بٷگٸنگٸ كٷنٸ سەمەي قالاسىندا اۋدانى 69,11 گەكتار اۋماققا قتق كٶمۋ پوليگونى جۇمىس ٸستەيدٸ. ونى قانداي دا بٸر رەتكە كەلتٸرٸلگەن قايتا ٶڭدەۋ جٷيەسٸنسٸز قىزمەت ەتەتٸن قوقىس ٷيٸندٸسٸ دەپ اتاۋعا بولادى.
بۇل ەرٸ زاڭناماعا قايشى كەلەدٸ. ونداعى جينالعان قالدىق 23 جىل بويى توپىراق پەن اۋانى لاستاۋ كٶزٸ بولىپ تابىلادى. ال, بٷگٸنگٸ تاڭدا قالاداعى ايىنا بٸر ادامعا ورتاشا ٶلشەمەن العانداعى تاريف 200 تەڭگەدەن اسادى.
– ەكولوگييا دەپارتامەنتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, پوليگوننىڭ جانىندا ورنالاسقان باقىلاۋ ۇڭعىمالارى جەر استى سۋلارىنىڭ ساپاسى تيٸستٸ سانيتارلىق نورمالاردان ەدەۋٸر تٶمەن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. 2023 جىلعا قاراي اتالعان پوليگون تالاپ ەتٸلەتٸن سانيتارلىق ستاندارتتارعا سەيكەس جابىلۋى تيٸس. وسىعان بايلانىستى, بارلىق قاجەتتٸ ستاندارتتارعا ساي كەلەتٸن جاڭا سانيتارلىق پوليگون اشۋ مەسەلەسٸ ٶتە ٶزەكتٸ بولىپ تابىلادى جەنە ول ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى, – دەيدٸ وبلىستىڭ ەنەرگەتيكا جەنە تٷكش باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان رامازانوۆ.
جۇمىس ٸستەپ تۇرعان پوليگوننىڭ ديرەكتورى حازيپوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ پوليگوندى قالا ەۋەجايىنا جاقىن ورنالاسقاندىقتان دا جابۋ قاجەت, بۇل قوسىمشا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ.
– پروكۋراتۋرانىڭ تالاپتارى مەن ۇيعارىمىنا سەيكەس ەۋەجايعا دەيٸن 15 شاقىرىم راديۋستا قتق پوليگونى بولماۋى تيٸس. وسى ەرەجەگە سەيكەس 15 شاقىرىم قاشىقتان جاڭا پوليگون ورنالاساتىن جەر ۋچاسكەسٸ بٶلٸندٸ. بٸراق ونىڭ قۇرىلىسى 2023 جىلعا دەيٸن قاراستىرىلعان. ياعني, وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸز وسى جەردە جۇمىس ٸستەيتٸن بولامىز, – دەپ اتاپ ٶتتٸ جك ديرەكتورى رافايل حازيپوۆ.
قتق-نى باسقارۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ ەقدب مەن ەكٸمدٸكتٸڭ جوباسى حالىقارالىق نورمالارعا سەيكەس قۋاتى جىلىنا 100,0 مىڭ توننا قالدىقتاردى مەحانيكالىق-بيولوگييالىق ٶڭدەۋدٸڭ ينتەگراتسييالانعان كەشەنٸ بار جاڭا سانيتارييالىق-تەحنيكالىق پوليگون سالۋدى كٶزدەيدٸ.
سونداي-اق قتق جيناۋ پۋنكتتەرٸنٸڭ جەلٸسٸن جاڭعىرتۋ جەنە كەڭەيتۋ, قولدانىستاعى پوليگوندى بارلىق سانيتارلىق نورمالارعا سەيكەس جابۋ جەنە رەكۋلتيۆاتسييالاۋ كٶزدەلگەن. وسى ماقساتتا 100 گەكتار جەر تەلٸمٸ بٶلٸندٸ.
– قازٸرگٸ ۋاقىتتا سەمەي قالاسىنىڭ پوليگونى جىلىنا 65 مىڭ تونناعا جۋىق قتق قابىلدايدى. قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى ٶڭدەۋدٸڭ ٶتە تٶمەن دەڭگەيٸنە بايلانىستى قورشاعان ورتاعا شامامەن 32 مىڭ توننا CO2 ەكۆيۆالەنتٸ شىعارىلادى. كٶمٸرقىشقىل گازىنان باسقا, پوليگوندا ٷنەمٸ تۋىندايتىن جەرگٸلٸكتٸ ٶرتتەردٸڭ نەتيجەسٸندە باسقا دا زيياندى كومپونەنتتەر بٶلٸنەدٸ, – دەپ اتاپ ٶتتٸ ەقدب ەۋرازييا ايماعى بويىنشا ينفراقۇرىلىم دەپارتامەنتٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باحتيەر فايزيەۆ.
ەسەپتەۋلەر كٶرسەتكەندەي, نىساندى سالۋعا جوسپارلانىپ وتىرعان ينۆەستيتسييالار جوبا تولىق ٸسكە اسىرىلعاننان كەيٸن ەميسسييانى 40%-عا, ياعني سو2 ەميسسيياسىن 20 مىڭ تونناعا دەيٸنگٸ ەكۆيۆالەنتكە قىسقارتۋعا, سونداي-اق, بٸرٸنشٸ كەزەڭدە بۇل قتق جالپى كٶلەمٸنٸڭ شامامەن 20%-ىن قايتالاما شيكٸزات رەتٸندە پايدالانۋعا بولاتىن پايدالى فراكتسييالارعا ٶڭدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ول پوليگوننىڭ ٶزٸن, ونداعى ينفراقۇرىلىمدى, عيماراتتاردى, قۇرىلىستاردى سالۋ, سونداي-اق ول ٷشٸن قاجەتتٸ تەحنيكانى ساتىپ الۋ بويىنشا قاجەتتٸ جۇمىستاردىڭ كەشەنٸن قامتيدى. قىزمەتتەردٸڭ بارلىق ساتىپ الۋلارى مەن جۇمىستارى مەملەكەتتٸك سەكتور ٷشٸن بەلگٸلەنگەن ەۋروپالىق بانكتٸڭ ساياساتى مەن ەرەجەلەرٸنە سەيكەس اشىق كونكۋرستىق ساۋدا-ساتتىققا جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
سوندىقتان اتالعان باعالار ەسەپتٸك بولىپ تابىلادى جەنە ونى وسى سالادا تەجٸريبەسٸ بار جەتكٸزۋشٸلەر مەن مەردٸگەرلەر تٸكەلەي انىقتايتىن بولادى. تاريفتەردٸڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق زەرتتەلٸمٸن حالىقارالىق تەۋەلسٸز كونسۋلتانتتار جاساعانىن اتاپ ٶتۋ قاجەت. ول حالىق ٷشٸن وسى قىزمەتتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ تۇرعىسىنان جٷرگٸزٸلدٸ, سوعان سەيكەس تالداۋ جٷرگٸزٸلٸپ, حالىق ٷشٸن تاريف قۇنى باعالاندى.
تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق زەرتتەۋگە سەيكەس, قۇرىلىس قۇنى 5,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. ونىڭ ٸشٸندە ەقدب نەسيەسٸ 3,8 ملرد تەڭگە. تەز اياسىندا جسق ەزٸرلەنەتٸن بولادى, ودان كەيٸن ٸسكە اسىرۋدىڭ تٷپكٸلٸكتٸ سوماسى بەلگٸلٸ بولادى. ەقدب ٶكٸلدەرٸ اتاپ ٶتكەندەي, كونكۋرس پەن ساتىپ الۋ رەسٸمٸ اشىق جەنە جارييالى تٷردە ٶتەدٸ.
– ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن باق-تا تاريف 21 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى دەگەن اقپارات تارادى, بۇل شىندىققا جاناسپايدى. تۇرعىندار ٷشٸن ورتاشا ٶلشەنگەن تاريف الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا 2023 جىلى بٸر ادامعا ايىنا 320 تەڭگەنٸ جەنە 2025 جىلى بٸر ادامعا ايىنا 450 تەڭگەنٸ قۇرايدى, بۇل جەكە سەكتورمەن اباتتاندىرىلعان جەنە اباتتاندىرىلماعان ٷيلەر اراسىنداعى ورتا ەسەپ, – دەيدٸ وبلىستىڭ ەنەرگەتيكا جەنە تٷكش باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان رامازانوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇدان بۇرىن «كەلەشەك» كٶپسالالى پايدالانۋ كەسٸپورنىنٸڭ ديرەكتورىنىڭ م.ا. ماقسۇت نىعمەتوۆتىڭ ٶزٸ قول قويىپ, بانك تاراپىنان 3,8 ملرد تەڭگە مٶلشەرٸندە قارجىلاندىرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراۋ ٷشٸن ەقدب-عا ٶزٸنٸڭ ٶتٸنٸشٸن راستاپ حات جولداعان. سونداي-اق, ماقسۇت نىعمەتوۆ قول قويعان ەققدب-عا جولداعان اقپاراتتىق حاتتا قالدىقتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ تيٸستٸ جابىنى, جيناۋ جەنە ٶڭدەۋ جٷيەسٸ جوق, جەر استى سۋلارى مەن توپىراقتىڭ قاۋٸپتٸ زاتتارمەن لاستانۋىنا ەكەپ سوقتىراتىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سەيكەس كەلمەيتٸن پوليگونعا شىعارىلاتىنى ايتىلعان.
سونىمەن قاتار, ول سەمەيدەگٸ قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى باسقارۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ جوباسى بويىنشا ساتىپ الۋلاردى ورنالاستىرۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويدى.
سونداي-اق, شقو وبلىستىڭ ەنەرگەتيكا جەنە تٷكش باسقارماسىنىڭ اقپاراتى بويىنشا ماقسۇت نىعمەتوۆ حاتتا كەلتٸرگەن مىسالدى سەمەي قالاسىنداعى قتق جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ جوبامەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ.
ٶيتكەنٸ, 200 ملن تەڭگە سوماسىنا الاڭى 4,88 گەكتاردى قۇرايتىن پوليگون باتىس قازاقستان وبلىسى كازتالوۆ اۋدانىنىڭ جالپاقتال اۋىلىندا سالىنادى, وندا 5000-عا جۋىق ادام تۇرادى.
ال اۋدانى 8,4 گەكتار بولاتىن دەل وسىنداي جوبانى بٷگٸنگٸ كٷنٸ 8 مىڭ ادام تۇراتىن شقو اياگٶز اۋدانىنىڭ اقتوعاي كەنتٸندە 166,6 ملن تەڭگە سوماعا ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. ايتا كەتۋ كەرەك, پوليگونداردىڭ بۇل تٷرٸ تەك قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى ساقتاۋ ٷشٸن جارامدى.
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورال قالاسىندا جاڭا قتق پوليگونىن سالۋ ەندٸ جوسپارلانۋدا. بۇل جوبا سەمەي قالاسىنداعى ەقدب جوباسىنا ۇقساس.
وسىلايشا, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جاڭا پوليگون قۇرىلىسىنىڭ قۇنى سەمەي قالاسىنداعى پوليگون قۇرىلىسىنىڭ قۇنىنان 11 ەسە قىمبات دەپ حاتتا كٶرسەتٸلگەن اقپارات شىندىققا جاناسپايدى!
