AQSh prezidenti Donald Tramp pen Qytai tóraǵasy Si Tszinpin arasyndaǵy kezdesý álemdik ekonomika úshin mańyzdy oqiǵalardyń birine ainalýy múmkin. Ekonomist, R-Finance sarapshysy Arman Baiǵanov bul kelissózder jahandyq naryqtaǵy tariftik qysymdy azaityp, shikizat baǵasynyń ósýine yqpal etýi múmkin ekenin jetkizdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Sarapshynyń pikirinshe, mundai joǵary deńgeidegi kezdesý ádette aldyn ala daiyndalǵan naqty kelisimderge negizdeledi.
“Kezdesýdiń ózi – eki el ákimshiligi belgili bir jumys jobasyna kelgenin kórsetedi. Al resmi júzdesý – aldyn ala kelisilgen negizgi máselelerdi talqylap, ortaq sheshimderdi resmi túrde bekitý protsesi”, – dedi ol.
Saýda soǵysy báseńdeýi múmkin
Arman Baiǵanov keiingi jyldary AQSh pen Qytai arasyndaǵy tariftik teketires álemdik ekonomikaǵa eleýli qysym túsirgenin atap ótti. Onyń aitýynsha, eger taraptar ózara tarifterdi tómendetýge nemese saýda shekteýlerin azaitýǵa kelise alsa, bul jahandyq ekonomika úshin oń signal bolmaq.
“Eger burynǵydai ózara tarifter azaisa nemese saýda soǵysy báseńdese, bul álemdik ekonomikaǵa úlken impýls beredi”, – deidi ekonomist.
Onyń pikirinshe, mundai qadam qor naryqtaryna da áser etýi múmkin. Buǵan deiin álemdik kóshbasshylar arasyndaǵy iri kelissózder halyqaralyq aktivterdiń qymbattaýyna yqpal etken.
Munai men shikizat baǵasyna áseri
Sarapshy AQSh pen Qytai ekonomikasynyń belsendi damýy munai men ózge de shikizat resýrstaryna suranysty arttyrýy yqtimal ekenin aitty.
“Eki el ekonomikasy jaqsy damysa, tutyný kólemi de ósedi. Soǵan sáikes munaiǵa suranys artyp, shikizat baǵasy kóterilýi múmkin”, – dedi Baiǵanov.
Ol munaidan bólek mys, aliýminii, ýran sekildi resýrstardyń da baǵasy ósetinin jetkizdi.
Sonymen birge ekonomist kriptovaliýta naryǵy da qor naryǵymen qatar qozǵalysqa túsetinin atap ótti.
“Kriptovaliýta naryǵy da qor naryǵyndaǵy ózgeristerge táýeldi. Sondyqtan AQSh pen Qytai kelisimge kelse, bul kriptovaliýta baǵasyna da oń áser etedi”, – deidi sarapshy.
Qazaqstan úshin qandai paida bar?
Arman Baiǵanov AQSh–Qytai qarym-qatynasynyń jaqsarýy Qazaqstan ekonomikasyna da janama túrde áser etetinin aitty. Onyń sózinshe, Qazaqstan Qytaimen shekaralas el bolǵandyqtan, Qytai ekonomikasynyń jandanýy qazaq eksporty úshin tiimdi.
“Qazaqstan – shikizat eksporttaityn memleket. Munai, ýran, mys, aliýminii siiaqty ónimderge suranys artsa, bul bizdiń ekonomikaǵa da qosymsha valiýtalyq túsim ákeledi”, – dedi ol.
Sarapshynyń aitýynsha, memlekettik biýdjet kirisiniń edáýir bóligi shikizat sektoryna táýeldi bolǵandyqtan, álemdik baǵanyń ósýi el ekonomikasyna oń yqpal etedi.
Kelisim bolmasa ne bolady?
Ekonomist kelissózder nátije bermese nemese kerisinshe jańa tariftik shekteýler engizilse, bul jahandyq ekonomika úshin qaýip týdyrýy múmkin ekenin eskertti.
“Eger ózara aiyptaýlar kúsheiip, jańa saýda bajdary engizilse, bul álemdik ekonomikanyń baiaýlaýyna, tipti retsessiiaǵa alyp kelýi múmkin”, – dedi Baiǵanov.
Soǵan qaramastan, sarapshy qazirgi jaǵdaida AQSh pen Qytai úshin de ekonomikalyq shielenistiń tereńdeýi tiimsiz ekenin aitty.
“Eger úlken kelispeýshilikter bolǵanda, bul kezdesý múlde ótpes edi”, – dep túiindedi ol.
Aita keteiik, buǵan deiin AQSh prezidenti Donald Tramp Qytai astanasy Beijińge barǵany týraly jazǵan edik. Aq úi basshysyn áýejaida Qytaidyń resmi ókilderi saltanatty túrde qarsy alǵan.
Kadrlarda Tramptyń ushaqtan túsip, qytailyq sheneýniktermen qol alysyp jatqanyn kórýge bolady. Áýejai mańyna Qytai men AQSh týlary ilinip, áskeri qurmet qaraýyly qoiylǵan.
Beijińge Tramppen birge AQSh memlekettik hatshysy Marko Rýbio jáne prezidenttiń uly Erik Tramptyń jubaiy Lara Tramp ta barǵan.
AQSh prezidentiniń memlekettik sapary 15 mamyrǵa deiin jalǵasady. Negizgi resmi kezdesýler men is-sharalar búgin ótedi dep josparlanǵan.
