رەفەرەندۋم ساياسي تەڭدٸككە جەتۋدٸڭ ەڭ بيٸك ساتىسى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ تەلەارنالارعا سۇحباتتار بەرٸپ, ٷندەۋ دە جاسادى. حالىقتىڭ الدىنا بارلىق مەسەلەنٸ جايىپ سالدى, ەلدەن ۇسىنىستار كٷتتٸ. حالىقپەن كەرٸ بايلانىس ورناتۋدىڭ ناقتى قادامدارىنا باردى. بارلىق ۇسىنىستار مەن پٸكٸرلەردٸ ەلەكتەن ٶتكٸزٸپ بارىپ, جولداۋىن جارييالادى.
بۇل جولداۋدىڭ باعىتى- بارلىق سالادا قوعامنىڭ بٷكٸل ساناتتارىنىڭ تەپە-تەڭدٸگٸن ساقتاي وتىرىپ, ساياسي, قۇقىقتىق جٷيەدە ەدٸلەتتٸ رەفورما جاساۋ. حالىقتىڭ ويىنان شىعاتىن زاڭنامالىق قۇرىلىمدىق جٷيەنٸ جەتٸلدٸرۋ ارقىلى عانا ەدٸلەتتٸ ساياسي قۇقىقتىق رەفورما تۋىلاتىنى تٷسٸنٸكتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ "جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى" جولداۋىنا تالداۋ جاساعانىمدا ەڭ كٶپ كەزدەسەتٸن سٶزدەر مەملەكەت 67 رەت, قوعام 55 رەت, ەلٸمٸز 45 رەت, زاڭ 44 رەت, سايلاۋ 40 رەت, قازاقستان, ادام, ساياسي سٶزدەرٸ 39 رەتتەن, جٷيە 35 رەت قايتالانادى. بۇل سٶزدەر- نەگٸزگٸ نىسانانى انىقتايتىن قۇلىپ اشار سٶزدەر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتقىسى كەلگەنٸ مەملەكەت پەن قوعامنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى جاقسارتۋ, قوعامنىڭ ٷنٸن بيلٸككە جەتكٸزٸپ, ەلٸمٸزدە زاڭنىڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى سايلاۋ جٷيەسٸنە ٶزگەرٸس ەندٸرۋ. دەمەك, قازاقستاندا ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا ساياسي جٷيە دە جاڭعىراتىن بولادى دەگەن تۇجىرىمدى ەلگە جەتكٸزگەنٸ. وسى ۋاقىتقا دەيٸن 1995 جىلعى اتا زاڭىمىز بٷكٸلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى دٷنيەگە كەلسە, سودان بەرٸ ۋاقىت تالابىنا سەيكەس, اتا زاڭىمىزدىڭ 64 بابىنا قاتىستى, 1998,2007,2011,2017,2019 جىلداردا بەس رەت ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلٸپتٸ.بۇل زاڭدىلىق.زامان ٶزگەرەدٸ , زاڭ ٶزگەرەدٸ دەگەن اتالى سٶزدٸڭ تٷيٸنٸ, جاۋابى.ونىڭ ٷستٸنە بٸزدٸڭ مەملەكەتٸمٸز باسقا باتىس,شىعىس ەلدەرٸمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم جاس مەملەكەت.
قولدانىستاعى كونستيتۋتسييامىزدىڭ 33 بابىنا ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلۋٸ تۋرالى مەسەلە ٶتە اۋقىمدى بولعانىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭنىڭ 18 بابىنا سەيكەس, رەفەرەندۋم تاعايىنداۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭ IV-تاراۋدان,37 باپتان تۇرادى. كونستيتۋتسييالىق رەفورمالار ستراتەگييالىق بولعاندىقتان حالىقتىڭ قولداۋى اسا قاجەت. رەفەرەندۋم داۋىس بەرۋدٸڭ ەڭ دەموكراتييالىق تٷرٸ ەرٸ تٸكەلەي حالىقتىڭ ەركٸن بٸلدٸرەدٸ,ەل پٸكٸرٸمەن ساناسۋدىڭ ەڭ جوعارعى ساتىسى. رەفەرەندۋم ارقىلى ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسييامىزدىڭ نۇسقاسىندا ەشقانداي بٸر تارماقتا, نە باپتا پرەزيدەنتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸنە ارتىقشىلىق كٶرسەتٸلمەگەن,قايتا سۋپەرپرەزيدەنتتٸك باسقارۋدان بٸرتٸندەپ كٶشٸپ ىقپالدى پارلامەنت مەرتەبەسٸن كٶتەرۋ, جەنە پرەزيدەنتتٸڭ جاقىن تۋىستارىنا ساياسي لاۋازىم يەلەنۋگە تىيىم سالىنۋ جٶنٸندە ەدٸلدٸك سيپات بار.
سايلاۋ جۇيەسٸندە ارالاس جٷيەنٸڭ ۇسىنىلۋى ەل اراسىندا قىزىقشىلىق تۋدىرۋدا. ۇسىنىلىپ وتىرعان نۇسقادا «كەڭەس» سٶزٸ «سوت» سٶزٸمەن اۋىستىرىلعان.ال, VII بٶلٸمدە كونستيتۋتسييالىق سوت قۇرىلىمى تۋرالى تولىقتىرۋ بار. كونستيتۋتسييالىق سوتقا جٷگٸنۋ قۇقىنا باس پروكۋرور جەنە ادام قۇقىعى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل يە بولادى. سونداي-اق, 83 باپتا ادام قۇقىعى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ مەرتەبەسٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭمەن ايقىندالادى.
جۇرتشىلىقتى قىزىقتىراتىن بٸر مەسەلە -جەر مەسەلەسٸ. قولدانىستاعى كونستيتۋتسييانىڭ 6-شى بابى 3–تارماعىندا «جەر مەن ونىڭ قويناۋى,سۋ كٶزدەرٸ,ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلار دٷنيەسٸ,باسقا تابيعي رەسۋرستار مەملەكەت مەنشٸگٸندە» بولسا , ۇسىنىلاتىن نۇسقادا «جەر مەن ونىڭ قويناۋى,سۋ كٶزدەرٸ,ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلار دٷنيەسٸ,باسقا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسٸلٸ.مەملەكەت حالىق اتىنان مەنشٸك يەلٸگٸن جٷرگٸزۋگە قۇقىلى.جەر سونداي-اق زاڭدا بەلگٸلەنگەن نەگٸزدەردە,شارتتار مەن شەكتەردە جەكە مەنشٸكتە دە بولۋى مٷمكٸن» دەپ كٶرسەتٸلگەن. مەملەكەت باسشىسى ٶزٸ وي ەلەگٸنەن ٶتكٸزگەن, ەلدٸڭ پٸكٸرٸن ۇستىن ەتٸپ, قارقىندى دامۋىمىزعا ارنالعان بارلىق سالانى قامتيتىن ساياسي ٶزگەرٸستەرگە تولا اتا زاڭىمىزدىڭ جاڭا نۇسقاسىن رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلداۋعا ۇسىندى.
ەلدٸڭ بٸرلٸگٸ ٷشٸن,تىنىش تٸرلٸگٸ ٷشٸن ساياسي جۇيەدەگٸ ٶزگەٸستەردٸ تارازىلاپ جەتٸ رەت ٶلشەپ بٸر رەت كەسكەن دەمەكشٸ رەفەرەندۋم ارقىلى قوعامنىڭ بارلىق ساناتتارىمەن ساناسۋ,پٸكٸر الماسۋ دەموكراتييانى كٶرسەتەدٸ. رەفەرەندۋم اشىقتىقتىڭ,دەموكراتييانىڭ, ساياسي تەڭدٸككە جەتۋدٸڭ ەڭ بيٸك ساتىسى.
