Freedom Inside '26

توقتار ەۋبەكٸروۆ: "قازٸر ول شٸرٸگەن باي..."

توقتار ەۋبەكٸروۆ: "قازٸر ول شٸرٸگەن باي..."
قازاقتىڭ  تۇڭعىش عارىشكەرى توقتار ەۋبەكٸروۆ 75-كە تولدى. ٷلكەن توي, نەگٸزٸندە. انىعىندا مۇنى بٸز ەمەس, بيلٸك ايتۋى كەرەك. بايقايمىز, جوعارى جاق ەۋبەكٸروۆتٸڭ 75-كە تولعانىنان حابارسىز سيياقتى. ەلدە, ۇمىتىپ كەتتٸ مە?

توقتار ەۋبەكٸروۆتٸڭ ەر سۇحباتى – ەكسكليۋزيۆ. ٶتكٸر سٶيلەيدٸ. سونىسىمەن دە جاقپايدى. دەل قازٸر مۇنى قازبالاپ جاتۋدىڭ قاجەتٸ شامالى. ونىڭ ورنىنا توقتار اعانىڭ ەر جىلدارى باسپاسٶز بەتٸندە ايتقان ٶتكٸر-ٶزەكتٸ وي-پٸكٸرلەرٸن توپتاستىرىپ بەرگەندٸ جٶن كٶردٸك.

 

«ٶز باسىم كەزدەسە قالعاندا, امانداسۋ تۇرماق, تٸپتٸ ٷستەل باسىنا بٸرگە وتىرعىم كەلمەيتٸن ىقپالدىلاردى, ميلليونەرلەردٸ بٸلەمٸن. بۇدان شىعاتىن قورىتىندى: ادامدى اقشاسىنا نەمەسە تامىر-تانىسىنا قاراپ تۇلعانىڭ قاتارىنا قوسۋعا بولمايدى».

...

1444819112c4qg9
1444819112c4qg9
«جاستارعا ىلعي دا ايتىپ جٷرەمٸن. ٶمٸردە ماقساتىڭ بولۋى كەرەك. الدىڭا ماقسات قويماساڭ, ٶمٸر بويى اداسىپ ٶتەسٸڭ. بالا كەزدەن-اق كٸم بولاتىنىڭدى انىقتا. ٶز باسىم, مٷلدە باسقا ماماندىقتى بٸتٸرٸپ, كەيٸن مينيستر بولعاندا ٶزٸ مٷلدە بٸلمەيتٸن سالانى باسقارىپ وتىراتىن مينيسترلەردٸ تٷسٸنبەيمٸن. ۇسىندى ەكەن, كەلٸسە سالادى. ولار ول جەردە وتىرماۋى كەرەك.


 ودان بۇرىن سەن بۇل جەرگە قالاي كەلدٸڭ, قالاي جەتتٸڭ, وسى ماڭىزدى. ماقساتىڭا بٸرەۋدٸڭ جولىن كەسٸپ, بٸرەۋگە ارامدىق جاساپ جەتسەڭ, ەندەشە ارمانىڭنىڭ قالاي ورىندالعانىن ارتىنداعى ۇرپاعىنا ايتپاي-اق قويۋىڭا بولادى. ۇيات».

...

«ەشكٸم ۇرى-قارى, قىلمىسكەر نەمەسە الاياق بولىپ تۋمايدى. ەسەيە كەلە تاڭداۋ جاسايدى. بەرٸ وسىعان بايلانىستى. بٸر جولى ەل تانيتىن اسا ىقپالدى ازاماتپەن سٶزگە كەلٸپ قالدىق. 

ول: «سٸز باتىرسىز. حالىق سٸزدٸ جاقسى كٶرەدٸ. قولىڭىزدا قانشاما مٷمكٸندٸك بولا تۇرا, سونى قولدانا بٸلمەيسٸز. دەمەك, اقىماقسىز. سەبەبٸ, باس يگٸڭٸز كەلمەيدٸ. ال مەن يٸلە بٸلەمٸن, وسى سەبەپتٸ قازٸر ميلليونەر اتانىپ وتىرمىن», – دەدٸ. قازٸر ول شٸرٸگەن باي. ٶتە ىقپالدى. «مەن بايمىن, دەمەك باسقالارى مەنٸڭ الدىمدا قۇرداي جورعالاۋى كەرەك, باس ييۋٸ تيٸس» دەپ سانايدى. نەگە, بٸلەسٸز بە? ٶيتكەنٸ بٸر كەزدەرٸ ٶزٸ دە سٶيتكەن. تابان جالاعان...ٶزگەلەردٸ كەمسٸتە وتىرا بٸر كەزدەگٸ ماسقاراسىنىڭ ورنىن تولتىرعىسى كەلەدٸ. ال مەن ەشقاشان ەشكٸمنٸڭ الدىندا باس يگەن ەمەسپٸن».

...

«ادامنىڭ تابيعاتى – ەردايىم جىلى ورىن ٸزدەيدٸ. مىسالى, ەلدٸڭ بەرٸ نەگە زاڭگەر بولۋعا قۇمار? ٶيتكەنٸ وسى ارقىلى قارجى پوليتسيياسىنا, پروكۋراتۋراعا ودان قالدى باسقا دا كٷشتٸك قۇرىلىمدارعا ورنالاسۋدى ارماندايدى. سەبەبٸ, قازٸرگٸ كٷنٸ كٷشتٸك قۇرىلىمدار ادامداردىڭ ٶمٸرٸنە تۇمسىق تىعۋدا, ەسەر ەتۋدە. تٸپتٸ, بٸزدٸڭ جەكە ٶمٸرٸمٸزدٸڭ ٶزٸ باقىلاۋعا العان. ەلگٸندەي ادامداردىڭ ارمانى دا بەلگٸلٸ, ولار باسقالاردىڭ ٷستٸنەن قاراعىسى, ەمٸرٸن جٷرگٸزگٸسٸ كەلەدٸ».

...

[caption id="attachment_16467" align="alignleft" width="273"]
Тоқтар Әубәкіров
Тоқтар Әубәкіров
توقتار ەۋبەكٸروۆ[/caption]

«عارىشقا بٸردەن ۇشقام جوق. العاشقى ەكٸ رەتٸندە باس تارتتىم. 90-شى جىلدارى كەڭەس ٷكٸمەتٸ قۇلاعاسىن «قازاقتاردىڭ اراسىنان عارىشقا كٸم بٸرٸنشٸ بولىپ ۇشادى?» دەگەن مەسەلە ٶتكٸر تۇرعان. سول كەزدەرٸ مەنٸڭ كانديداتۋرامدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قولدادى. رازىمىن.

مەنٸ عارىشقا ۇشىرۋعا دٸنمۇحاممەد قوناەۆتىڭ ٶزٸ مٷددەلٸ بولاتىن. ول تۇستارى بٸزدە كادر تاپشى ەدٸ. شتاتتاعى بٸرنەشە تەجٸريبەلٸ ۇشقىش قايتىس بولعان. وسى سەبەپتٸ بٸردەن كەلٸسكەم جوق. الدىمەن جاس ۇشقىشتاردىڭ اراسىنان تاڭداۋ جاسادىق. بٸراق, كٶپشٸلٸگٸ دايىن بولماي شىقتى. تەك تالعات مۇساباەۆتان عانا جىلت ەتكەن وت كٶردٸك. ونى عارىشقا ۇشىرۋعا دايىنداي باستادىق, الايدا كەسٸبي بٸلٸگٸ از بولعاندىقتان بۇل ماقساتىمىز ورىندالمادى. بۇدان كەيٸن تاعى دا مەنٸڭ كانديداتۋرامدى ۇسىندى. ەكٸنشٸ رەتٸندە تاعى باس تارتتىم. سەبەبٸ, ٶزٸم جۇمىس ٸستەيتٸن ا. ميكويان اتىنداعى تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق بيۋرونى تاستاپ كەتكٸم كەلمەدٸ.

ٷشٸنشٸ رەتٸندە پرەزيدەنت نازارباەۆ مەنٸ جەكە قابىلداۋىنا شاقىردى. «توقتار, حالقىمىز بۇل كٷندٸ 30 جىل كٷتتٸ. ەزٸر قولىمىزدا تۇرعان عارىشتىق تەحنولوگييانىڭ بارلىعى بٸراز ۋاقىتتان كەيٸن ەشكٸمگە كەرەكسٸز كٷيٸندە قالادى. عارىشقا حالقىڭ ٷشٸن ۇش!» دەدٸ. كەلٸستٸم».

...

«ٷش رەت دەپۋتات بولدىم. ٷش رەتتە دە جولىم بولعان جوق. تاراتىپ جٸبەردٸ. قۇداي بٸلەدٸ, تاعى بٸر رەت تالپىنىپ كٶرسەم, تاعى تاراتىپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن. ەندەشە ەشكٸمگە كەدەرگٸ كەلتٸرمەي-اق قويايىن. مەنسٸز-اق جۇمىس ٸستەسٸن, وتىرسىن. بۇل جەرگە جىلى ورىندى اڭسايتىندار كەلەدٸ. سەبەبٸ, مۇندا ەشكٸم ەشكٸمنٸڭ جاعاسىنان المايدى, ەشكٸم سەنٸ سٶيلەۋگە مەجبٷرلەمەيدٸ, تەك «يە» دەگەن تٷيمەنٸ باسساڭ جەتٸپ جاتىر. ەگەر تاپسىرما جوعارىدان كەلسە بارلىعى بٸر اۋىزدان: «بولدى, تٷسٸندٸك, كەلٸسەمٸز» دەيدٸ. ەشقانداي تٷزەتۋ ەنگٸزبەيدٸ. شىنىمدى ايتسام, سٶزٸنٸڭ سالماعى, ٶزٸندٸك پٸكٸرٸ جوقتاردىڭ اراسىندا جٷرگٸم كەلمەيدٸ».

 ...

«بٸز بٸرتٸندەپ قۇلدىراپ بارامىز. انىعىندا, بۇل قۇلدىراۋدىڭ باسى عانا. ەزٸرگٸ قۇلدىراۋىمىز باياۋ باستالىپ جاتىر. ەلەمدٸك داعدارىس دەندەي تٷسكەندە نە بولادى? ايتۋدىڭ ٶزٸ قورقىنىشتى.

بٸز تٷك ٶندٸرمەيتٸن ەلمٸز. شيكٸزاتقا تەۋەلدٸ ەلدٸڭ تاعدىرى بەلگٸسٸز, بولاشاعى بۇلىڭعىر. ەلەم بٸزدٸڭ شيكٸزاتتان باس تارتقان كٷنٸ ناعىز قۇلدىراۋ باستالادى. انىعىندا, بٸز قۇزعا قۇلايمىز. مٸنە, سول كەزدە عانا حالىق بيلٸكتٸڭ وسى ۋاقىتقا دەيٸن تٷك بٸتٸرمەگەنٸن انىق ۇعىنادى».

دايىنداعان, دۋمان بىقاي