مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى قاراۋىنا تٷسكەن راقىمشىلىق تۋرالى زاڭ جوباسى پارلامەنت قابىرعاسىندا قىزۋ پٸكٸرتالاس تۋدىردى. دەپۋتات ەرمۇرات بەپي بۇل زاڭ جوباسىن قولدايتىنىن ايتىپ, قوعام ٷشٸن ٶزەكتٸ سانالاتىن مەسەلەگە نازار اۋداردى – ول جەمقورلىق قىلمىستارىنىڭ راقىمشىلىققا ٸلٸگۋ مٷمكٸندٸگٸنە قاتىستى الاڭداۋشىلىق تانىتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بەپيدٸڭ سٶزٸنشە, زاڭ جوباسىنىڭ ەكٸنشٸ بابىندا ورتاشا اۋىرلىقتاعى قىلمىستارعا راقىمشىلىق جاساۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق كەيبٸر اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىستار بويىنشا جازا مەرزٸمٸن قىسقارتۋ كٶزدەلەدٸ.
"جوبانىڭ ەكٸنشٸ بابىنا سەيكەس راقىمشىلىق ەگەر قىلمىس جاساعان ادام ەلدەكٸمگە زييان كەلتٸرمەسە نەمەسە ول زييانىن ٶتەسە, ورتاشا اۋىر قىلمىس جاساعان ادامدارعا قولدانىلادى ەكەن. سونداي-اق اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىس جاساعانداردىڭ مەرزٸمدەرٸن قىسقارتۋ كٶزدەلگەن. بٸراق اشىعىن ايتايىق, بٸزدە سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس دەگەن بٸر دەرت بار. وسىلاردىڭ جاعدايى نە بولادى? ولاردى بٸز وسى راحىمشىلىققا جاتقىزامىز با? سەبەبٸ جەمقورلىقتىڭ ٷلكەن-كٸشٸسٸ بولمايدى. ونى جەڭٸل نەمەسە اۋىر دەپ جٸكتەۋ – قيسىنسىز. جەمقورلىق – ول جەمقورلىق. سوندىقتان ونى جەڭٸلگە, اۋىرعا جاتقىزىپ, ونى قالاي كلاسسيفيكاتسييا جاساپ, راحىمشىلىقتىڭ وسى زاڭىنا جاتقىزامىز. بٸز بۇل جەردە ناقتى شەكتەۋلەردٸ قالاي ەنگٸزەمٸز? بۇل زاڭ جوباسىندا جەمقورلىققا قاتىستى قانداي باپتار بار?", - دەپ سۇراق قويدى ول.
دەپۋتات ەرٸ زاڭگەر ابزال قۇسپان ەرٸپتەسٸنٸڭ الاڭداۋشىلىعىن ورىندى دەپ باعالادى. ول زاڭ جوباسىنىڭ تٶرتٸنشٸ بابىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىسى بار بارلىق قىلمىستىق ٸستەرگە راقىمشىلىق قولدانىلمايتىنى ناقتى جازىلعانىن مەلٸمدەدٸ.
"قازٸرگٸ تاڭدا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەكەمەلەرٸندە سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى قىلمىسى ٷشٸن 624 ادام جازاسىن ٶتەپ جاتىر. بۇل زاڭ جوباسىنا سەيكەس, ولاردىڭ ەشقايسىسى راقىمشىلىققا ٸلٸنبەيدٸ", – دەدٸ قۇسپان.
راقىمشىلىق كٸمدەرگە جاسالادى?
مەجٸلٸس دەپۋتاتى, زاڭگەر ابزال قۇسپان كونستيتۋتسييانىڭ 30 جىلدىعىنا وراي ەزٸرلەنگەن راقىمشىلىق تۋرالى زاڭ جوباسىندا كٸمدەرگە جەڭٸلدٸك بەرٸلەتٸنٸن بايانداپ, قۇجاتتاعى نەگٸزگٸ ٷش باعىتتى تٷسٸندٸردٸ.
زاڭ جوباسىنا سەيكەس, راقىمشىلىق ازاماتتار مەن مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەلەۋلٸ قاۋٸپ تٶندٸرمەيتٸن قىلمىستارعا قاتىستى قولدانىلادى.
"زاڭ جوباسىندا 2021 جىلى قولدانىلعان راقىمشىلىق جاساۋ كەزٸندەگٸدەي, ازاماتتار مەن مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەلەۋلٸ قاتەر تٶندٸرمەيتٸن قىلمىستار جاساعانى ٷشٸن سوتتالعانداردى بوساتۋ, اتاپ ايتقاندا, قىلمىستىق تەرٸس قىلىق پەن ونشا اۋىر ەمەس قىلمىستار جاساعاندار, زييان كەلتٸرۋگە ەكەپ سوقپاعان اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىس جاساعان نە ونى تولىق ٶتەگەن ادامدار, زالالدىڭ نەمەس ازاماتتىق تالاپتىڭ بولۋىنا قاراماستان, اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىس جاساعان ەلەۋمەتتٸك جاعىنان وسال ادامداردى بوساتۋ كٶزدەلگەن. ەكٸنشٸ – قىلمىستىق ٸستەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە وسى زاڭ جوباسى قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەنگە دەيٸن ونشا اۋىر ەمەس جەنە اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىستار ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتىلاتىن ادامدار جاساعان قىلمىستار تۋرالى سوتتار قاراماعان ٸستەردٸ توقتاتۋ. ٷشٸنشٸسٸ – اۋىر جەنە اسا اۋىر قىلمىستار ٷشٸن ٶتەلمەگەن جازا مەرزٸمٸن قىسقارتۋ كٶزدەلٸپ وتىر", – دەدٸ دەپۋتات.
ابزال قۇسپاننىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىندا بٸرقاتار جاڭا نورمالار مەن شەكتەۋلەر قاراستىرىلعان.
"سەنٸپ تاپسىرىلعان بٶتەن مٷلٸكتٸ يەمدەنٸپ العانى نەمەسە ىسىراپ ەتكەنٸ نەمەسە اسا ٸرٸ مٶلشەردە الاياقتىق جاساعانى ٷشٸن سوتتالعان ادامداردى قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىقپەن كەلتٸرٸلگەن زالال مەن ولارعا قويىلعان تالاپ-ارىزدار تولىق ٶتەلگەن جاعدايدا نەگٸزگٸ جازانىڭ ٶتەلمەگەن نەمەسە ورىندالماعان بٶلٸگٸنٸڭ مەرزٸمدەرٸ نەمەسە مٶلشەرٸ بەستەن بٸر بٶلٸككە قىسقارتىلادى. قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ كريمينالداندىرىلعان جاڭا قۇرامدارىنا, مەملەكەتتٸك قۇپييالاردى زاڭسىز جارييا ەتۋگە بايلانىستى قىلمىستار, سونداي-اق سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جاساعان ادامدارعا راقىمشىلىق قولدانۋعا شەكتەۋ قويۋ", – دەدٸ ابزال قۇسپان.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى قوعامنىڭ سۇرانىسىنا ساي ەزٸرلەنگەن. بٸراق مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶندٸرەتٸن جەنە سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى اۋىر قىلمىستارعا راقىمشىلىق جٷرمەيدٸ. زاڭ ەدٸلەتتٸلٸك قاعيداتىنا ساي جەنە جازاسىن ٶتەۋشٸلەرگە قايتا ەلەۋمەتتەنۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرۋگە باعىتتالعان.
ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن دەپۋتات ابزال قۇسپان مەجٸلٸس دەلٸزٸندە سوتتالعاندار ٸشٸندە كٸمدەرگە راقىمشىلىق جاسالۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتقان ەدٸ.
ونىڭ سٶزٸنشە, زاڭ جوباسىنا دەپۋتاتتار باستاما جاساعان.
"ەزٸرگە بٸردەڭە دەۋگە ەرتەلەۋ, بٸراق بۇل زاڭ جوباسىنا دەپۋتاتتار باستاما جاسادى. قاڭتاردا مەجٸلٸس دەپۋتاتى قاراقات ەبدەن ٷكٸمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى, ٷكٸمەت تە قولدادى. سودان كەيٸن زاڭ جوباسىن ەزٸرلەپ, ٷكٸمەتتٸڭ قورىتىندىسىنا جٸبەردٸك", - دەپ تٷسٸندٸردٸ دەپۋتات.
مەجٸلٸسمەننٸڭ ايتۋىنشا, ەڭ الدىمەن سوتتالعاندار ٸشٸنەن وسال ساناتتار راقىمشىلىققا ٸلٸگۋٸ مٷمكٸن.
"ولار - زەينەتكەرلەر, كەمەلەتكە تولماعاندار, بالا تەربيەلەپ وتىرعان ەيەلدەر, قىلمىس جاسالعان كەزدە بالالارىن جالعىز تەربيەلەگەن ەر ادامدار جەنە ت.ب. قوعامعا قاۋٸپ تٶندٸرمەيتٸن ادامدار", - دەدٸ دەپۋتات ابزال قۇسپان.
ايتا كەتەيٸك, مەجٸلٸس جاڭا زاڭ جوبالارى بويىنشا جۇمىستى باستادى:
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىنىڭ وتىز جىلدىعىنا بايلانىستى راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى;
قازاقستان ٷكٸمەتٸ مەن ورەس حالىقارالىق دامۋ قورى اراسىنداعى جەكە سەكتورداعى وپەراتسييالاردى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا نەگٸزدەمەلٸك كەلٸسٸمدٸ راتيفيكاتسييالاۋ تۋرالى.
