قازۇۋ قىزمەتكەرلەرٸ ەكپە سالدىرا باستادى
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ بارلىق ازاماتتاردى كوۆيدكە قارسى ەكپە سالدىرۋعا شاقىرىپ, بۇل بٸزدٸڭ ازاماتتىق پارىزىمىز ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن بولاتىن. قازۇۋ بٸراۋىزدان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٷندەۋٸن قىزۋ قولداپ, ەكپە سالدىرۋعا وڭ كٶزقاراس تانىتتى. ەڭ العاش بولىپ ەكپە قابىلداعان ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ تٷلەكتەرٸ قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى كٷلعازيرا بالتاباەۆا: «ەكپە سالدىرۋ تۋرالى حابارلامانى وقىدىم دا ەش ويلانباستان مەنٸ تٸزٸمگە قوسۋىن سۇرادىم. ٶيتكەنٸ, بۇل دەرتتٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن ٶتە قاجەتتٸ قادام. سوڭعى رەت تۇماۋعا قارسى ەكپە قابىلدادىم جەنە بٷگٸنگە دەيٸن بۇل اۋرۋعا شالدىقپادىم. قازٸر دە ەكپەگە دەگەن سەنٸمٸم مول. ٶزٸم ٷشٸن عانا ەمەس, جاقىندارىم ٷشٸن دە بۇل ٶتە ماڭىزدى شەشٸم» دەيدٸ.
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ, قازۇۋ-دىڭ بٸرٸنشٸ پرورەكتورى مٸندەتٸن اتقارۋشى قاناتبەك مۇقانوۆ بارشا قازاقستاندىقتاردى ەكپە سالدىرۋدان باس تارتپاۋعا شاقىردى. «بٷگٸنگٸ كٷنٸ قوعامنىڭ پٸكٸرٸ ەكٸگە بٶلٸنٸپ, ۆاكتسينا بٸزگە كەرەك پە, جوق پا دەگەن ەكٸۇداي ساۋال تۋىنداپ تۇر. ەكپەنٸ سٶزسٸز ەكتٸرۋ كەرەك! بۇعان باسقا بالاما جوق. مەن مەديتسينا تاريحىنداعى نەبٸر كەسەلدٸڭ ەمٸن تاپقان ەكپەلەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ تۋرالى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاسادىم. ەكپە – مەديتسينا سالاسىنداعى وزىق يدەيالاردىڭ جەمٸسٸ. قازٸر ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە چيپتەر تۋرالى جەنە باسقا دا الىپقاشپا جالعان اقپارات ٶرٸپ جٷر. وعان سەنۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. ٶيتكەنٸ ۆاكتسينالىق ەكپە ادامزاتتى شەشەك, وبا جەنە باسقا دا اۋىر پاندەمييالاردان قۇتقارىپ قالدى جەنە ونداي دەرت ۆاكتسيناتسييادان كەيٸن قايتالانبادى. سوندىقتان مەن بارلىق ازاماتتاردى ەكپە جاساتۋعا شاقىرامىن! بۇل مەسەلەدە ەكٸ وي تۋىنداماعانى ابزال. مٷمكٸن بولسا, ەكپە سالدىرعان دۇرىس. الدىمەن, ٶزٸڭٸزدەن بۇرىن, جاقىندارىڭىز بەن تۋىستارىڭىزدىڭ دەنساۋلىعىن ويلاۋىڭىز كەرەك. بٷگٸندە وسىنداي ساۋالدار قوعامدا اسا ٶزەكتٸ بولىپ تۇر»– دەپ, بارلىق ەرٸپتەستەرٸنە قولداۋ بٸلدٸردٸ قاناتبەك مۇقانوۆ.
قازۇۋ پرورەكتورى م.ا. مەحمەت ارسلان ەكپە سالدىرۋدىڭ قوعام الدىنداعى ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك ەكەنٸن ايتادى. «مەن پرورەكتور رەتٸندە قىزمەت بابىمەن جيٸ ٸس-ساپارلارعا بارامىن. ەرتٷرلٸ ٸس-شارالار بارىسىندا كٶپتەگەن جاندارمەن كەزدەسەمٸن. قىزمەت بابىنا بايلانىستى ٶزٸمدٸ ٶزگەلەر ٷشٸن دە جاۋاپتى سەزٸنەمٸن. سوندىقتان, بٸردەن ەكپە قابىلداۋعا شەشٸم قابىلدادىم. ستۋدەنتتەردٸڭ دە, وقىتۋشىلاردىڭ دا اماندىعى ٷشٸن بارلىعىمىز ەكپە الۋىمىز قاجەت. ەسٸرەسە بٸلٸم ورداسىندا بارىنشا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنٸپ, مەملەكەت تاراپىنان بەرٸلگەن مٷمكٸندٸكتٸ دۇرىس پايدالانعان جٶن» دەگەن ويىمەن بٶلٸستٸ.
قازۇۋ مەديتسينالىق ورتالىعىنا ەزٸرگە 50 ەكپە بەرٸلگەن. كەلەسٸ لەككە 600 ەكپە بەرٸلەتٸن بولادى. ەرٸكتٸلەردٸ ەكپەمەن تولىق قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ايتا كەتەرلٸگٸ, «سپۋتنيك V» – ەلەمدەگٸ العاش تٸركەلگەن, تيٸمدٸلٸگٸ 90%-دان اساتىن ٷش ەكپەنٸڭ بٸرٸ. ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ 91,6%-دى كٶرسەتكەن, بۇل مەلٸمەت 19 866 ەرٸكتٸگە سىناق جٷرگٸزٸلگەننەن كەيٸن الىنعان. قازاقستان – بۇل ەكپەنٸ تٸركەگەن ەلەمدەگٸ 27-شٸ مەملەكەت. ەلٸمٸزدە 1 اقپاننان باستاپ ازاماتتارعا كورونوۆيرۋستىق ينفەكتسيياعا قارسى ەكپە سالۋ باستالعان بولاتىن.
نيكولاي گامالەي اتىنداعى ەپيدەميولوگييا جەنە ميكروبيولوگييا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى جاساعان گام-كوۆيد-ۆاك نەمەسە «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسى يممۋندىق رەاكتسيياسىن كٷشەيتۋ ٷشٸن 3 اپتا ارالىعىمەن ەكٸ رەت سالىنادى. بٸرٸنشٸ ۆاكتسينامەن 26 ادەنوۆيرۋس سەروتيپٸنە نەگٸزدەلگەن ۆاكتسينا, ال ەكٸنشٸسٸمەن 5 سەروتيپ ەنگٸزٸلەدٸ. ەكپە سالۋ ەرٸكتٸ تٷردە جٷرگٸزٸلەدٸ. ەربٸر ازامات تاڭداۋ قۇقىعىنا يە. ەرٸكتٸ تٷردە شەشٸم قابىلداپ, الدىن الۋ ٷشٸن ەرەكەت جاساۋ قازٸرگٸ تاڭدا اۋرۋدان قۇتىلۋدىڭ جالعىز جولى بولىپ تابىلادى.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
