كٶرمە ماتەريالدارى ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇربانى بولعان شىعىسقازاقستاندىقتاردىڭ قايعىلى تاعدىرىن باياندايدى. قۇجاتتار مەن فوتوسۋرەتتەر سول ۋاقىتتا ادامداردىڭ قالاي زاڭسىز سوتتالىپ, اتىلعانىن كۋەلاندىرادى.
تاريحي دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, 1927-1953 جىلدار ارالىعىندا قازاق جەرٸندە 125 مىڭنان استام ادام قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىرادى, ونىڭ 25 مىڭى اتۋ جازاسىنا كەسٸلدٸ.
ولاردىڭ ٸشٸندە ەليحان بٶكەيحانۇلى, احمەت بايتۇرسىنۇلى, ماعجان جۇماباەۆ, سەكەن سەيفۋللين, مٸرجاقىپ دۋلاتۇلى, بەيٸمبەت مايلين سىندى الاش ارىستارى بار. جالپى «الاش-وردا» ٸسٸ بويىنشا بارلىعى 4297 ادام قۋعىن-سٷرگٸنگە, ونىڭ 2062 اتۋ جازاسىنا ۇشىراعان.
مۋزەيدەگٸ ەكسپوزيتسييانىڭ ورتالىق بٶلٸگٸ شەيت بولعان الاش كٶشباسشىلارىن ەسكە الۋعا ارنالعان.
مۇندا الاشتىڭ ۇلى تۇلعالارىنا قاتىستى فوتوسۋرەتتەر مەن قۇجات كٶشٸرمەلەرٸ قويىلدى. ولار ە. بٶكەيحانوۆ, ا. بايتۇرسىنوۆ, م. دۋلاتوۆ, ج. ايماۋىتوۆ, ە. ەرمەكوۆ, ر. مەرسەكوۆ, م. تىنىشباەۆ سىندى الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ٶمٸرٸنەن اقپار بەرەدٸ.
سونىمەن قاتار ەكسپوزيتسييادا 1921-1922 جىلدارداعى اشارشىلىققا, كونفەسكەلەۋگە بايلانىستى قۇجاتتار قويىلعان.
– قۋعىن-سٷرگٸن قوعامنىڭ مەدەني جەنە بٸلٸم بەرۋ دامۋىنا ىقپال ەتكەندەردٸڭ ەڭ جاقسىسىن جويدى. شىعىس قازاقستاندا 1350 ادام قۋعىنعا ۇشىراپ, 300 ادام اتىلعان, – دەدٸ ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ مۋزەيٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ الفييا باقباەۆا.
سونداي-اق ەكسپوزيتسييادا قازاقستانعا پولياكتاردى, كورەيلەردٸ, نەمٸستەردٸ, سولتٷستٸك كاۆكاز حالىقتارىن جەر اۋدارىلۋلارى جايلى باياندالادى.
سونداي-اق, بٷگٸن شىعىس قازاقستاننىڭ وبلىسىنىڭ ورتالىعى ٶسكەمەن قالاسىنداعى وبلىستىق «حاليفا التاي» مەشٸتٸندە ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن جەنە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الىپ, سولاقاي ساياساتتىڭ قۇربانى بولعان اعا ۇرپاقتىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتالدى. قۇلشىلىق ٷيٸنە جينالعاندار ەندٸ ەلٸمٸزدە مۇنداي قيىنشىلىق بولماسىن, كەيٸنگٸ ۇرپاق بەيبٸت زاماندا ٶمٸر سٷرسٸن دەگەن اق جارما تٸلەكتەرٸن بٸلدٸرٸپ, دۇعا ەتتٸ.
