Qaznews24 ساتيرالىق Instagram پاراقشاسىنىڭ اۆتورى تەمٸرلان ەڭسەبەك "ۇلتارالىق ارازدىقتى قوزدىرۋ" بابى بويىنشا 7 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مٷمكٸن, دەپ حابارالايدى Dalanews.kz.
بٷگٸن المالى اۋداندىق سوتىندا ايىپتالۋشىنىڭ ٸسٸنە قاتىستى الدىن الا تىڭداۋ ٶتتٸ. سوتقا ەڭسەبەك ونلاين تٷردە قوسىلدى. وسى تۇستا ادۆوكات بالعاباەۆا الداعى سوت وتىرىسى اشىق تٷردە ٶتٸپ, تەمٸرلان ەڭسەبەكتٸڭ وففلاين تٷردە قاتىسۋىن تالاپ ەتتٸ.
قىلمىستىق ٸس نەدەن تۋىندادى?
تەرگەۋ مەلٸمەتٸنشە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نازارىنا Qaznews24 پاراقشاسىندا جارييالانعان جازبا ٸلٸككەن. بەلگٸلٸ زاڭگەر جانار بالعاباەۆا تەمٸرلان ەڭسەبەكتٸڭ قامالۋىنا "يوۋ, ورىستار" ەنٸ تٷرتكٸ بولعانىن العا تارتتى. ەڭسەبەك بۇل ەندٸ رەسەيلٸك تەلەجٷرگٸزۋشٸ تينا كاندەلاكي تۋرالى پوستىنا قوسقان. ەندە بالاعات سٶزدەر بار. ايىپتاۋ تاراپىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ورىس ۇلتىنا قارسى ارانداتۋشىلىق سيپاتتاعى ەلەمەنتتەردٸ قامتىعان.
ول 174-باپ "ەلەۋمەتتٸك, ۇلتتىق, رۋلىق, نەسٸلدٸك, تاپتىق نەمەسە دٸني الاۋىزدىقتى قوزدىرۋ" بويىنشا ايىپتالىپ وتىر. تەمٸرلان ەڭسەبەك 2 جىلدان 7 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مٷمكٸن.
ايىپتاۋ اكتٸسٸنەن ٷزٸندٸ
"تەمٸرلان ەڭسەبەك ٶز ەرەكەتتەرٸنٸڭ زاڭعا قايشى ەكەنٸن بٸلە وتىرىپ, ورىس ۇلتى ٶكٸلدەرٸنٸڭ نامىسىن قورلاۋدى ماقسات ەتكەن. ول 34 مىڭنان استام جازىلۋشىسى بار پاراقشاسىندا ۇلتتىق الاۋىزدىقتى قوزدىراتىن ماتەريال جارييالاعان. ەن مەتٸنٸندە ورىس ۇلتىنا قاتىستى بەيەدەپ سٶزدەر كەزدەسەدٸ. بۇل ۆيدەو ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە قىزۋ تالقىعا تٷسٸپ, رەزونانس تۋدىردى", – دەلٸنگەن ايىپتاۋ اكتٸسٸندە.
سوتتاعى شەشٸمدەر
– ادۆوكات جانار بالعاباەۆا سوتتا ەڭسەبەكتٸڭ بيپوليارلىق بۇزىلۋ دياگنوزى بار ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
– ايىپتالۋشىنى ٷيقاماققا اۋىستىرۋ تۋرالى ٶتٸنٸش قابىلدانبادى.
– سوت كەلەسٸ وتىرىستارعا ەڭسەبەكتٸڭ جەكە قاتىسۋىنا رۇقسات بەردٸ.
تەمٸرلان ەڭسەبەك پەن ونىڭ قورعاۋشىلارى سوت پروتسەسٸنٸڭ اشىق ٶتكەنٸن تالاپ ەتٸپ وتىر.
بۇعان دەيٸنگٸ جاعداي
بۇعان دەيٸن Human Rights Watch (HRW) قازاقستان ٷكٸمەتٸنەن تەمٸرلان ەڭسەبەككە قاتىستى ايىپتاردى الىپ, ونى تٷرمەدەن بوساتۋدى تالاپ ەتكەن بولاتىن.
قۇقىق قورعاۋشىلار بۇل قىلمىستىق قۋدالاۋدى شەكتەن تىس دەپ سانايدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بلوگەردٸڭ جارييالاعان جازبالارىندا زورلىق-زومبىلىققا نەمەسە كەمسٸتۋشٸلٸككە شاقىرۋ بولماعان. ال, قىلمىستىق كودەكستٸڭ 174-بابىن («ارازدىقتى قوزدىرۋ») سٶز بوستاندىعىن شەكتەۋ ٷشٸن پايدالانىپ وتىر. Human Rights Watch بۇل ەڭسەبەكتٸڭ بٸرٸنشٸ رەت قۋدالانۋى ەمەستٸگٸن ەسكە سالدى: 2021 جىلى وعان جالعان اقپارات تاراتتى دەگەن ايىپ تاعىلىپ, كەيٸن ٸس جابىلعان بولاتىن.
"قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا, بۇل جەردە ەشقانداي قىلمىس جوق, تەك بيلٸك تاراپىنان قىلمىستىق قۇقىقتى اسىرا پايدالانۋ بار. قازاقستان ٷكٸمەتٸ ەڭسەبەككە قاتىستى نەگٸزسٸز جەنە شەكتەن تىس قىلمىستىق "ارانداتۋشىلىق" ايىپتى تەز ارادا جويۋى جەنە ونى سوتقا دەيٸن قاماۋدان بوساتۋى قاجەت", – دەدٸ Human Rights Watch ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازييا بويىنشا اعا زەرتتەۋشٸسٸ ميرا ريتتمانن.
Human Rights Watch قازاقستان ٷكٸمەتٸن سٶز بوستاندىعىن قورعاۋعا جەنە بلوگەرگە قارسى قىلمىستىق قۋدالاۋدى توقتاتۋعا شاقىردى.
ايىپتالۋشى قاشان قاماۋعا الىندى?
ەسكە سالايىق, QazNews24 ساتيرالىق پابليگٸنٸڭ اۆتورى تەمٸرلان ەڭسەبەكتٸ پوليتسييا 17 قاڭتاردا ٷيٸنە تٸنتۋ جٷرگٸزگەننەن كەيٸن ۇستاپ ەكەتكەن. 18 قاڭتاردا ەڭسەبەك ەكٸ ايعا قاماۋعا الىندى. وعان "ۇلتارالىق الاۋىزدىق قوزدىردى" دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. پوليتسييا قىلمىستىق ٸستٸڭ سەبەبٸ – ۇلتارالىق ارازدىقتى قوزدىرۋ جەنە ەتنوستاردىڭ بٸرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸن قورلاۋ بەلگٸلەرٸ بار ماتەريالدى جارييالاۋ بولعان.
ايتا كەتەيٸك, 2021 جىلدىڭ مامىرىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى Qaznews24 پاراقشاسىنا قاتىستى تەكسەرۋ جٷرگٸزگەن. ول كەزدە ٸس "كٶرٸنەۋ جالعان اقپارات تاراتۋ" بابى بويىنشا قوزعالعانىمەن, قىلمىس قۇرامى انىقتالماعاندىقتان, جابىلعان.
