گونكونگ تۇماۋى – تىنىس الۋ جولدارىنىڭ اۋرۋى, ارنايى گريپپ ۆيرۋسىنىڭ سەروتيپٸ H3N2 تۋىنداتاتىن ينفەكتسييا. العاش رەت بۇل پاندەمييا XX عاسىردىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا پايدا بولعان, ال قازٸر سۋىق مەزگٸلدە جىل سايىن بۇل اۋرۋدىڭ ٶرشۋٸن بايقاۋعا بولادى. گونكونگ تۇماۋى جايلى نە بٸلۋ كەرەك? تولىعىراق Dalanews.kz ماتەريالىندا.
گونكونگ تۇماۋى دەگەن نە?
گونكونگ تۇماۋى (H3N2) – A تيپتٸ ۆيرۋس تۋىنداتاتىن ينفەكتسييا. بۇل ۆيرۋس جانۋارلار, قۇستار جەنە ادامدار اراسىندا كەزدەسەتٸن ينفەكتسييالىق اگەنتتەردٸڭ گيبريدٸ بولىپ تابىلادى. H3N2 تۇماۋى B تيپٸمەن سالىستىرعاندا اۋىر تٷردە ٶتەدٸ جەنە جيٸ اسقىنۋلار تۋدىرادى.
العاشقى پاندەمييا 1968 جىلى گونكونگتا باستالىپ, ەكٸ جىل ٸشٸندە باسقا ەلدەرگە تارادى. بۇل ۆيرۋس ازييالىق H2N2 ۆيرۋسىنان مۋتاتسييا ارقىلى پايدا بولعان.
گونكونگتىق تۇماۋدىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ:
-
جيٸ كەزدەسەدٸ: سوڭعى 20 جىلداعى رەسپيراتورلىق اۋرۋلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸندە H3N2 ۆيرۋسى قاتىسادى.
-
باسىمدىق: باسقا گريپپ تٷرلەرٸمەن قاتار ٶرشٸپ تۇرسا, H3N2 جۇقتىرۋ قاۋپٸ جوعارى.
-
مۋتاتسييا: ۆيرۋس ٷنەمٸ ٶزگەرٸپ, ۆاكتسيناعا تٶزٸمدٸ بولادى.
سوندىقتان ينفەكتسيونيستەر ونى «ٶتە قاۋٸپتٸ» دەپ سانايدى.
قاۋٸپ توبىنا كٸمدەر جاتادى?
-
قارت كٸسٸلەر;
-
2 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار;
-
جٷكتٸ ەيەلدەر;
-
سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار (ٶكپە, جٷرەك, بٷيرەك, قان, ەندوكريندٸك بۇزىلىستار).
بۇل توپتاعى ادامداردا اۋرۋ اۋىر ٶتەدٸ جەنە اسقىنۋلار جيٸ كەزدەسەدٸ.
گونكونگ تۇماۋىنىڭ بەلگٸلەرٸ
ينكۋباتسييالىق كەزەڭ – 1–2 كٷن. باستاپقى بەلگٸلەرٸ:
-
جوعارى تەمپەراتۋرا (39°س جەنە ودان جوعارى);
-
ەلسٸزدٸك, باس اۋىرۋى, بۇلشىقەت, كٶز جەنە بەل ايماعىنىڭ اۋىرۋى;
-
جٷرەك اينۋ.
سودان كەيٸن تىنىس الۋ جولدارىنىڭ قابىنۋى بايقالادى:
-
مۇرىننىڭ بٸتەلۋٸ, كٶپ شىرىش بٶلٸنۋ;
-
تاماقتىڭ قىزارۋى, اۋىرسىنۋى, قىشۋى;
-
قۇرعاق جٶتەل.
كەيدە اس قورىتۋ جولدارى دا بۇزىلادى: ٸشتٸڭ اۋىرۋى, ديارەيا, قۇسۋ. اۋرۋدىڭ اۋىر كەزەڭٸ 3–4 كٷنگە سوزىلادى.
دياگنوستيكا
اۋرۋ بەلگٸلەرٸ بايقالسا, دەرەۋ دەرٸگەرگە قارالۋ قاجەت. دياگنوز ناۋقاستىڭ شاعىمدارى مەن قارالۋى ارقىلى جەنە لابوراتورييالىق زەرتتەۋ (كەيدە اۋرۋحاناعا تٷسكەندە نەمەسە قاۋٸپتٸ توپتا بولعاندا قاجەت) ارقىلى قويىلادى.
قوسىمشا زەرتتەۋلەر: رەنتگەن, پۋلسوكسيمەترييا, سپيرومەترييا, قان جەنە زەر اناليزٸ, باكتەريولوگييالىق زەرتتەۋ, پتسر, ەكگ, ەحوكگ.
ەگەر ۋاقىتىلى ەمدەلمەسە, اسقىنۋلارعا ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
جيٸ كەزدەسەتٸن اسقىنۋلار:
-
وتيت (قۇلاق قابىنۋى);
-
سينۋسيت (مۇرىن قۋىسىنىڭ قابىنۋى);
-
باكتەريالدى رينوفارينگيت.
سونداي-اق اۋىر پاتولوگييالار بولۋى مٷمكٸن:
-
پنەۆمونييا;
-
مەنينگوەنتسەفاليت;
-
ميوكارديت;
-
ٶمٸرگە قاۋٸپتٸ جاعدايلار: رەسپيراتورلىق ديسترەسس-سيندروم, سەپتيكالىق شوك, ٶتكٸر تىنىس جەتٸسپەۋشٸلٸك, مي ٸسٸنۋٸ.
كەيٸنگٸ كەزەڭدە باۋىر, بٷيرەك, ەندوكريندٸك جٷيە جەنە ۇيقى بەزٸنٸڭ جۇمىسى بۇزىلۋى مٷمكٸن.
گونكونگ تۇماۋىن قالاي الدىن الۋعا بولادى?
ۆاكتسيناتسييا – ەڭ تيٸمدٸ ەدٸس. ول تولىق قورعانىس بەرمەسە دە, اۋرۋدى جەڭٸلدەتٸپ, اسقىنۋدى ازايتادى.
ۆيرۋسقا قارسى پرەپاراتتار پروفيلاكتيكالىق نەمەسە بايلانىس بولعاننان كەيٸن قولدانىلادى.
قوسىمشا الدىن الۋ شارالارى:
-
ادام كٶپ جينالاتىن ورىندارعا بارماۋ;
-
سۋىقتان, كٷيزەلٸستەن ساقتانۋ;
-
يممۋنيتەتتٸ كٷشەيتۋ: دۇرىس تاماقتانۋ, دەرۋمەندەر, سپورت.
ەسكەرتۋ: بۇل ماتەريال تەك تانىمدىق سيپاتتا بەرٸلگەن. ٶز دەنساۋلىعىڭىزعا قاتىستى ناقتى كەڭەس الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە دەرٸگەرگە قارالۋ قاجەت.
