توقاەۆ جولداۋىنداعى ماڭىزدى تەزيس: جاڭا قازاقستان جاستارعا ارقا سٷيەيدٸ
«ەڭبەكپەن قامتيتىن تٷرلٸ شارالار ارقىلى كەلەسٸ جىلى 100 مىڭ جاسقا جۇمىس بەرۋٸمٸز كەرەك. جاستاردىڭ كەسٸپكەرلٸك باستامالارىنا قولداۋ كٶرسەتٸلە بەرمەك. ولارعا جەڭٸلدەتٸلگەن تەرتٸپپەن جىلدىق ٶسٸمٸ 2,5 پايىز بولاتىن شاعىن نەسيە بەرٸلەدٸ. بۇل شارالار قوعامنىڭ بارىنشا ٷيلەسٸمدٸ ەرٸ ەدٸلەتتٸ بولۋىنا ىقپال ەتەدٸ», – دەدٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى.
وسى رەتتە جاستاردى قولداۋعا باعىتتالعان ناقتى شەشٸمدەرگە قاتىستى ٶز Dalanews.kz تٸلشٸسٸ ساياساتتانۋشى دجابرەيٸل مارحيەۆتٸڭ پٸكٸرٸن بٸلگەن ەدٸ.
«پرەزيدەنت جولداۋىندا جاس كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ جايلى ايتىلدى. بۇل بٷگٸنگٸ تاڭداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ ەدٸ.
ەندٸ جاستاردعا مٷمكٸندٸك بەرۋ ارقىلى بٸراز دٷنيەلەر شەشٸلمەك. مىسالى, جاستار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق ازايادى, ياعني ەڭبەك ەتەتٸن جاستار كٶبەيەدٸ, جۇمىس ورىندارى اشىلادى. كەسٸبي مامانداردىڭ سانى ارتادى.
جاڭا قازاقستاننىڭ بيلٸگٸ تاراپىنان قولداۋ كٶرگەن جاستار, ون جىلدان كەيٸن قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق قوزعاۋشى كٷشٸ بولۋى ەبدەن ىقتيمال» دەدٸ دجابرەيٸل مىرزا.
يە, ەلٸمٸزدەگٸ جاستاردىڭ جان-جاقتى, كرەاتيۆتٸ ەكەنٸ داۋسىز. ەندٸگٸ جەردە سول بۋىن ٶكٸلدەرٸنە پرەزيدەنت جولداۋى تاعى دا تىڭ سەرپٸن بەرٸپ, جاڭا مٷمكٸندٸكتەردٸ ٸسكە اسىرۋعا ىقپال ەتەرٸ انىق.
«ٶز كەزەگٸندە بۇل جەردە جاڭا دارىنداردىڭ, تىڭ يدەياسى بار كەسٸپكەرلەردٸڭ سانى ارتادى», – دەيدٸ ساراپشى مارحيەۆ.
«ەلٸمٸزدەگٸ جاس ازاماتتاردىڭ يدەيالارى, ەسٸرەسە كەسٸپكەرلٸك جاعىنان ٸزدەنٸستەرٸ ەرەكشە. ەلەمدٸك دەڭگەيدەن قالعىسى كەلمەي, كٶشپەن بٸرگە كەلەدٸ. قازٸرگٸ جولداۋدا ايتىلعان جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بولاشاقتا ٶز جەمٸسٸن بەرەتٸنٸنە كەمٸل سەنەمٸن», – دەيدٸ سياساتتانۋشى.
سونداي-اق پرەزيدەنت جولداۋىندا وتاندىق وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم ساپاسى, ستۋدەنتتەردٸڭ جاتاحانامەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ دە ەگجەي-تەگجەيلٸ سٶز بولدى.
«وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم ساپاسى ارتقان سايىن ونداعى وقۋ اقىسى دا ٶسە تٷسەدٸ. سوندىقتان مەملەكەت ۇلتتىق بٸرىڭعاي تەستٸلەۋدٸڭ نەتيجەسٸنە جەنە باسقا دا كٶرسەتكٸشتەرگە بايلانىستى بٸلٸم بەرۋ گرانتتارىن ەرتٷرلٸ دەڭگەيدە بٶلۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ كٶلەمٸ 30-دان 100 پايىز ارالىعىندا بولادى. بٸلٸم الۋعا جىلدىق ٶسٸمٸ 2-3 پايىز بولاتىن جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە دە بەرٸلەدٸ. بۇل شارالار جوعارى بٸلٸمنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, قوعامدا ەرٸپتەستٸك جەنە ٶزارا جاۋاپكەرشٸلٸك قاعيداتىن نىعايتا تٷسەدٸ», – دەدٸ پرەزيدەنت.
ساياساتتانۋ جەنە ساياسي تەحنولوگييالار كافەدراسىنىڭ PHD دوكتورانتى رۋسلان احماعانبەتوۆ جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە جايلى ويىن بىلاي بٸلدٸردٸ.
«بٸزدە ەلدەگٸ ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ, مەكتەپتەر سيياقتى مەملەكەتتەن قارجىلاندىرىلمايدى. ال جوعارى وقۋ ورداسىنىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشى قۇرامىنىڭ جالاقىسىنىڭ ٶسۋٸ, وقۋ ورنىنىڭ شىعىندارى, كوممۋنالدىق تٶلەمدەرٸ تٸكەلەي وسى ستۋدەنتتەردٸڭ وقۋ اقىسىنا تەۋەلدٸ. بٸزدە قازٸر وقۋ اقىسىنىڭ جوعارى بولۋى دا بٸرٸنشٸدەن وسىعان بايلانىستى.
ەگەر جىل سايىن باعا ٶسە بەرسە, ەرينە اتا-انالارعا بالالارىن وقىتۋدا بٸراز قيىندىق تۋدىرارى انىق. وسى رەتتە پرەزيدەنت كەشەگٸ جولداۋىندا بٸلٸم الۋعا جىلدىق ٶسٸمٸ 2-3 پايىز بولاتىن جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋدٸ تاپسىرۋى دۇرىس شەشٸم دەپ ەسەپتەيمٸن», – دەدٸ ساياساتتانۋشى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ستۋدەنتتەر ٷشٸن ٶزەكتٸ بولىپ وتىرعان جاتاقحانا مەسەلەسٸن دە جولداۋدا ايتىپ ٶتتٸ.
«كەلەسٸ ماڭىزدى مەسەلە – ستۋدەنتتەردٸ جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل تٷيتكٸلدٸ شەشۋ ٷشٸن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جەنە قۇرىلىس كومپانييالارىمەن مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸك ورناتۋ تەسٸلٸن بارىنشا ەنگٸزۋ كەرەك.
سونداي-اق, بارلىق مەسەلەنٸڭ شەشٸمٸن تابۋدى مەملەكەتتٸڭ موينىنا ٸلۋ دۇرىس ەمەس دەپ سانايمىن.سول سەبەپتٸ مەملەكەتتەن قاراجات الۋ ٷشٸن جەكەمەنشٸك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاتاقحاناسى بولۋ شارت. ەرينە, مۇنى وقۋ ورىندارىنان بٸرتٸندەپ تالاپ ەتكەن جٶن. ستۋدەنتتەردٸڭ جەكەلەگەن, ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان از قامتىلعان ساناتتارى ٷشٸن پەتەر جالداۋعا كەتەتٸن شىعىنىن سۋبسيدييالاۋ مٷمكٸندٸگٸن دە قاراستىرۋعا بولادى.جوعارى وقۋ ورىندارى جانىنداعى ەنداۋمەنت-قورلار بٸلٸم بەرۋ ەكوجٷيەسٸن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ بۋىنىنا اينالۋعا تيٸس. ماقساتتى كاپيتالدىڭ مۇنداي قورلارى ەلەمدەگٸ وزىق ۋنيۆەرسيتەتتەردە عىلىمدى جەنە يننوۆاتسييانى قارجىلاندىرۋدىڭ ٶزەگٸ سانالادى», – دەدٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى.
«بۇل رەتتە باۋىرلاس تٷرٸك ەلٸنٸڭ مودەلٸن كەلتٸرسەم», – دەيدٸ رۋسلان احماعانبەتوۆ.
«مىسالى تٷركييادا جاتاقحانا مەسەلەسٸمەن اينالىساتىن ارنايى دەپارتامەنتتەر بار. ال قۇرىلىس كومپانييالارى ەگەردە وقۋ اعارتۋ سالالارىنا قولداۋ كٶرسەتەتٸن بولسا, سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەرگە يە بولادى. كەسٸپكەرلەرمەن سەرٸكتەستٸك ورناتقان كەزدە وسىنداي بٸر جاعدايدى قاراستىرۋ كەرەك سيياقتى. دەمەك, مەملەكەت جەڭٸلدٸك جاساۋ ارقىلى ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدىق پروبلەمانى شەشۋگە مٷمكٸندٸك تۋادى.
پرەزيدەنت تاپسىرما بەردٸ. ونى ٸسكە اسىرۋدا قۇرىلىس كومپانييالارى بار, بيلٸك ٶكٸلدەرٸ, جوعارى وقۋ ورنى تاراپى بار وسى مەسەلەدە بٸر جٷيەگە كەلسە», – دەيدٸ ساراپشى.
ال قر پرەزيدەنتٸنٸڭ باسپاسٶز حاتشىسى رۋسلان جەلدٸباي ٶزٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندەگٸ پاراقشاسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنا قاتىستى مىناداي پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«پرەزيدەنت سونداي-اق ٷكٸمەتكە جاستارعا ارنالعان جاڭا 100 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋدى, ولارعا كەسٸبٸن اشۋ ٷشٸن 2,5 پايىزدىق جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋدٸ تاپسىردى. ياعني, جاس ٶرەندەر مامان, كەسٸپكەر رەتٸندە قالىپتاسىپ, قوعامنىڭ تولىققاندى مٷشەسٸنە اينالۋى تيٸس. بۇل جاستارعا بالىق ەمەس, قارماق بەرۋدٸڭ بٸر تەسٸلٸ» دەپ ايتىپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت توقاەۆ جولداۋ جولدادى, ەندٸ قولداۋ عانا ەمەس, ساياسي قۇجاتتا كٶرسەتٸلگەن مٸندەتتەردٸ تەزدەتٸپ ورىنداۋ دا ماڭىزدى بولماق.
