شۋلىق باعبان تٶرت تٷرلٸ الما ٶسٸرۋدە
توعىز جولدىڭ تورابى سانالاتىن شۋ اۋدانى ورنالاسۋى جاعىنان ەرەكشە ايماق سانالادى. بۇل جاقتىڭ اۋا رايى دا ەگٸن شارۋاشىلىعىنا, جەمٸس-جيدەك پەن باۋ-باقشا ٶسٸرۋگە ٶتە قولايلى. سوندىقتان بولسا كەرەك, مۇندا جەر-انانىڭ ريزىعىن كٶرٸپ وتىرعان شارۋالار جەتەرلٸك. سولاردىڭ بٸرٸ – اۋدان ٸرگەسٸندەگٸ بەلباسار اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, «مۇستافا» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ - ابۋباكير مامەدوۆ.
وسىدان 10 جىل بۇرىن قۇرىلعان شارۋا قوجالىق باقشا ٶنٸمدەرٸنٸڭ بٸرنەشە تٷرٸن ٶسٸرۋمەن اينالىسادى. ال, ٶتكەن جىلدان باستاپ الما ٶسٸرۋدٸ قولعا الىپتى. الداعى ۋاقىتتا قوجالىق اۋداندى ەكولوگييالىق تۇرعىدان تازا, جەرگٸلٸكتٸ ساپالى ٶنٸممەن قامتاماسىز ەتٸپ, مول تابىسقا قول جەتكٸزبەك نيەتتە ەكەن. جالپى, «مۇستافا» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەلٸگٸندە 38 گەكتار جەر بار بولسا, ونىڭ باسىم بٶلٸگٸنە قاربىز بەن پيياز سىندى باقشا ٶنٸمدەرٸن ەگٸپ كەلەدٸ. ال, ٶتكەن جىلدان باستاپ الما ٶسٸرۋدٸ قولعا الىپتى. ولار كٷز ايىندا 5 گەكتار القاپقا 4500 تٷپ الما ەكسە, بيىل دەل سونداي اۋماققا 4900 تٷپ ەككەن. جەمٸس ٶسٸرۋ شارۋاشىلىعىندا الما سورتىنىڭ ەرەكشە ماڭىزى بار. سوندىقتان, باۋ اعاشتارىن ەككەندە ەڭ ەۋەلٸ سورتتاردى دۇرىستاپ تاڭداپ الۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەن. مەسەلەن, شارۋا قوجالىقتىڭ جەتەكشٸسٸ ابۋباكير مامەدوۆ بٷگٸندە المانىڭ 4 تٷرٸن ٶسٸرٸپ جاتقانىن ايتادى.
–ٶنٸمنٸڭ تەتتٸ بولۋى تۇقىمعا تٸكەلەي بايلانىستى. سول سەبەپتٸ دەل وسى الما شارۋاشىلىعىنىڭ بٸلٸكتٸ ماماندارىنىڭ كەڭەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ,الماتى قالاسىنان 9 مىڭعا جۋىق الما تٷبٸن ەكەلدٸك. ونىڭ 6500 تٷبٸ «زولوتوي گولدەن» سورتى بولسا, 1200 تٷبٸ «امەريكانكا». ال قالعانى «داميرا» جەنە «مانتەپ» دەپ اتالاتىن سورتتار. نەگٸزٸنەن, بۇل سورتتار ەككەننەن كەيٸن ەكٸنشٸ جىلدان باستاپ ٶنٸم بەرە باستاعانىمەن, بەسٸنشٸ جىلى عانا تولىق ٶنٸم بەرەدٸ. الما اعاشى ەرەكشە كٷتٸپ-باپتاۋدى قاجەت ەتەدٸ, بالا كٷتكەننەن دە اۋىر.سەل بوساڭسىپ, قاراۋسىز قالدىرا قالساڭ جەمٸسٸن بەرمەي, جابايى شٶپ سوياۋ-سوياۋ بولىپ ٶسٸپ كەتەدٸ. وعان قوسا, جەمٸس اعاشتارىنىڭ نەگٸزگٸ جاۋى قۇرت قوي. سول سەبەپتٸ, دەرٸلەۋ جۇمىستارىن ۋاقىتىندا جٷرگٸزٸپ وتىرۋ قاجەت. الايدا, مينەرالدى تىڭايتقىش پەن دەرٸ-دەرمەكتٸ بەلگٸلەنگەن تالاپپەن بەرمەسەڭٸز, ٶلتٸرٸپ الۋىڭىز ەبدەن مٷمكٸن. سوندىقتان, الما اعاشتارىن ەگەتٸن جەنە بۇتاقتارىن كەسەتٸن كەزدە دە تٷركييادان ارنايى مامانداردى الدىردىق. ەندٸ اۋدان ەكٸمدٸگٸنەن تاعى دا جەر سۇراماقپىن. وعان قولىم جەتٸپ جاتسا, الما باقتى 20 گەكتارعا دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپاردا بار, - دەيدٸ ابۋباكير مۇستافاۇلى.
جەردٸڭ «تٸلٸن» جەتٸك مەڭگەرگەن قوجالىق يەسٸ الما باعىنا تامشىلاتىپ سۋارۋ ەدٸسٸن قولدانىپ, تيٸستٸ تالاپتارعا ساي باپتاپ, كٷتۋدە. ونىڭ ايتۋىنشا, تامشىلاتىن سۋارۋ ەدٸسٸنٸڭ جۇمىسى از بولعانىمەن, شىعىنى كٶپ كٶرٸنەدٸ. ونىڭ ٷستٸنە, تامشىلاتىپ سۋارۋدا پايدالانىلاتىن قۇرالدار ماۋسىمدىق بولعاندىقتان, ول بٸر جىلعا عانا جارامدى ەكەن. الايدا, شۋلىق شارۋا ەڭبەك ەتۋگە تالپىنعان ادامدى جەر-انانىڭ قۇرالاقان قالدىرمايتىنىنا كٶزٸ جەتسە كەرەك, الما ٶسٸرۋدٸڭ ماشاھاتىنا قاراماستان, ونىڭ كٷتٸمٸنە بار كٷشٸن سارپ ەتۋدە. «باعبان بولساڭ باق ٶسٸر, بالاما دەپ تاعى ٶسٸر» دەگەن اتالى سٶزدٸ ٶمٸرلٸك ۇستانىم ەتكەن اعامىز باعىنداعى الماسىنىڭ بالبىراپ پٸسۋٸن عانا كٷتٸپ وتىر. قالاي دەسەك تە, جەرگە ەتكەن جاقسىلىق جەردەن قايتادى. جەمٸسٸ ٶز الدىنا, كەز كەلگەن اعاش اۋانى تازارتادى. ال, تازالىق – بٷگٸنگٸ ۇرپاق ساۋلىعىنىڭ نەگٸزگٸ كەپٸلٸ. سوندىقتان دا كەز كەلگەن تۇرعىن بازاردىڭ ەمەس, ٶزٸمٸز باپتاعان تازا جەمٸستٸ تۇتىنۋى قاجەت. بۇل رەتتە, ابۋباكير سىندى باعبانداردان ٷيرەنەرٸمٸز كٶپ ەكەنٸ انىق.
