قوشتاسۋ
ەلدەقاشان قوشتاسىپ قويساڭ دا, پويىز ەلٸ جٷرمەگەندٸكتەن پەرروننان كەتە الماي, بايلانىپ تۇراتىنىن بار – بٸز سونداي سەتتەردە بولاتىن بٸر كۇلازۋلى كٷيدە ەدٸك. پەررون كەدٸمگٸ پەررون: باياعى ارلى-بەرلٸ ساپىرىلىسقان جۇرت, كٸر-قوقىس, ىستىڭ يٸسٸ, شۋ – كٸسٸنٸ كەرەڭ قىلىپ تاستايتىن ىزى-قيقى, ىڭ-جىڭ داۋىستار, تەمٸردٸ تەمٸرگە قاجاعان سوستاۆتار سالدىرى.
شارلوتتا ۆاگونننىڭ ۇزىن كوريدورىندا, تەرەزە الدىندا تۇر, سىعىلىسقان جۇرت ونى قاعىپ ٶتەدٸ, ولاي دا, بۇلاي دا تىقسىرادى, ۇرسادى بەرٸ, بٸراق بٸز وسىناۋ سوڭعى عۇمىرىمىزدىڭ مينۋتتارىندا, قالاي عانا ونىڭ اۋزى-مۇرنىنان شىعا تولعان كۋپەسٸنٸڭ جابىق تەرەزەسٸنەن ىمداسىپ تۇرماقشىمىز...
– قانداي جاقسى بولدى! – دەدٸم مەن وسىمەن ٷشٸنشٸ رەت, – ماعان سوققانىڭ قانداي جاقسى بولدى, شىنىندا...
– كەرەگٸ جوق, ايتپاي-اق قويشى... باياعىدان بەرٸ بٸلەمٸز عوي بٸز بٸر-بٸرٸمٸزدٸ... ون بەس جىل بولدى...
– يە... يە... ەكەۋمٸز, مٸنە, وتىزعا كەلٸپپٸز... دەگەنمەن, بۇل دا سەبەپ بولا المايتىن ەدٸ عوي...
– قويشى ەندٸ, ايتپاشى... راس, وتىزعا كەلٸپپٸز... ورىس رەۆوليۋتسيياسىنا دا وتىز جىل... بٸزدٸن ەۋروپادا اشتىق پەن بوقتىق, بىلىق-شىلىقتىڭ باستالعانىنا دا سونشا جىل...
– سوعىسپەن دە قۇرداسپىز...
– جوق, سەل جاستاۋمىز...
– راس ايتاسىڭ, بٸز ەلٸ ٶتە جاسپىز... – شارلوتتا كٷلٸپ جٸبەردٸ. – سەن بٸردەڭە دەدٸڭ بە? – دەدٸ سوسىن مازاسىندانا, ٶيتكەنٸ, دەل سول سەتتە اۋىر چەمودان سٷيرەتكەن بٸرەۋ ونى تەرەزە الدىنان ەرٸ ىعىستىرىپ جٸبەرگەن ەدٸ.
– جوق, اياعىم عوي.
– سەن وعان بٸردەڭە ٸستەۋٸن كەرەك.
– يە, مٸندەتتٸ تٷردە, بٸردەڭە ەتەرمٸن ونى, شىنىندا دا تىم قاقساپ كەتتٸ ٶزٸ.
– قينالىپ تۇرعان جوقسىڭ با?
– جوق...
مەن, جاڭاعى بٸر ارالىقتا, ونى سٷيەتٸنٸمدٸ ايتقىم كەلگەن, بٸراق, مٸنە, ون بەس جىل بولدى, سونى ايتۋعا دەتٸم جەتپەي-اك كويدى...
– نە بولدى ساعان?
– ەشتەڭە... شۆەتسييا... سونىمەن, شۆەتسيياعا كەتٸپ بارامىن دە?..
– يە, ازداپ ىڭعايسىزداۋ دا سيياقتى. بومبا تٷسٸپ قيراعان ٷيلەر, اشتىق, جىرتىق-جاماۋ, شوقپىت تٸرلٸك – قيىنشىلىقتاردىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ ٶمٸرٸمٸزگە اينالىپ كەتپەدٸ مە? سودان-اق ىڭعايسىزدانام. مەن ٶزٸمدٸ بٸر قاشقىن, ساتقىن سەزٸنەم...
– اقىماكتىڭ سٶزٸن ايتپا... سەن باسقا ٶمٸر ٷشٸن جاراتىلعانسىڭ, شۆەتسيياعا كەتەتٸڭٸنە قۋان.
– كەيدە, راس, قۋانام دا... بٸلەسٸڭ بە, مەن كەيدە تويا تاماق ٸشۋ دە, سٸرە, ٷلكەن باقىت شىعار دەپ ويلايمىن... جەنە اينالاڭدا بٸر دە بٸر قيراعان ٷي بولماسا... ول ماعان بٸر الىپ-ۇشپا ٶرەكپٸگەن كۋانىشتى حاتتار جازادى.
كەنەت راديودان پويىزدىڭ جٷرەتٸنٸن حابارلاعان داۋىس جاڭعىرىعىپ قويا بەردٸ. قورقىپ كەتتٸم, بٸراق بۇل بٸزدٸڭ پويىز ەمەس ەكەن. داۋىستىڭ حابارلاۋىنشا «روتتەردام – بازەل» پويىزى اتتانباقشى.
شارلوتتانىڭ كٸپ-كٸشكەنە سٷيكٸمدٸ جٷزٸنە كٶز الماي قاراپ تۇرعانىمدا, نەگە ەكەنٸ بەلگٸسٸز, كەنەت جۇپار اڭقىعان جاقسى سابىن مەن كوفەنٸن يٸسٸ ەسٸمە تٷسٸپ, مەن ٶزٸمدٸ سونشا باقىتسىز سەزٸندٸم.
بٸر سەتكە ماعان وسىناۋ كٸشكەنتاي عانا اياۋلى جاراتىلىستى شاراسىزدىڭ جانكەشتٸلٸگٸمەن تەرەزەدەن سۋىرىپ الىپ, جٸبەرمەي الىپ قالۋىم مٷمكٸن سيياقتى كٶرٸنٸپ كەتتٸ. ٶيتكەنٸ, ول – مەنٸكٸ عوي, مەن سٷيەم عوي ونى
– نە بولدى ساعان?
– ەشتەڭە.... شۆەتسيياعا بارا جاتقانىڭا قۋان...
– ەرينە... ەرٸك-قايراتى سۇمدىق ونىڭ. ٶزٸڭ ويلاشى تابانداتقان ٷش جىل بويى رەسەيدە تۇتقىندا بولدى, ودان قاشىپ شىقتى, ميلليون تٷرلٸ وقيعا, قيىن-قىسپاقتى باستان كەشتٸ, ەندٸ, تٷك بولماعانداي, انا جاقتا رۋبەنسپەن شۇعىلدانىپ جاتىر?..
– سەن دە بٸردەڭەمەن اينالىسۋىن كەرەك. تىم قۇرسا, ۋنيۆەرسيتەت بٸتٸرٸپ الۋ كەرەك.
– جاپ اۋزىڭدى!
– He? – شارلوتتانىڭ ەسٸ شىعىپ, جٷزٸ قۇپ-قۋ بولىپ كەتتٸ.
– He?
– كەشٸر, – دەدٸم مەن سىبىرعا جاقىن ٷنمەن. – مەن مۇنى اياعىما ايتىپ تۇرمىن, كەيدە ونىمەن وسىلاي سٶيلەسەتٸنٸم بار.
شارلوتتا رۋبەنستٸڭ ەيەلدەرٸنە ۇكسامايتىن ەدٸ, ودان گٶرٸ پيكاسسونىكٸنە كەلەتٸن – ەلگٸ شۆەتسيياداعى جٸگٸتتٸڭ نەگە وعان ٷيلەنگٸسٸ كەلەتٸنٸنە تٷسٸنبەي-اق قويدىم. ايتا بەرسە شارلوتتا, تٸپتٸ, سۇلۋ دا ەمەس قوي, مەن ونى سٷيەمٸن عوي.
پەررون تىنىشتالىپ, ەل اياعى سيرەي باستادى, بٸرەن-ساران شىعارىپ سالۋشىلار عانا كٶرٸنەدٸ. پويىزدىڭ جٷرەتٸنٸ تۋرالى راديودان مٸنە-مٸنە حابارلانۋى تيٸس. ەربٸر مەزەت ەڭ سوڭعى سەت بولۋى مٷمكٸن.
– سەن بٸردەڭەمەن اينالىسۋىن كەرەك, ەيتەۋٸر, بٸردەڭەمەن بۇلاي جٷرە بەرۋگە بولمايدى....
– سولاي, – دەدٸم مەن كەلٸسٸپ.
ول رۋبەنستٸڭ ەيەلدەرٸنە مٷلدە ۇقسامايتىن سىمباتتى اياقتارى دا ۇزىن, جٷيكەسٸ دە نەزٸك جەنە ورىس رەۆوليۋتسيياسىمەن, ەۋروپاداعى كٷللٸ بىلىق-شىلىق, اشتىق, سوعىسپەن كۇرداس.
– سەنگٸم كەلمەيدٸ... شۆەتسييا... تٷس سيياقتى.
– وسىنىڭ بەرٸ, شىنىندا, كٶرگەن تٷس.
– سەن سولاي ويلايسىڭ با?
– ەرينە. ون بەس جىل... وتىز جىل. تاعى وتىز. ديپلومنىڭ كەرەگٸ نە? ەۋرەگە تاتي ما? جاپ اۋزىڭدى قارعىس اتقان!
– سەن مۇنى تاعى دا اياعىنا ايتىپ تۇرسىڭ با?
– يە.
– ال ول نە دەيدٸ?
– تىڭدا.
بٸز بٸر-بٸرٸمٸزگە قاراپ كٷلٸمدەگەن كٷيٸ ٷنسٸز قالدىق, سول ٷنسٸز قالپىمىزدا, بٸر سٶز قاتپاستان, بٸر-بٸرٸمٸزگە ايتا الماي كەلگەن ارىز-ارمانىمىزدى تٷگەل اقتاردىق.
سوسىن ول ماعان كاراپ تاعى كٷلٸمسٸرەدٸ.
– ەندٸ تٷسٸندٸڭ بە... سولاي بولسىن, يە ما?
– يە, يە...
– شىنىمەن بە?
– يە, يە...
– بٸلەسٸڭ بە, – دەدٸ ول اقىرىن عانا سٶزٸن جالعاستىرىپ, – مەسەلە تەك بٸرگە بولۋدا ەمەس قوي. مەسەلە تەك وندا ەمەس قوي, راس پا?
راديودان پويىزدىڭ جٷرەتٸنٸ تۋرالى حابارلاعان داۋىس ەندٸ تۋرا تاس تٶبەمنەن سامبىرلاپ قويا بەردٸ. رەسمي, قاتقىل داۋىستان كٷزەتشٸنٸڭ ماعان سٸلتەپ قالعان ايىركۇيرىق شىبىرتقىسىنان سەسكەنگەندەي, دٸر ەتە كالدىم.
– كٶرٸسكەنشە ساۋ بول!
– Cay بول!
پويىز ورنىنان اقىرىن عانا قوزعالىپ, پەرروندى بويلاي باياۋ سىرعىپ بارا جاتتى دا, ۆوكزالدىڭ كٷمبەزدەنە كٶتەرٸلگەن ەينەك جاپپاسى استىنان ٷزٸلٸپ شىعا بەرە, تٷنەككە باتىپ كەتتٸ.
