قازاقستاندا قوعامنىڭ باسىم بولىگى ەلدە تۇبەگەيلى وزگەرىستەر قاجەت دەپ سانايدى. DEMOSCOPE بيۋروسى جۇرگىزگەن "بيلىك ينستيتۋتتارىنا قوعامنىڭ سەنىمى" تاقىرىبىنداعى ساۋالناما ناتيجەسىنە سۇيەنسەك، رەسپوندەنتتەردىڭ 71،6%ء-ى اۋقىمدى رەفورمالاردى كۇتسە، 13،8%ء-ى تەك ءىشىنارا وزگەرىستەر جەتكىلىكتى دەپ ەسەپتەيدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
زەرتتەۋگە ەلىمىزدىڭ 17 وبلىسى مەن استانا، الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنان 1100 ادام قاتىسقان. جوبانى MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى PAPERLAB زەرتتەۋ ورتالىعىمەن بىرلەسىپ، كونراد ادەناۋەر اتىنداعى قور قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرعان.
قوعام وزگەرىستى قالايدى
ساۋالناما ناتيجەسى بويىنشا، ازاماتتاردىڭ 85،4%ء-ى ەلگە وزگەرىس قاجەت دەپ سانايدى. الايدا بۇل كورسەتكىش 2023 جىلعى ۇقساس زەرتتەۋمەن سالىستىرعاندا تومەندەگەن (ول كەزدە – 89،9%).
سونىمەن قاتار قوعامدا مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىم بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ساقتالعان. رەسپوندەنتتەردىڭ 50،3%ء-ى سەنىم دەڭگەيى وزگەرمەگەنىن ايتسا، 23،4%ء-ى سەنىم ارتقانىن، ال 19،7%ء-ى كەرىسىنشە تومەندەگەنىن جەتكىزگەن.
سەنىم بار، ءبىراق تۇراقسىز
زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس، بيلىك ينستيتۋتتارى ىشىندە ەڭ جوعارى سەنىم دەڭگەيى پرەزيدەنتكە تيەسىلى – 61،3%. دەگەنمەن بۇل كورسەتكىش 2023 جىلعى جەلتوقسانمەن سالىستىرعاندا تومەندەگەن (69،4%).
اكىمدىكتەرگە سەنەتىندەر – 50،2%، ۇكىمەتكە – 47،4%، ال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا سەنەتىندەر – 46،8%. سوت جۇيەسىنە سەنىم بىلدىرگەندەر ۇلەسى 43،7%ء-تى قۇراعان.
جاستار بەلسەندى، ۇلكەندەر كۇماندانادى
جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي ايىرماشىلىق ايقىن بايقالادى. 18–29 جاس ارالىعىنداعى جاستار اراسىندا بيلىككە سەنىم جوعارىراق بولسا، 50–59 جاستاعىلار اراسىندا بۇل كورسەتكىش تومەن.
ماسەلەن، جاستاردىڭ 72،5%ء-ى پرەزيدەنتكە سەنسە، 50–59 جاس توبىندا بۇل كورسەتكىش 51،2% عانا.
اشىق سىن ايتۋعا قورقادى
ساۋالناما قوعامدا پىكىر ەركىندىگى ماسەلەسى دە وزەكتى ەكەنىن كورسەتتى. قازاقستاندىقتاردىڭ 56،1%ء-ى ينتەرنەتتە بيلىكتى اشىق سىناۋدان قاۋىپتەنەدى. ونىڭ ىشىندە 28،5%ء-ى مۇنى ءقاۋىپتى دەپ ساناسا، 27،6%ء-ى قىسىم نەمەسە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋدان قورقادى.
تەك 9،8% رەسپوندەنت بيلىكتى سىناۋ ءقاۋىپسىز دەپ ەسەپتەيدى.
قاراما-قايشى كوزقاراس ساقتالعان
سونىمەن قاتار ازاماتتاردىڭ 47%ء-ى قاراپايىم حالىقتىڭ مەملەكەتتىك شەشىمدەرگە ىقپال ەتۋ مۇمكىندىگى جوق دەپ سانايدى. ال 46،3%ء-ى كەرىسىنشە، بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەر ەتۋگە بولادى دەگەن پىكىردە.
ەلدىڭ دامۋ باعىتىنا قاتىستى دا كوزقاراس ەكىۇشتى: رەسپوندەنتتەردىڭ 44،6%ء-ى قازاقستان دۇرىس جولدا دەپ ەسەپتەسە، 18،7%ء-ى كەرىسىنشە پىكىر بىلدىرگەن.
ساراپشىلار نە دەيدى؟
MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى وكىلدەرى بۇل زەرتتەۋ قوعامداعى ەرەكشە ءۇردىستى كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
"زەرتتەۋ ناتيجەسى قوعامدا بەلگىلى ءبىر پارادوكس قالىپتاسقانىن كورسەتتى: ءبىر جاعىنان، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىم ساقتالعان، ەكىنشى جاعىنان، اۋقىمدى رەفورمالارعا سۇرانىس جوعارى. بۇل – قوعامنىڭ وزگەرىستى كۇتىپ وتىرعانىن بىلدىرەدى. سونىمەن قاتار، ازاماتتاردىڭ ءبىر بولىگى بيلىكتى اشىق سىناۋدان تارتىناتىنى بايقالادى، بۇل ۇزاق مەرزىمدى سەنىمگە اسەر ەتۋى مۇمكىن"، – دەپ مالىمدەدى ورتالىق وكىلدەرى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى ەكونوميكالىق جاعداي، باعانىڭ ءوسۋى مەن حالىق تابىسىنىڭ تومەندەۋى ۇكىمەتتەن ناقتى ءارى ناتيجەلى قادامدار كۇتەتىن قوعامدىق سۇرانىستى كۇشەيتىپ وتىر.
