ارزان. كەز كەلگەن بازاردان تابۋعا بولادى.
وسى بٸر جايتتاردى نازارعا الساڭىز, جاڭا تالاپ كٶلٸك ۇرلىعىنا قاتىسى جوق ەكەنٸن اڭعارعانداي بولاسىڭ. بٸر بٸلەتٸنٸمٸز بازاردا ەسكٸ كٶلٸكتٸڭ بٶلشەكتەرٸن ساۋدالاپ جٷرگەن قاراپايىم ساۋداگەرلەرگە قيىن بولايىن دەپ تۇر. بۇدان كەيٸن ەسكٸ بٶلشەكتەردٸڭ باعاسى قىمباتتاپ, حالىقتىڭ جاعدايى قيىنداي تٷسۋٸ بەك مٷمكٸن.
ال مۇنى ويلاعان ەرلان تۇرماعامبەتوۆ بار ما ەكەن. كٷنٸ كەشە عانا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەستٸڭ قۇزىرەتٸن كەڭەيتۋدٸ قولدامايتىنىن اشىپ ايتتى. سول كەزدە پۋتين توقاەۆتىڭ شاپانىن شەشٸپ العانىن كٶردٸك.
بٸزدٸڭ مينيسترلەر دە الداعى ۋاقىتتا پرەزيدەنتٸمٸزدەن ٷلگٸ الىپ, ەۋرازييالىق وداقتىڭ ەلٸمٸز ٷشٸن وڭ جامباسىنا كەلمەيتٸن ۇسىنىستارىن قارسى شىعىپ, حالىقتىڭ مٷددەسٸن بەرٸنەن دە جوعارى قوياتىن كەز كەلدٸ دەپ ەسەپتەيمٸز.
نۇرلان جۇماحان
