استانادا ٶتكەن "قىتاي – ورتالىق ازييا" II يندۋسترييالىق-ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىندا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ودان ەرٸ تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان بٸرقاتار ماڭىزدى مەلٸمدەمە جاسالدى. فورۋم اياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنان باستاپ سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالدار ٶندٸرٸسٸنە دەيٸنگٸ تٷرلٸ سالاداعى ىنتىماقتاستىق تالقىلاندى. سونداي-اق ينۆەستيتسييالىق قولداۋلار مەن ٸرٸ جوبالار جٶنٸندە ناقتى اقپاراتتار بەرٸلدٸ. Dalanews.kz جيىندا كٶتەرٸلگەن نەگٸزگٸ مەسەلەلەرگە شولۋ جاسادى.
ينۆەستورلارعا بارىنشا قولايلى جاعداي جاسالادى
فورۋمدا پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى رومان سكليار قازاقستان شەتەلدٸك, سونىڭ ٸشٸندە قىتايلىق ينۆەستورلارعا بارىنشا قولداۋ كٶرسەتٸپ وتىرعانىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, ەلٸمٸزدە ەر ينۆەستورعا “كٸلتپەن تاپسىرۋ” قاعيداتى بويىنشا كەشەندٸ قولداۋ ۇسىنىلادى. بۇل سالىقتىق جەنە كەدەندٸك جەڭٸلدٸكتەر, مەملەكەت تاراپىنان گرانتتار بەرۋ, ينفراقۇرىلىم مەسەلەلەرٸن شەشۋ, رەسۋرستارعا قول جەتكٸزۋ مەن ەكسپورتتىق قولداۋ سەكٸلدٸ تٷرلٸ ارتىقشىلىقتاردى قامتيدى.
"بٸز ينۆەستورلار ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ جاعدايدى جاساپ جاتىرمىز. قىتايلىق ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸ قازاقستاندا جەنە بٷكٸل ورتالىق ازييا ايماعىندا جاڭا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا شاقىرامىز", – دەدٸ رومان سكليار.
اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ستراتەگييالىق مەتالدارعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ
رومان سكلياردىڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ازييا – اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ەرەكشە قولايلى ٶڭٸر. قازاقستان وسى سالادا جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزٸپ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا جەنە قايتا ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸن جولعا قويۋعا نيەتتٸ.
"اۋىل شارۋاشىلىعىندا باستى باسىمدىق – جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ ٸسٸن جەتٸلدٸرۋ. قازاقستان الداعى ون جىلدا دەندٸ-داقىلداردى تەرەڭ ٶڭدەۋ بويىنشا ەلەمدەگٸ جەتەكشٸ ون ەلدٸڭ قاتارىنا كٸرۋدٸ كٶزدەپ وتىر", – دەدٸ رومان سكليار.
سونداي-اق ول قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا ورگانيكالىق ٶنٸم ەكسپورتىن كەڭەيتۋ ٷشٸن بارلىق شەكتەۋ جويىلسا, بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي سەرپٸلٸس بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
بۇدان بٶلەك, رومان سكليار سيرەك كەزدەسەتٸن جەنە ستراتەگييالىق مەتالدار سالاسىندا دا ۇزاق مەرزٸمدٸ سەرٸكتەستٸكتٸ نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, مۇنداي مەتالدارعا جاھاندىق سۇرانىس جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ جەنە ولاردى كەيدە "ەكٸنشٸ مۇناي" دەپ تە اتايدى.
"قازاقستاندا شامامەن بەس مىڭعا جۋىق زەرتتەلمەگەن پايدالى قازبا كەن ورىندارى بار. قازٸرگٸ تاڭدا بٸز ەكٸ نەگٸزگٸ باعىتقا دەن قويىپ وتىرمىز: جوعارى تەمپەراتۋراعا تٶزٸمدٸ نيكەل قورىتپالارىن ٶندٸرۋ جەنە اككۋمۋلياتورلارعا ارنالعان ماتەريالداردى شىعارۋ. بۇل رەتتە بٸز "ينۆەستيتسييالار مەن تەحنولوگييالار – شيكٸزاتقا" قاعيداتىنا سٷيەنٸپ, قىتايلىق كومپانييالارمەن بٸرلەسٸپ ناقتى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا ەزٸرمٸز", – دەدٸ سكليار فورۋم بارىسىندا.
قىتاي كاپيتالى بار جوبالار – ايماقتىق ٶسٸمنٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸ
فورۋم اياسىندا رومان سكليار قازاقستاندا قىتايلىق ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن جالپى قۇنى 66,4 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن 224 جوبانىڭ جٷزەگە اسىپ جاتقانىن ايتتى. بۇل جوبالار 50 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار 2024 جىلى قىتاي مەن ورتالىق ازييا اراسىنداعى ساۋدا كٶلەمٸ 95 ملرد دوللارعا, ال قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 44 ملرد دوللارعا جەتٸپ, تاريحي مەجەنٸ باعىندىرعانى ايتىلدى.
"قىتاي كاپيتالى بار شامامەن 10 مىڭعا جۋىق كومپانييا بٸزدٸڭ نارىقتا جۇمىس ٸستەپ جاتىر. قىتايدىڭ ٶڭٸر ەكونوميكاسىنا سالعان ينۆەستيتسيياسىنىڭ كٶلەمٸ 40 ملرد دوللاردان استى. قىتايلىق ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان ترانسۇلتتىق جوبالار ٶڭٸردٸڭ ەكونوميكالىق ٶزارا بايلانىسىن نىعايتۋعا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ وتىر", – دەدٸ رومان سكليار.
ايتا كەتەيٸك, بٷگٸن استاناعا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ تٶراعاسى سي تسزينپين ساپارمەن كەلدٸ. قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ونى ەۋەجايدان قارسى الىپ, ەلٸمٸزدەگٸ جوعارى دەڭگەيدەگٸ قۇرمەت كٶرسەتٸلدٸ. ەل شەكاراسىنان باستاپ ەلورداعا دەيٸن قىتاي كٶشباسشىسىنىڭ بورتىن قازاقستان ەۋە قورعانىس كٷشتەرٸنٸڭ ۇشاقتارى سٷيەمەلدەدٸ. تراپتا قۇرمەت قاراۋىلى ساپ تٷزەدٸ, ال مەرتەبەلٸ مەيمانعا قازاقستان مەن قىتايدىڭ تۋلارىن ۇستاعان جەتكٸنشەكتەر قوشەمەت كٶرسەتتٸ.
