پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇسىنعان “ەدٸلەتتٸ قازاقستان” تۇجىرىمداماسى كەيٸنگٸ جىلدارى ەلدٸڭ ساياسي كٷن تەرتٸبٸندەگٸ نەگٸزگٸ يدەولوگييالىق باعىتتاردىڭ بٸرٸنە اينالدى. ساياساتتانۋشى اسىلبەك ٸزبايىروۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل باستامانىڭ قوعامعا ورنىعۋى مەن ساياسي رەفورمالاردىڭ جٷزەگە اسۋىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەكە ساياسي ۇستانىمى مەن باسقارۋ ستيلٸ ماڭىزدى رٶل اتقارىپ وتىر, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەدٸلەت ۇعىمى قازاق قوعامىنىڭ دٷنيەتانىمى مەن رۋحاني بولمىسىندا ەجەلدەن بار قۇندىلىقتاردىڭ بٸرٸ.
“ەدٸلەت – ادامزاتقا ورتاق ەمبەباپ قۇندىلىق. يسلامداعى “ەدٸل” ۇعىمى سەكٸلدٸ, ول دٷنيەتانىمنىڭ ٸرگەلٸ ونتولوگييالىق نەگٸزدەرٸنٸڭ بٸرٸ سانالادى. يسلاممەن بٸرگە ەدٸلەت تٷسٸنٸگٸ قازاقتىڭ ەدەبٸنە, ياعني ۇلتتىق مورالدىق-ەتيكالىق قۇندىلىقتار جٷيەسٸنە تەرەڭ سٸڭگەن. سوندىقتان اتالعان ۇعىم قوعامنىڭ زايىرلى بٶلٸگٸنە دە, دٸني بٶلٸگٸنە دە بٸردەي جاقىن ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ. مەنٸڭشە, دەل وسى سەبەپتەن “ەدٸلەتتٸ قازاقستان” مەملەكەتتٸك يدەولوگييانىڭ ٶزەگٸنە اينالدى”, – دەيدٸ اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەدٸلەت ۇعىمى تەك قۇقىقتىق تەرتٸپپەن شەكتەلمەيدٸ. ول قوعامداعى ٸشكٸ رۋحاني تازالىقپەن دە ساباقتاس.
“ەدٸلەت – بٸر جاعىنان تەپە-تەڭدٸك ٸزدەۋ بولسا, ەكٸنشٸ جاعىنان ادام مەن قوعامنىڭ تابيعي ٸشكٸ سۇرانىسى. “ەدٸلەت” سٶزٸنٸڭ تٷبٸرٸ “ادال” ۇعىمىمەن ساباقتاس. بۇل بايلانىس مۇسىلماندىق دەستٷردە دە, قازاقتىڭ تانىمدىق-فيلولوگييالىق جٷيەسٸندە دە كٶرٸنٸس تابادى. وسى ٷندەستٸكتٸ اشا وتىرىپ, بٸز ولاردى سىرتقى فورما مەن ٸشكٸ مازمۇننىڭ اراقاتىناسى رەتٸندە سيپاتتاي الامىز. ەدٸلەت – زاڭ مەن تەرتٸپتٸڭ كٶرٸنٸسٸ بولسا, ادالدىق – ٸشكٸ رۋحاني تازالىقتىڭ ٶلشەمٸ. وسىدان كەلٸپ “ادال ازامات” يدەولوگەماسى تۋىندايدى. مۇنداعى باستى ساياسي مەسسەدج – قازاقستان ەر ادام ٶزٸن ەدٸل قورعالعان سەزٸنەتٸن مەملەكەتكە اينالۋى تيٸس”, – دەدٸ ساياساتتانۋشى.
ساراپشى “ەدٸلەتتٸ قازاقستان”تۇجىرىمداماسىنىڭ مەملەكەت باسشىسى ٷشٸن دە ەرەكشە ساياسي ماڭىزى بار ەكەنٸن ايتتى.
“ەدٸلەتتٸ قازاقستان” ۇعىمىن العاش پرەزيدەنتتٸڭ ٶزٸ جارييالادى. بۇل توقاەۆ ٷشٸن ماڭىزدى ساياسي مەسسەدج ەرٸ بولاشاقتاعى ساياسي مۇراسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ دەپ ويلايمىن. الايدا بۇل تۇجىرىم بٷكٸل مەملەكەتتٸك جٷيەنٸڭ جۇمىسىنا قاتىستى بولعاندىقتان, پرەزيدەنت بارلىق دەڭگەيدەگٸ پروتسەستەرگە تٸكەلەي ارالاسا المايدى. ونىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ – ستراتەگييالىق باعىتتاردى ايقىنداۋ. ال ونى جٷزەگە اسىرۋ مەملەكەتتٸك اپپارات پەن قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە بايلانىستى. ەگەر مەملەكەت پەن قوعام ەدٸلەت قاعيداتىنا بٸردەي ۇمتىلسا, ۋاقىت ٶتە كەلە ونىڭ نەتيجەسٸن بەرٸمٸز سەزٸنەمٸز”, – دەدٸ ول.
ساياساتتانۋشى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باسقارۋ ستيلٸنە دە توقتالىپ, ونى ديپلومات ەرٸ ينتەلليگەنت ساياساتكەر رەتٸندە سيپاتتادى.
“مەملەكەت باسشىسى ەڭ الدىمەن – ديپلومات ەرٸ ينتەلليگەنت تۇلعا. ونىڭ تۇسىندا ساياساتتا ينتەللەكتۋالدى تەرەڭدٸك پەن مازمۇن ارتا تٷستٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ زييالىلىعى مەملەكەتتٸك اپپاراتتاعى قارىم-قاتىناس مەدەنيەتٸنە دە ىقپال ەتٸپ, شەنەۋنٸكتەر اراسىندا سىيلاستىق پەن پاراساتتىلىقتىڭ بەلگٸلٸ بٸر شەكاراسىن قالىپتاستىردى. بۇل – ماڭىزدى وڭ ٶزگەرٸس”, – دەدٸ اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
سونىمەن قاتار ول قازٸرگٸ گەوساياسي جاعدايدا كەسٸبي ديپلوماتتىڭ ەل باسقارۋى قازاقستان ٷشٸن ماڭىزدى ارتىقشىلىق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
“ەلدٸڭ حالىقارالىق ارەناداعى مٷددەسٸن قورعاۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىر. قازٸرگٸ ەلەمدٸك تەرتٸپ كٷش فاكتورى الدىڭعى ورىنعا شىققان كٷردەلٸ ترانسفورماتسييا كەزەڭٸنەن ٶتٸپ جاتقانىن ەسكەرسەك, قازاقستان ٷشٸن كەسٸبي ديپلوماتتىڭ مەملەكەت باسقارۋى ٷلكەن ارتىقشىلىق دەپ ويلايمىن. توقاەۆتىڭ ديپلوماتييالىق تەجٸريبەسٸ ەلٸمٸزدٸڭ مەملەكەتتٸلٸك “كەمەسٸن” تٷرلٸ گەوساياسي قاتەرلەر مەن تەۋەكەلدەردەن امان الىپ ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ”, – دەدٸ ساراپشى.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, پرەزيدەنت ٸشكٸ ساياساتتا دا قوعام سۇرانىسىنا بارىنشا سەزٸمتال جٷيە قالىپتاستىرۋعا تىرىسىپ وتىر.
“بۇل, ەڭ الدىمەن, 2022 جىلعى قاڭتار وقيعاسىنىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىمەن بايلانىستى. سونىمەن بٸرگە توقاەۆ كەزەڭٸندە ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ قالىپتاستىرۋ مەن ەلدەگٸ بٸرتۇتاس ساياسي ۇلت قۇرۋ مەسەلەسٸنە دە ناقتى قادامدار جاسالا باستاعانى قۋانتادى”, – دەدٸ ول.
ساراپشى پرەزيدەنتتٸڭ قوعاممەن بايلانىسى مەن ساياسي ريتوريكاسىنا دا باعا بەردٸ.
“پرەزيدەنت اپپاراتى قوعامدى الاڭداتقان مەسەلەلەرگە ٶتە سەرگەك قارايدى. سوندىقتان ازاماتتار ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە مەملەكەت باسشىسىنىڭ اككاۋنتىن جيٸ بەلگٸلەيدٸ. پرەزيدەنت قوعام سۇرانىسىنا جيٸ ٷن قاتىپ, ٶز سٶزدەرٸندە حالىق كٶتەرگەن مەسەلەلەرگە نازار اۋدارادى”, – دەدٸ اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
ول جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىن ەزٸرلەۋ كەزٸندە حالىقتىڭ كەڭٸنەن تارتىلۋىن وسى ساياساتتىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ رەتٸندە باعالادى.
“مۇنداي جۇمىستىڭ جارقىن مىسالى – كەيٸن رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىن ەزٸرلەۋگە مىڭداعان قازاقستاندىقتىڭ قاتىسۋى. سونىمەن قاتار توقاەۆ تەك قوعامدا بولىپ جاتقان وقيعالارعا رەاكتسييا بٸلدٸرٸپ قانا قويمايدى. ول قوعامدىق پٸكٸر مەن ساياسي ديسكۋرستى بەلگٸلٸ بٸر باعىتقا جەتەلەيتٸن جاڭا ماعىنالار مەن ۇعىمداردى ٶزٸ قالىپتاستىرادى. “ەدٸلەتتٸ قازاقستان” تٷسٸنٸگٸنٸڭ ساياسي اينالىمعا ەنۋٸ – سونىڭ ايقىن دەلەلٸ”, – دەدٸ ساراپشى.
ساياساتتانۋشىنىڭ سٶزٸنشە, قاسىم-جومارت توقاەۆ بٷگٸندە “ەدٸلەتتٸ قازاقستان” يدەياسىن قوعامعا جەتكٸزە العان ساياسي تۇلعاعا اينالدى.
“ەرينە, بۇل – ەزٸرگە يدەيا دەڭگەيٸندەگٸ تۇجىرىمداما. ونىڭ مەنٸ مەملەكەتتٸك جٷيەنٸ قاراپايىم ازاماتتاردىڭ مٷددەسٸن قورعاۋعا باعىتتاپ ترانسفورماتسييالاۋدا جاتىر. مۇنداي ٶزگەرٸستەر سيقىرلى تاياقشانىڭ بٸر سٸلتەۋٸمەن جٷزەگە اسپايدى. وعان ۋاقىت, جاڭا بۋىن, قوعامدىق كەلٸسٸم جەنە وسى ساياساتقا دەگەن قولداۋ قاجەت. ەگەر وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى بٸر ارناعا توعىسسا, وندا “ەدٸلەتتٸ قازاقستان” ەل دامۋىنىڭ شىنايى ەرٸ ٶمٸرشەڭ مودەلٸنە اينالۋى ەبدەن مٷمكٸن”, – دەدٸ اسىلبەك ٸزبايىروۆ.
