Sailaý aiaqtalǵannan keiin saǵat tili túngi 3-ten aýǵanda Donald Tramp Aq úidiń minberine kóterilip, málimdeme jasady.
«Biz bul jeńiske erte bastan daiyndaldyq. Bul sailaýda jeńdik», – dedi ol.
Sonyń aldynda Tvitterde: «Bular meniń jeńisimdi urlap almaqshy...» degen jazba qaldyrdy.
Tramp bul sailaýda jeńildi. Eshkim onyń daýsyn urlaǵan joq edi. Ol jáne onyń jaqtastary áli kúnge deiin jeńilgenin moiyndamai keledi.
65 kúnnen keiin...
65 kúnnen keiin Kapitoliige sailaýdyń taza ótkenine senbegen túrli sanattaǵy tobyr basyp kirdi.
Álgi jaǵdaidan keiin eki kún ótkesin Tvitter adminderi «tazalaý» jumysyn bastady. Olar sailaý nátijesin moiyndaýdan bas tartqan Tramp jaqtastary men sanaǵa syimaityn túrli astyrtyn teoriia fanattarynyń paraqshasyn jappai buǵattady. Buǵan prezident paraqshasy da ilikti.
Tvitter muny «jaǵdaidy ári qarai ýshyqtyrmaý maqsatynda jasalǵan áreket» dep túsindirdi.
Jaǵdaidyń osyǵan uryndyraryn Tramp jaqtastarynyń internettegi forýmyn jiti baqylaǵan azamattar kúni buryn boljap, eskertken edi.
Naýqan bastalardan bir ai buryn Tramp sailaýda daýys urlanatyny týraly ideiany halyqtyń sanasyna sińdirip, adastyrý, arandatý jumysyn bastap ketti.
Álemjelini sailaýmen bailanysty sensatsiialyq videolar jaýlap aldy. Iá, keibir kontenttiń rastyǵy dáleldendi.
Máselen, Filadelfiiadaǵy sailaý ýchaskesine respýblikalyqtardyń baqylaýshysyn kirgizbei qoiǵan. Alaida bul jaǵdaida túsinbeýshilik bolǵany keiin anyqtalyp, baqylaýshy ýchaskige ótýge ruqsat aldy.
Dese de, Tramp bastap bergen «naýqan» kúsh ala tústi. #StopTheSteal (daýys urlaýdy toqtatamyz) heshtegimen sailaýdaǵy zańsyzdyqtarmen bailanysty júzdegen video tarala bastady. Tramp jaqtastary feik aqparatty barynsha paidalanady. Tipti Resei prezidentiniń sailaýyndaǵy zańbuzýshylyqtardy Amerikada bolǵandai etip kórsetti.
Tramp jaqtastary óz kandidatynyń jeńiske jetkenine shúbásiz sendi, onyń jeńilisin biliktiń tóńiregindegi «ózara aýyz jalasqan sybailas kúshterden» kórdi.
4 qarasha kúni daýys sanaý protsesi áli aiaqtalmaǵan tusta Tramp óziniń jeńiske jetkenin málimdep úlgerdi. Tek 3 kún ótkennen keiin BAQ Baiden vs Tramp teketiresiniń jeńimpazyn atady.
Tramp óz tarapynan sailaýdy Amerika halqyna jasalǵan opasyzdyq dedi. Alaida buǵan jarytymdy dálel taba almady. Zertteýlerge qaraǵanda, AQSh-taǵy sailaýda falsifikatsiialardyń oryn alýy sirek kórinis.
Dál sol kúni Feisbýkte «Stop the Steal» toby qurylyp, bir táýlik ishinde onyń músheleriniń sany 300 myń adamǵa jetti.
Top músheleri «sailaýda jappai zańsyzdyqtar oryn aldy, Baiden jaqtastary ólgen adamdardy sailaýshylar sanatyna qosty» degen jalǵan aqparat taratty.
Budan bólek, daýys berý qurylǵylary daýysty Baidenge berýge «beiimdelgeni» týraly aitylyp, top belsendileri (Amerikada) tóńkeris jasaý týraly ideiany ainaldyra bastady.
Feisbýk ákimshiligi topty óshirip tastaǵanymen, onyń ornyna dál sondai basqa qaýymdastyqtar paida boldy. Amerikalyqtardyń birazy sailaý zańsyz ótti degen feik aqparatqa aldanyp qaldy.
7 qarasha...
7 qarashada dástúrli túrde sailaý qorytyndysyn habarlaityn «Assoshieited press» agenttigi Baidenniń jeńiske jetkenin málimdedi.
Tramp jaqtastary dúr kóterildi. Júzdegen, myńdaǵan adam Vashingtonǵa aǵyldy. Bulardyń arasynda túrli ýltraońshyl toptardyń músheleri men migranttarǵa qarsy kúreskerler, túrli qisynsyz teoriialarǵa senetin fanattar men kóshedegi zorlyq-zombylyqtardy qoldaityn qasqóiler tóbe kórsetti.
Tramp óz jaqtastaryna dem berip, limýzinnen qol bulǵady. Bul shaqta prezident zańgerleri sailaýdyń ádiletsiz ótkenin dáleldeý úshin sot bosaǵasynda túnep, kúresýge kirisken edi.
Bulardyń arasynda – Sidni Paýell men El Lin Výd erekshe kózge tústi.
Olar qoldarynda sailaýdyń ádiletsiz ótkeni týraly dálel baryn aityp, Baidenniń jeńisin zańsyz dep tanýdy talap etti.
Osy týraly Fox News-ke suhbat bergen Paýell Tramp jaqtastarynyń súiiktisine ainaldy. Onyń ishinde bilikti saitanmen sóz bailasqan jáne bala saýdasymen ainalysatyn úlken qurylym bar degen teoriiaǵa senetin Amerikadaǵy QAnon qozǵalysynyń músheleri Tramp advokattarynyń janynan tabyldy.
Alaida zańgerlerdiń sailaýǵa qatysty dálelderi iske alǵysyz bolyp qaldy. 200 paraqtan turatyn shaǵymdaǵy dálel men dáiektiń túpózegi joqtyǵy, shynaiylyqqa sáikes kelmeitini jáne túrli zańgerlik qatelikpen jazylǵany anyqtaldy.
Áitse de bulardyń argýmenti internette úlken pikirtalas týǵyzdy. Sotta jeńilis tapqan Tramp jaqtastary budan keiin sailaýǵa jaýapty sheneýnikterdi qorqytyp, úrkitýge kóshti. Bulardan jábir kórgen Djordjiiadaǵy memhatshy keńsesiniń sheneýnigi Gabriel Sterling munyń sońy qantógiske ulasatynyn aityp, málimdeme jasady.
Jeltoqsanda narazylyqqa shyqqan otyzǵa tarta adam Michigan shtatynyń memhatshysy Djoselin Bensonnyń úiin qorshap aldy. Olar sailaýdy zańsyz dep tanýdy talap etip, Bensondy demokratiia dushpanyna teńedi.
Arizonada ashýly top shtat memhatshysy Keti Gobbstiń úiiniń aldyna kelip, ony ańdyp júrgenderin eskertti.
11 jeltoqsanda AQSh Joǵarǵy sot Tehas shtatynyń sailaý nátijesin qaita qaraý týraly shaǵymyn keri qaitardy.
Saiasi jáne zań jolymen kúresý optsiialary taýsylǵan Tramp jaqtastarynyń arasynda kúsh qoldaný týraly pikirler aityla bastady.
Kelesi kúni Vashingtonda sailaý nátijesin moiyndaýdan bas tartqan myńdaǵan adam kóshege shyqty. Bul Tramp jaqtastarynyń ekinshi iri ereýili edi.
Eki kún ótkesin sailaýshylar kollegiiasy Baidenniń jeńisin resmi rastady, naýqanǵa núkte qoidy. Baidendi Resei prezidenti Pýtin jáne Respýblikalyq partiianyń lideri Mitch Makkonell quttyqtady.
Amaly taýsylǵan Tramp jaqtastary sailaý nátijesin teriske shyǵarý úshin jedel áreketke kóshý kerek degen sheshim qabyldaidy.
Olardyń arasynda qoldanýshylar ekstremistik ideialaryn ortaǵa salyp, pornografiiamen emin-erkin bólisetin 8chan jáne 8kun platformasynyń negizin qalaýshy Djim Ýotkinstiń uly Ron Ýotkins erekshe kózge tústi.
17 qarashada Ýotkins Tramp jaqtastaryna ún qatyp, «respýblikany qalpyna keltirý úshin» áskerilerge arqa súiegen Iýlii Tsezardan úlgi alýǵa shaqyrdy.
Tvitterdegi 500 myń oqyrmanynan #CrossTheRubicon (Rýbikonnan ótý) heshtegin belsendi nasihattaýdy suraǵan ol, sol arqyly áskerdi Senatqa aidap salǵan Tsezardiń sheshimin mysalǵa keltiredi.
Bul heshtegti ashyq qoldaǵan sheneýnikterdiń arasynda Arizona shtatyndaǵy Respýblikalyq partiianyń bólim bastyǵy Kelli Ýord bar.
Ýotkins Trampqa ásker men federaldy kúsh qurylymdaryna pármen beretin «bas kóterý» týraly zańdy kúshine endirýge keńes berdi.
Kelesi kúni Tramp óz komandasynyń múshelerin Aq úige aqyldasýǵa shaqyrdy. New York Times habarlaýynsha, osy jiynda general Flinn elde áskeri jaǵdai engizip, sailaýdy qaitara ótkizýge keńes berdi.
Keńeste keńinen sóz bolǵan máseleler eldegi azamattyq soǵys pen tóńkeris týraly qaýesetti óristete tústi.
Kóptegen ýltraońshyl belsendiler 6 qańtarda Kongresste ótetin sailaý nátijesin bekitý týraly qos palatanyń otyrysyn ózderiniń sońǵy múmkindigi retinde qarastyrdy.
Prezidenttiń eń radikaldy jaqtastary jáne QAnon adepteri jańa jospar qurdy. Olar óz tóńiregin «osy kúni Tramp Vashingtonǵa ásker engizedi, jeńisti tartyp alǵan biliktegi sybailas toptardyń ókilderin Gýantanamodaǵy abaqtyǵa jabady» degenge sendirdi.
Buǵan aldanǵan myńdaǵan adam 6 qańtarda Vashingtonǵa lap qoidy. Olar Amerikanyń ár túkpirinen keldi.
Miting óterdiń aldynda «trampshyldar» bas qosatyn TheDonald saitynda qoldanýshylar ózderimen birge otty qarý ákelmek oiy baryn jazdy. Bul Amerika astanasynyń zańyna qaishy bolatyn. Osy saitta Kapitoliidi basyp alý týraly jáne Kongresstegi «satqyndardy» quryqtaý týraly jospar ashyq talqylandy.
6 qańtar...
6 qańtarda Tramp Aq úidiń janyndaǵy saiabaqta ózin qoldaýǵa jinalǵan sailaýshylardyń aldynda bir saǵat boiy sóz sóiledi. Áýelde beibit jáne patriottyq áreketpen shektelýdi ótingen Tramp sóziniń sońyn Kapitoliige baryńyzdar degen úndeýmen aiaqtady.
«Biz bar kúshimizdi sarp etip kúresýdemiz. Aiaǵyna deiin kúrespesek elden aiyrylasyzdar. Sondyqtan da biz Pensilvaniia aveniýmen júrip otyryp Kapitoliige baramyz...» – dedi prezident.
Sharany syrttai baqylaǵan sarapshylar muny sońy qantógispen aiaqtalatynyn eskertti.
Saiasatker Maikl Chertofftyń aitýynsha, Tramp aýditoriiasy sailaýda burmalaýshylyq bolyp, saiasi naýqannyń ádiletsiz ótkenine ábden ilanyp alǵan.
«Bulardyń arasynda zorlyq-zombylyqqa beiim ekstremister de júrdi. Olar halyqqa ózimen birge qarý asynyp kelýge keńes berdi», – deidi ol.
Áitse de sol kúngi oqiǵalar respýblikalyqtardyń basym kópshiligin eseńgiretip ketti.
«Muny kórip janym túrshikti. Jaǵdaidyń sonshalyqty ýshyǵaryn kútken joqpyn», – deidi Virginiiadan kelgen 68 jastaǵy respýblikalyq Djeims Klark.
Alaida internet keńistiginde bul ábden pisip-jetilgen jospar bolatyn. Ýltraońshyldar men aqylǵa syiymsyz túrli teoriialarǵa senetinder sailaýdyń ádil ótpegenine senimdi boldy jáne bul shabýylǵa kúni buryn daiyndaldy.
Ázir qos palata ókilderi qaýipti aldyn ala boljai almaǵan quqyq qorǵaý organdarynan jaýap talap etýde.
Djo Baidenniń inaýgýratsiiasy ótetin 20 qańtarda qaýipsizdik sharalary barynsha kúsheitildi. Alaida radikaldar bul kúni de alańǵa shyǵýǵa úndep, úgit-nasihat júrgizýde.
Kongress músheleri áleýmettik jelilerdiń ókilderinen milliondaǵan amerikalyqtyń sanasyn tumshalaǵan túrli astyrtyn teoriialarǵa qatysty túsinik berýdi talap etýde.
Buǵan jaýap retinde Tvitter Tramp pen general Flinnniń, zańgerler Paýell pen Výdtyń jáne Ýotkins akkaýntyn óshirip tastady.
Kapitoliige shabýyl jasaǵandardyń arasynda 68 adam qamaýǵa alyndy. Alaida osy mitinginiń ózge músheleri áli de bolsa paralleldi aqparattyq keńistikte ómir súrýde.
Olar Tramptyń tártipsizdikten keiingi málimdemesiniń óńin ózgertip, óz qolaiyna qarai burmalap alǵan. Prezident óz sózinde 20 qańtardan keiin bilikke jańa ákimshilik keletinin málimdegen bolatyn.
Tramp jaqtastary onyń bulai degenin moiyndaǵysy kelmeidi. Olardyń paiymdaýynsha bul video – dipfeik. Taǵy bir radikaldar «Tramp tutqynda otyr...» degen jalǵan aqparat taratýda. Bulardyń kópshiligi onyń bilikti saqtap qalaryna senimdi.
Trampty alda ne kútip turǵany ýaqyttyń enshisinde, al Kapitoliige basyp kirgen toptyń aryny qaitar emes.
Aýdarǵan, Dýman BYQAI
VVS agenttiginiń materialy negizinde ázirlendi
