سايلاۋ اياقتالعاننان كەيٸن ساعات تٸلٸ تٷنگٸ 3-تەن اۋعاندا دونالد ترامپ اق ٷيدٸڭ مٸنبەرٸنە كٶتەرٸلٸپ, مەلٸمدەمە جاسادى.
«بٸز بۇل جەڭٸسكە ەرتە باستان دايىندالدىق. بۇل سايلاۋدا جەڭدٸك», – دەدٸ ول.
سونىڭ الدىندا تۆيتتەردە: «بۇلار مەنٸڭ جەڭٸسٸمدٸ ۇرلاپ الماقشى...» دەگەن جازبا قالدىردى.
ترامپ بۇل سايلاۋدا جەڭٸلدٸ. ەشكٸم ونىڭ داۋسىن ۇرلاعان جوق ەدٸ. ول جەنە ونىڭ جاقتاستارى ەلٸ كٷنگە دەيٸن جەڭٸلگەنٸن مويىنداماي كەلەدٸ.
65 كٷننەن كەيٸن...
65 كٷننەن كەيٸن كاپيتولييگە سايلاۋدىڭ تازا ٶتكەنٸنە سەنبەگەن تٷرلٸ ساناتتاعى توبىر باسىپ كٸردٸ.
ەلگٸ جاعدايدان كەيٸن ەكٸ كٷن ٶتكەسٸن تۆيتتەر ادميندەرٸ «تازالاۋ» جۇمىسىن باستادى. ولار سايلاۋ نەتيجەسٸن مويىنداۋدان باس تارتقان ترامپ جاقتاستارى مەن ساناعا سىيمايتىن تٷرلٸ استىرتىن تەورييا فاناتتارىنىڭ پاراقشاسىن جاپپاي بۇعاتتادى. بۇعان پرەزيدەنت پاراقشاسى دا ٸلٸكتٸ.
تۆيتتەر مۇنى «جاعدايدى ەرٸ قاراي ۋشىقتىرماۋ ماقساتىندا جاسالعان ەرەكەت» دەپ تٷسٸندٸردٸ.
جاعدايدىڭ وسىعان ۇرىندىرارىن ترامپ جاقتاستارىنىڭ ينتەرنەتتەگٸ فورۋمىن جٸتٸ باقىلاعان ازاماتتار كٷنٸ بۇرىن بولجاپ, ەسكەرتكەن ەدٸ.
ناۋقان باستالاردان بٸر اي بۇرىن ترامپ سايلاۋدا داۋىس ۇرلاناتىنى تۋرالى يدەيانى حالىقتىڭ ساناسىنا سٸڭدٸرٸپ, اداستىرۋ, ارانداتۋ جۇمىسىن باستاپ كەتتٸ.
ەلەمجەلٸنٸ سايلاۋمەن بايلانىستى سەنساتسييالىق ۆيدەولار جاۋلاپ الدى. يە, كەيبٸر كونتەنتتٸڭ راستىعى دەلەلدەندٸ.
مەسەلەن, فيلادەلفيياداعى سايلاۋ ۋچاسكەسٸنە رەسپۋبليكالىقتاردىڭ باقىلاۋشىسىن كٸرگٸزبەي قويعان. الايدا بۇل جاعدايدا تٷسٸنبەۋشٸلٸك بولعانى كەيٸن انىقتالىپ, باقىلاۋشى ۋچاسكٸگە ٶتۋگە رۇقسات الدى.
دەسە دە, ترامپ باستاپ بەرگەن «ناۋقان» كٷش الا تٷستٸ. #StopTheSteal (داۋىس ۇرلاۋدى توقتاتامىز) حەشتەگٸمەن سايلاۋداعى زاڭسىزدىقتارمەن بايلانىستى جٷزدەگەن ۆيدەو تارالا باستادى. ترامپ جاقتاستارى فەيك اقپاراتتى بارىنشا پايدالانادى. تٸپتٸ رەسەي پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋىنداعى زاڭبۇزۋشىلىقتاردى امەريكادا بولعانداي ەتٸپ كٶرسەتتٸ.
ترامپ جاقتاستارى ٶز كانديداتىنىڭ جەڭٸسكە جەتكەنٸنە شٷبەسٸز سەندٸ, ونىڭ جەڭٸلٸسٸن بيلٸكتٸڭ تٶڭٸرەگٸندەگٸ «ٶزارا اۋىز جالاسقان سىبايلاس كٷشتەردەن» كٶردٸ.
4 قاراشا كٷنٸ داۋىس ساناۋ پروتسەسٸ ەلٸ اياقتالماعان تۇستا ترامپ ٶزٸنٸڭ جەڭٸسكە جەتكەنٸن مەلٸمدەپ ٷلگەردٸ. تەك 3 كٷن ٶتكەننەن كەيٸن باق بايدەن vs ترامپ تەكەتٸرەسٸنٸڭ جەڭٸمپازىن اتادى.
ترامپ ٶز تاراپىنان سايلاۋدى امەريكا حالقىنا جاسالعان وپاسىزدىق دەدٸ. الايدا بۇعان جارىتىمدى دەلەل تابا المادى. زەرتتەۋلەرگە قاراعاندا, اقش-تاعى سايلاۋدا فالسيفيكاتسييالاردىڭ ورىن الۋى سيرەك كٶرٸنٸس.
دەل سول كٷنٸ فەيسبۋكتە «Stop the Steal» توبى قۇرىلىپ, بٸر تەۋلٸك ٸشٸندە ونىڭ مٷشەلەرٸنٸڭ سانى 300 مىڭ ادامعا جەتتٸ.
توپ مٷشەلەرٸ «سايلاۋدا جاپپاي زاڭسىزدىقتار ورىن الدى, بايدەن جاقتاستارى ٶلگەن ادامداردى سايلاۋشىلار ساناتىنا قوستى» دەگەن جالعان اقپارات تاراتتى.
بۇدان بٶلەك, داۋىس بەرۋ قۇرىلعىلارى داۋىستى بايدەنگە بەرۋگە «بەيٸمدەلگەنٸ» تۋرالى ايتىلىپ, توپ بەلسەندٸلەرٸ (امەريكادا) تٶڭكەرٸس جاساۋ تۋرالى يدەيانى اينالدىرا باستادى.
فەيسبۋك ەكٸمشٸلٸگٸ توپتى ٶشٸرٸپ تاستاعانىمەن, ونىڭ ورنىنا دەل سونداي باسقا قاۋىمداستىقتار پايدا بولدى. امەريكالىقتاردىڭ بٸرازى سايلاۋ زاڭسىز ٶتتٸ دەگەن فەيك اقپاراتقا الدانىپ قالدى.
7 قاراشا...
7 قاراشادا دەستٷرلٸ تٷردە سايلاۋ قورىتىندىسىن حابارلايتىن «اسسوشيەيتەد پرەسس» اگەنتتٸگٸ بايدەننٸڭ جەڭٸسكە جەتكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
ترامپ جاقتاستارى دٷر كٶتەرٸلدٸ. جٷزدەگەن, مىڭداعان ادام ۆاشينگتونعا اعىلدى. بۇلاردىڭ اراسىندا تٷرلٸ ۋلتراوڭشىل توپتاردىڭ مٷشەلەرٸ مەن ميگرانتتارعا قارسى كٷرەسكەرلەر, تٷرلٸ قيسىنسىز تەورييالارعا سەنەتٸن فاناتتار مەن كٶشەدەگٸ زورلىق-زومبىلىقتاردى قولدايتىن قاسقٶيلەر تٶبە كٶرسەتتٸ.
ترامپ ٶز جاقتاستارىنا دەم بەرٸپ, ليمۋزيننەن قول بۇلعادى. بۇل شاقتا پرەزيدەنت زاڭگەرلەرٸ سايلاۋدىڭ ەدٸلەتسٸز ٶتكەنٸن دەلەلدەۋ ٷشٸن سوت بوساعاسىندا تٷنەپ, كٷرەسۋگە كٸرٸسكەن ەدٸ.
بۇلاردىڭ اراسىندا – سيدني پاۋەلل مەن ەل لين ۆۋد ەرەكشە كٶزگە تٷستٸ.
ولار قولدارىندا سايلاۋدىڭ ەدٸلەتسٸز ٶتكەنٸ تۋرالى دەلەل بارىن ايتىپ, بايدەننٸڭ جەڭٸسٸن زاڭسىز دەپ تانۋدى تالاپ ەتتٸ.
وسى تۋرالى Fox News-كە سۇحبات بەرگەن پاۋەلل ترامپ جاقتاستارىنىڭ سٷيٸكتٸسٸنە اينالدى. ونىڭ ٸشٸندە بيلٸكتٸ سايتانمەن سٶز بايلاسقان جەنە بالا ساۋداسىمەن اينالىساتىن ٷلكەن قۇرىلىم بار دەگەن تەوريياعا سەنەتٸن امەريكاداعى QAnon قوزعالىسىنىڭ مٷشەلەرٸ ترامپ ادۆوكاتتارىنىڭ جانىنان تابىلدى.
الايدا زاڭگەرلەردٸڭ سايلاۋعا قاتىستى دەلەلدەرٸ ٸسكە العىسىز بولىپ قالدى. 200 پاراقتان تۇراتىن شاعىمداعى دەلەل مەن دەيەكتٸڭ تٷپٶزەگٸ جوقتىعى, شىنايىلىققا سەيكەس كەلمەيتٸنٸ جەنە تٷرلٸ زاڭگەرلٸك قاتەلٸكپەن جازىلعانى انىقتالدى.
ەيتسە دە بۇلاردىڭ ارگۋمەنتٸ ينتەرنەتتە ٷلكەن پٸكٸرتالاس تۋعىزدى. سوتتا جەڭٸلٸس تاپقان ترامپ جاقتاستارى بۇدان كەيٸن سايلاۋعا جاۋاپتى شەنەۋنٸكتەردٸ قورقىتىپ, ٷركٸتۋگە كٶشتٸ. بۇلاردان جەبٸر كٶرگەن دجوردجيياداعى مەمحاتشى كەڭسەسٸنٸڭ شەنەۋنٸگٸ گابريەل ستەرلينگ مۇنىڭ سوڭى قانتٶگٸسكە ۇلاساتىنىن ايتىپ, مەلٸمدەمە جاسادى.
جەلتوقساندا نارازىلىققا شىققان وتىزعا تارتا ادام ميچيگان شتاتىنىڭ مەمحاتشىسى دجوسەلين بەنسوننىڭ ٷيٸن قورشاپ الدى. ولار سايلاۋدى زاڭسىز دەپ تانۋدى تالاپ ەتٸپ, بەنسوندى دەموكراتييا دۇشپانىنا تەڭەدٸ.
اريزونادا اشۋلى توپ شتات مەمحاتشىسى كەتي گوببستٸڭ ٷيٸنٸڭ الدىنا كەلٸپ, ونى اڭدىپ جٷرگەندەرٸن ەسكەرتتٸ.
11 جەلتوقساندا اقش جوعارعى سوت تەحاس شتاتىنىڭ سايلاۋ نەتيجەسٸن قايتا قاراۋ تۋرالى شاعىمىن كەرٸ قايتاردى.
ساياسي جەنە زاڭ جولىمەن كٷرەسۋ وپتسييالارى تاۋسىلعان ترامپ جاقتاستارىنىڭ اراسىندا كٷش قولدانۋ تۋرالى پٸكٸرلەر ايتىلا باستادى.
كەلەسٸ كٷنٸ ۆاشينگتوندا سايلاۋ نەتيجەسٸن مويىنداۋدان باس تارتقان مىڭداعان ادام كٶشەگە شىقتى. بۇل ترامپ جاقتاستارىنىڭ ەكٸنشٸ ٸرٸ ەرەۋٸلٸ ەدٸ.
ەكٸ كٷن ٶتكەسٸن سايلاۋشىلار كوللەگيياسى بايدەننٸڭ جەڭٸسٸن رەسمي راستادى, ناۋقانعا نٷكتە قويدى. بايدەندٸ رەسەي پرەزيدەنتٸ پۋتين جەنە رەسپۋبليكالىق پارتييانىڭ ليدەرٸ ميتچ ماككونەلل قۇتتىقتادى.
امالى تاۋسىلعان ترامپ جاقتاستارى سايلاۋ نەتيجەسٸن تەرٸسكە شىعارۋ ٷشٸن جەدەل ەرەكەتكە كٶشۋ كەرەك دەگەن شەشٸم قابىلدايدى.
ولاردىڭ اراسىندا قولدانۋشىلار ەكسترەميستٸك يدەيالارىن ورتاعا سالىپ, پورنوگرافييامەن ەمٸن-ەركٸن بٶلٸسەتٸن 8chan جەنە 8kun پلاتفورماسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى دجيم ۋوتكينستٸڭ ۇلى رون ۋوتكينس ەرەكشە كٶزگە تٷستٸ.
17 قاراشادا ۋوتكينس ترامپ جاقتاستارىنا ٷن قاتىپ, «رەسپۋبليكانى قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن» ەسكەريلەرگە ارقا سٷيەگەن يۋليي تسەزاردان ٷلگٸ الۋعا شاقىردى.
تۆيتتەردەگٸ 500 مىڭ وقىرمانىنان #CrossTheRubicon (رۋبيكوننان ٶتۋ) حەشتەگٸن بەلسەندٸ ناسيحاتتاۋدى سۇراعان ول, سول ارقىلى ەسكەردٸ سەناتقا ايداپ سالعان تسەزاردٸڭ شەشٸمٸن مىسالعا كەلتٸرەدٸ.
بۇل حەشتەگتٸ اشىق قولداعان شەنەۋنٸكتەردٸڭ اراسىندا اريزونا شتاتىنداعى رەسپۋبليكالىق پارتييانىڭ بٶلٸم باستىعى كەللي ۋورد بار.
ۋوتكينس ترامپقا ەسكەر مەن فەدەرالدى كٷش قۇرىلىمدارىنا پەرمەن بەرەتٸن «باس كٶتەرۋ» تۋرالى زاڭدى كٷشٸنە ەندٸرۋگە كەڭەس بەردٸ.
كەلەسٸ كٷنٸ ترامپ ٶز كومانداسىنىڭ مٷشەلەرٸن اق ٷيگە اقىلداسۋعا شاقىردى. New York Times حابارلاۋىنشا, وسى جيىندا گەنەرال فلينن ەلدە ەسكەري جاعداي ەنگٸزٸپ, سايلاۋدى قايتارا ٶتكٸزۋگە كەڭەس بەردٸ.
كەڭەستە كەڭٸنەن سٶز بولعان مەسەلەلەر ەلدەگٸ ازاماتتىق سوعىس پەن تٶڭكەرٸس تۋرالى قاۋەسەتتٸ ٶرٸستەتە تٷستٸ.
كٶپتەگەن ۋلتراوڭشىل بەلسەندٸلەر 6 قاڭتاردا كونگرەسستە ٶتەتٸن سايلاۋ نەتيجەسٸن بەكٸتۋ تۋرالى قوس پالاتانىڭ وتىرىسىن ٶزدەرٸنٸڭ سوڭعى مٷمكٸندٸگٸ رەتٸندە قاراستىردى.
پرەزيدەنتتٸڭ ەڭ راديكالدى جاقتاستارى جەنە QAnon ادەپتەرٸ جاڭا جوسپار قۇردى. ولار ٶز تٶڭٸرەگٸن «وسى كٷنٸ ترامپ ۆاشينگتونعا ەسكەر ەنگٸزەدٸ, جەڭٸستٸ تارتىپ العان بيلٸكتەگٸ سىبايلاس توپتاردىڭ ٶكٸلدەرٸن گۋانتاناموداعى اباقتىعا جابادى» دەگەنگە سەندٸردٸ.
بۇعان الدانعان مىڭداعان ادام 6 قاڭتاردا ۆاشينگتونعا لاپ قويدى. ولار امەريكانىڭ ەر تٷكپٸرٸنەن كەلدٸ.
ميتينگ ٶتەردٸڭ الدىندا «ترامپشىلدار» باس قوساتىن TheDonald سايتىندا قولدانۋشىلار ٶزدەرٸمەن بٸرگە وتتى قارۋ ەكەلمەك ويى بارىن جازدى. بۇل امەريكا استاناسىنىڭ زاڭىنا قايشى بولاتىن. وسى سايتتا كاپيتولييدٸ باسىپ الۋ تۋرالى جەنە كونگرەسستەگٸ «ساتقىنداردى» قۇرىقتاۋ تۋرالى جوسپار اشىق تالقىلاندى.
6 قاڭتار...
6 قاڭتاردا ترامپ اق ٷيدٸڭ جانىنداعى ساياباقتا ٶزٸن قولداۋعا جينالعان سايلاۋشىلاردىڭ الدىندا بٸر ساعات بويى سٶز سٶيلەدٸ. ەۋەلدە بەيبٸت جەنە پاتريوتتىق ەرەكەتپەن شەكتەلۋدٸ ٶتٸنگەن ترامپ سٶزٸنٸڭ سوڭىن كاپيتولييگە بارىڭىزدار دەگەن ٷندەۋمەن اياقتادى.
«بٸز بار كٷشٸمٸزدٸ سارپ ەتٸپ كٷرەسۋدەمٸز. اياعىنا دەيٸن كٷرەسپەسەك ەلدەن ايىرىلاسىزدار. سوندىقتان دا بٸز پەنسيلۆانييا اۆەنيۋمەن جٷرٸپ وتىرىپ كاپيتولييگە بارامىز...» – دەدٸ پرەزيدەنت.
شارانى سىرتتاي باقىلاعان ساراپشىلار مۇنى سوڭى قانتٶگٸسپەن اياقتالاتىنىن ەسكەرتتٸ.
ساياساتكەر مايكل چەرتوففتىڭ ايتۋىنشا, ترامپ اۋديتوريياسى سايلاۋدا بۇرمالاۋشىلىق بولىپ, ساياسي ناۋقاننىڭ ەدٸلەتسٸز ٶتكەنٸنە ەبدەن يلانىپ العان.
«بۇلاردىڭ اراسىندا زورلىق-زومبىلىققا بەيٸم ەكسترەميستەر دە جٷردٸ. ولار حالىققا ٶزٸمەن بٸرگە قارۋ اسىنىپ كەلۋگە كەڭەس بەردٸ», – دەيدٸ ول.
ەيتسە دە سول كٷنگٸ وقيعالار رەسپۋبليكالىقتاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸن ەسەڭگٸرەتٸپ كەتتٸ.
«مۇنى كٶرٸپ جانىم تٷرشٸكتٸ. جاعدايدىڭ سونشالىقتى ۋشىعارىن كٷتكەن جوقپىن», – دەيدٸ ۆيرگينييادان كەلگەن 68 جاستاعى رەسپۋبليكالىق دجەيمس كلارك.
الايدا ينتەرنەت كەڭٸستٸگٸندە بۇل ەبدەن پٸسٸپ-جەتٸلگەن جوسپار بولاتىن. ۋلتراوڭشىلدار مەن اقىلعا سىيىمسىز تٷرلٸ تەورييالارعا سەنەتٸندەر سايلاۋدىڭ ەدٸل ٶتپەگەنٸنە سەنٸمدٸ بولدى جەنە بۇل شابۋىلعا كٷنٸ بۇرىن دايىندالدى.
ەزٸر قوس پالاتا ٶكٸلدەرٸ قاۋٸپتٸ الدىن الا بولجاي الماعان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنان جاۋاپ تالاپ ەتۋدە.
دجو بايدەننٸڭ يناۋگۋراتسيياسى ٶتەتٸن 20 قاڭتاردا قاۋٸپسٸزدٸك شارالارى بارىنشا كٷشەيتٸلدٸ. الايدا راديكالدار بۇل كٷنٸ دە الاڭعا شىعۋعا ٷندەپ, ٷگٸت-ناسيحات جٷرگٸزۋدە.
كونگرەسس مٷشەلەرٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸڭ ٶكٸلدەرٸنەن ميلليونداعان امەريكالىقتىڭ ساناسىن تۇمشالاعان تٷرلٸ استىرتىن تەورييالارعا قاتىستى تٷسٸنٸك بەرۋدٸ تالاپ ەتۋدە.
بۇعان جاۋاپ رەتٸندە تۆيتتەر ترامپ پەن گەنەرال فلينننٸڭ, زاڭگەرلەر پاۋەلل پەن ۆۋدتىڭ جەنە ۋوتكينس اككاۋنتىن ٶشٸرٸپ تاستادى.
كاپيتولييگە شابۋىل جاساعانداردىڭ اراسىندا 68 ادام قاماۋعا الىندى. الايدا وسى ميتينگٸنٸڭ ٶزگە مٷشەلەرٸ ەلٸ دە بولسا پاراللەلدٸ اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتە ٶمٸر سٷرۋدە.
ولار ترامپتىڭ تەرتٸپسٸزدٸكتەن كەيٸنگٸ مەلٸمدەمەسٸنٸڭ ٶڭٸن ٶزگەرتٸپ, ٶز قولايىنا قاراي بۇرمالاپ العان. پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە 20 قاڭتاردان كەيٸن بيلٸككە جاڭا ەكٸمشٸلٸك كەلەتٸنٸن مەلٸمدەگەن بولاتىن.
ترامپ جاقتاستارى ونىڭ بۇلاي دەگەنٸن مويىنداعىسى كەلمەيدٸ. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا بۇل ۆيدەو – ديپفەيك. تاعى بٸر راديكالدار «ترامپ تۇتقىندا وتىر...» دەگەن جالعان اقپارات تاراتۋدا. بۇلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ونىڭ بيلٸكتٸ ساقتاپ قالارىنا سەنٸمدٸ.
ترامپتى الدا نە كٷتٸپ تۇرعانى ۋاقىتتىڭ ەنشٸسٸندە, ال كاپيتولييگە باسىپ كٸرگەن توپتىڭ ارىنى قايتار ەمەس.
اۋدارعان, دۋمان بىقاي
ۆۆس اگەنتتٸگٸنٸڭ ماتەريالى نەگٸزٸندە ەزٸرلەندٸ
