اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ پەن قىتاي تٶراعاسى سي تسزينپين اراسىنداعى كەزدەسۋ ەلەمدٸك ەكونوميكا ٷشٸن ماڭىزدى وقيعالاردىڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن. ەكونوميست, R-Finance ساراپشىسى ارمان بايعانوۆ بۇل كەلٸسسٶزدەر جاھاندىق نارىقتاعى تاريفتٸك قىسىمدى ازايتىپ, شيكٸزات باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي جوعارى دەڭگەيدەگٸ كەزدەسۋ ەدەتتە الدىن الا دايىندالعان ناقتى كەلٸسٸمدەرگە نەگٸزدەلەدٸ.
“كەزدەسۋدٸڭ ٶزٸ – ەكٸ ەل ەكٸمشٸلٸگٸ بەلگٸلٸ بٸر جۇمىس جوباسىنا كەلگەنٸن كٶرسەتەدٸ. ال رەسمي جٷزدەسۋ – الدىن الا كەلٸسٸلگەن نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸ تالقىلاپ, ورتاق شەشٸمدەردٸ رەسمي تٷردە بەكٸتۋ پروتسەسٸ”, – دەدٸ ول.
ساۋدا سوعىسى بەسەڭدەۋٸ مٷمكٸن
ارمان بايعانوۆ كەيٸنگٸ جىلدارى اقش پەن قىتاي اراسىنداعى تاريفتٸك تەكەتٸرەس ەلەمدٸك ەكونوميكاعا ەلەۋلٸ قىسىم تٷسٸرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر تاراپتار ٶزارا تاريفتەردٸ تٶمەندەتۋگە نەمەسە ساۋدا شەكتەۋلەرٸن ازايتۋعا كەلٸسە السا, بۇل جاھاندىق ەكونوميكا ٷشٸن وڭ سيگنال بولماق.
“ەگەر بۇرىنعىداي ٶزارا تاريفتەر ازايسا نەمەسە ساۋدا سوعىسى بەسەڭدەسە, بۇل ەلەمدٸك ەكونوميكاعا ٷلكەن يمپۋلس بەرەدٸ”, – دەيدٸ ەكونوميست.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي قادام قور نارىقتارىنا دا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. بۇعان دەيٸن ەلەمدٸك كٶشباسشىلار اراسىنداعى ٸرٸ كەلٸسسٶزدەر حالىقارالىق اكتيۆتەردٸڭ قىمباتتاۋىنا ىقپال ەتكەن.
مۇناي مەن شيكٸزات باعاسىنا ەسەرٸ
ساراپشى اقش پەن قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ بەلسەندٸ دامۋى مۇناي مەن ٶزگە دە شيكٸزات رەسۋرستارىنا سۇرانىستى ارتتىرۋى ىقتيمال ەكەنٸن ايتتى.
“ەكٸ ەل ەكونوميكاسى جاقسى دامىسا, تۇتىنۋ كٶلەمٸ دە ٶسەدٸ. سوعان سەيكەس مۇنايعا سۇرانىس ارتىپ, شيكٸزات باعاسى كٶتەرٸلۋٸ مٷمكٸن”, – دەدٸ بايعانوۆ.
ول مۇنايدان بٶلەك مىس, اليۋمينيي, ۋران سەكٸلدٸ رەسۋرستاردىڭ دا باعاسى ٶسەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
سونىمەن بٸرگە ەكونوميست كريپتوۆاليۋتا نارىعى دا قور نارىعىمەن قاتار قوزعالىسقا تٷسەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
“كريپتوۆاليۋتا نارىعى دا قور نارىعىنداعى ٶزگەرٸستەرگە تەۋەلدٸ. سوندىقتان اقش پەن قىتاي كەلٸسٸمگە كەلسە, بۇل كريپتوۆاليۋتا باعاسىنا دا وڭ ەسەر ەتەدٸ”, – دەيدٸ ساراپشى.
قازاقستان ٷشٸن قانداي پايدا بار?
ارمان بايعانوۆ اقش–قىتاي قارىم-قاتىناسىنىڭ جاقسارۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنا دا جاناما تٷردە ەسەر ەتەتٸنٸن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, قازاقستان قىتايمەن شەكارالاس ەل بولعاندىقتان, قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ جاندانۋى قازاق ەكسپورتى ٷشٸن تيٸمدٸ.
“قازاقستان – شيكٸزات ەكسپورتتايتىن مەملەكەت. مۇناي, ۋران, مىس, اليۋمينيي سيياقتى ٶنٸمدەرگە سۇرانىس ارتسا, بۇل بٸزدٸڭ ەكونوميكاعا دا قوسىمشا ۆاليۋتالىق تٷسٸم ەكەلەدٸ”, – دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸك بيۋدجەت كٸرٸسٸنٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ شيكٸزات سەكتورىنا تەۋەلدٸ بولعاندىقتان, ەلەمدٸك باعانىڭ ٶسۋٸ ەل ەكونوميكاسىنا وڭ ىقپال ەتەدٸ.
كەلٸسٸم بولماسا نە بولادى?
ەكونوميست كەلٸسسٶزدەر نەتيجە بەرمەسە نەمەسە كەرٸسٸنشە جاڭا تاريفتٸك شەكتەۋلەر ەنگٸزٸلسە, بۇل جاھاندىق ەكونوميكا ٷشٸن قاۋٸپ تۋدىرۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
“ەگەر ٶزارا ايىپتاۋلار كٷشەيٸپ, جاڭا ساۋدا باجدارى ەنگٸزٸلسە, بۇل ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ باياۋلاۋىنا, تٸپتٸ رەتسەسسيياعا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن”, – دەدٸ بايعانوۆ.
سوعان قاراماستان, ساراپشى قازٸرگٸ جاعدايدا اقش پەن قىتاي ٷشٸن دە ەكونوميكالىق شيەلەنٸستٸڭ تەرەڭدەۋٸ تيٸمسٸز ەكەنٸن ايتتى.
“ەگەر ٷلكەن كەلٸسپەۋشٸلٸكتەر بولعاندا, بۇل كەزدەسۋ مٷلدە ٶتپەس ەدٸ”, – دەپ تٷيٸندەدٸ ول.
ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ قىتاي استاناسى بەيجٸڭگە بارعانى تۋرالى جازعان ەدٸك. اق ٷي باسشىسىن ەۋەجايدا قىتايدىڭ رەسمي ٶكٸلدەرٸ سالتاناتتى تٷردە قارسى العان.
كادرلاردا ترامپتىڭ ۇشاقتان تٷسٸپ, قىتايلىق شەنەۋنٸكتەرمەن قول الىسىپ جاتقانىن كٶرۋگە بولادى. ەۋەجاي ماڭىنا قىتاي مەن اقش تۋلارى ٸلٸنٸپ, ەسكەري قۇرمەت قاراۋىلى قويىلعان.
بەيجٸڭگە ترامپپەن بٸرگە اقش مەملەكەتتٸك حاتشىسى ماركو رۋبيو جەنە پرەزيدەنتتٸڭ ۇلى ەريك ترامپتىڭ جۇبايى لارا ترامپ تا بارعان.
اقش پرەزيدەنتٸنٸڭ مەملەكەتتٸك ساپارى 15 مامىرعا دەيٸن جالعاسادى. نەگٸزگٸ رەسمي كەزدەسۋلەر مەن ٸس-شارالار بٷگٸن ٶتەدٸ دەپ جوسپارلانعان.
