– ميككو پارونەن مىرزا, سۇحباتىمىزدى «Patria» ازاماتتىق اۆياتسييا ۇشقىشتارىن وقىتۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنان باستاساق. ٶزٸڭٸز باسقارىپ وتىرعان ورتالىقتىڭ جۇمىسى جايىندا قىسقاشا ەڭگٸمەلەپ بەرسەڭٸز?
– Patria كومپانيياسىنىڭ كٶپسالالى ٸرٸ كومپانييا. بٸزدٸڭ كومپانييا فينلياندييانىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى جەتەكشٸ كەسٸپورىنداردىڭ بٸرٸ. قازاقستانداعى ۇعىم-تٷسٸنٸكپەن ايتساق, بٸزدٸڭ كومپانييانى ٷلكەن حولدينگ دەپ قاراستىرۋعا بولادى. قازٸرگٸ تاڭدا Patria كومپانيياسى 3600-دەن استام ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋدا. ەندٸ ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنا جايىندا ايتسام. جالپى بٸزدٸڭ كومپانييا بۇل سالادا جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتقانىنا بٸراز جىلدىڭ جٷزٸ بولدى. ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىندا مول تەجٸريبە جيناقتاعان. وسى ٸس-تەجٸريبەمٸزدٸ قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اۆياتسييا اكادەميياسىمەن بٶلٸسٸپ, وقۋ ورىنىنىڭ 14 تٷلەگٸن وقىتىپ جاتقان جايىمىز بار. رەتٸ كەلگەندە مىنا بٸر مەسەلەنٸ دە ايتا كەتسەم, Patria كومپانيياسى تەك ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنىڭ ۇشقىشتارىن دايىندامايدى, سونىمەن قاتار فينلياندييانىڭ ەسكەري ەۋە كٷشتەرٸنٸڭ ۇشقىشتارىن دا دايىنداۋ ٸسٸمەن اينالىسادى.
– سوندا فين ەلٸمەن كەز كەلگەن مەملەكەت ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتىپ, ازاماتتىق جەنە ەسكەري اۆياتسييا سالاسىندا ۇشاقتار دايىنداۋىنا مٷمكٸندٸك بار عوي?
– بٸزدٸڭ ورتالىق تەك قانا ٶزگە ەلدەرمەن ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسى بويىنشا ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتا الادى. ەسكەري ەۋە سالاسى بويىنشا بٸزدەر تەك قانا فينلياندييا ازاماتتارىن وقىتامىز. ال ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسى بويىنشا كەز كەلگەن ەلمەن ىنتامقاتاستىق ورناتۋعا دايىنبىز.
– تمد ەلدەرٸ اراسىندا ٶزگە دە ەلدەرمەن بايلانىستارىڭىز بار ما?
– بۇرىنعى پوستكەڭەستٸك ەلدەر اراسىندا تەك قازاقستان مەن رەسەيمەن عانا بايلانىسىمىز بار. ال قالعان ەلدەرمەن ەزٸرشە بايلانىس ورناتقان جوقپىز. شىنى كەرەك, ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنا قاجەتتٸ ۇشقىشتاردى دايارلىقتان ٶتكٸزۋگە كەز كەلگەن ەلدٸڭ مٷمكٸندٸگٸ بولا بەرمەيدٸ. وسى تۇرعىدان العاندا قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنا كٶڭٸل بٶلٸپ, اكادەمييا مەن بٸزدٸڭ ورتالىق اراسىندا بايلانىس ورناتۋىن ٷلكەن جەتٸستٸك دەپ باعالاۋعا بولادى. ۇشقىش بولۋدى ارمانداعان قازاق جاستارىنا مۇنداي مٷمكٸندٸك سىيلاعان مەملەكەتكە العىس ايتۋعا بولادى. كەڭ بايتاق قازاقستاندا ەۋروپا جۇرتشىلىعى ورتالىق ازيياداعى ەكونوميكالىق تۇرعىدان قارىشتى دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەت رەتٸندە تانيدى. سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا حالىقارالىق مەنٸ زور ايتۋلى شارالار كٶپتەپ بولعانىن بٸلەمٸز. وسى وقيعالاردىڭ بەرٸ قازاقستان مەن ەۋرووداق اراسىنداعى بايلانىستى كەڭەيتە تٷستٸ. الداعى ۋاقىتتا «ەكسپو – 2017» حالىقارىلىق كٶرمەسٸنٸڭ ٶتۋٸ دە بايلانىستى بۇرىنعىدان دا جانداندىرا تٷسەتٸنە سەنٸمدٸمٸن. سول كەزدە ازاماتتىق اۆياتسييا اكادەميياسىنىڭ تٷلەكتەرٸ جولاۋشىلارعا ساپالى قىزمەت كٶرسەتٸپ, قازاق ەلٸنٸڭ ابىرويىن اسىراتىن بولادى.
– ميككو مىرزا, فين ەلٸندە شاعىن اۆياتسييانىڭ قانشالىقتى دامىعانىن ايتا وتىرساڭىز. ماڭىزدى ٸس-تەجٸريبەلەرٸڭٸز بٸزدٸ قىزىقتىراتىنى انىق.
– فينلياندييادا شاعىن اۆياتسييانىڭ دامۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان. ٶزٸڭٸز دە بٸلەسٸز, بٸزدٸڭ ەلدٸڭ قازاقستاننىڭ كەڭ بايتاق جەرٸمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ. بٸراق فين حالقى جەدەل قارىم-قاتىناس ورناتۋ ٷشٸن شاعىن اۆياتسييانى دامىتۋعا باسا كٶڭٸل بٶلٸپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا فينلياندييادا 25 ەۋەجاي بار. وسى ەۋەجايلاردىڭ بەرٸن ازاماتتىق جەنە ەسكەري ماقساتقا قاتار پايدالانۋعا بولادى. سوندىقتان فينلياندييا ەۋروپاداعى ۇشقىشتار دايارلايتىن جەتەكشٸ ەلدەردٸڭ بٸرٸنە اينالىپ وتىر. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە سۋعا قوناتىن ارنايى ۇشاقتار سالاسى جوعارى دەڭگەيدە دامۋدا. ٶيتكەنٸ, فينلياندييادا مۇنداي ۇشاقتار ەركٸن قوناتىن 118 مىڭ كٶل مەن كٶلشٸكتەر بار. بۇل فين اۆياتسيياسىنىڭ باستى ارتىقشىلىعى دەسەك بولادى. شاعىن اۆياتسييا ەكونوميكانىڭ كٶپتەگەن سالالارى مەن تۋريزمنٸڭ دامۋىنا قولايلى جاعداي تۋعىزاتىنى بەلگٸلٸ. سوندىقتان كٶپتەگەن ەلدەر بٸزدٸڭ ٸس-تەجٸريبەمٸزگە قىزىعا قارايدى.
– اۆياتسييا سالاسى دەگەندە بٸرٸنشٸ كەزەكتە ويىمىزعا ۇشقىشتار ورالاتىنى انىق. بٸراق ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن كٶپتەگەن مامان يەلەرٸ بار ەكەنٸن بٸلەمٸز. قازٸرگٸ تاڭدا Patria ەۋە مەكتەبٸ اۆياتسييا سالاسىنا قاتىستى قانشا ماماندىقتاردى دايىنداۋدا?
– بٷگٸندە اۆياتسييا سالاسى قارقىندى تٷردە دامىپ, ۇشقىش دايىنداۋ ٸسٸ بارىنشا كٷردەلەنە تٷسكەن. بٸزدٸڭ مەكتەپ تەك قانا ۇشقىشتار دايارلاۋمەن اينالىسادى. ال ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنا قاجەتتٸ تٷرلٸ مەحانيكتەر مەن ديسپەتچەرلەر باسقا وقۋ ورىندارىندا تەلٸم الادى. بٷگٸندە ۇشاقتاردىڭ تٷرٸ كٶپ, سول سيياقتى ولاردى باسقاراتىن پيلوتتار دا تٷرلٸ توپتارعا بٶلٸنگەن. ەرينە, ەۋە كٶلٸگٸن تٸزگٸندەۋشٸلەردٸ «ۇشقىشتار» دەپ جالپىلاما ايتا سالۋعا بولادى. بٸراق ەربٸر ۇشقىش قاندايدا بٸر ۇشاقتى تٸزگٸندەۋ ٷشٸن ارنايى سەرتيفيكاتقا بولۋى تيٸس. وسىدان-اق ۇشقىشتاردىڭ قانشاما تٷرٸ دايىندالاتىنىن بايقاۋعا بولادى. Patria ٶز بازاسىندا ٸرٸ Boeing-تەن باستاپ شاعىن اۆياتسييا سالاسىنداعى ۇشاقتاردى باسقاراتىن ماماندار دايارلايتىن مٷمكٸندٸككە يە. سوڭعى ۋاقىتتارى بٸزدەر تٸك ۇشاقتى باسقاراتىن پيلوتتاردى ەزٸرلەۋ مەسەلەسٸنە كٶڭٸل بٶلۋدەمٸز. قازٸرگٸ تاڭدا بۇل باعىتتا ارنايى جۇمىستار جٷرٸپ جاتىر.
– ميككو مىرزا, قازاقستان مەن فينلياندييانىڭ گەوگرافييالىق ورنالاسۋىندا قاندايدا بٸر ۇقساستىقتار بار ما? ۇشۋ بارىسىندا اۋا رايى ماڭىزدى ورىنعا شىعادى ەمەس پە?
– سۇراعىڭىز ٶتە ورىندى. ۇشۋ كەزٸندە اۋا رايى ماڭىزدى رول اتقارادى. وسى تۇرعىدان العاندا قازاقستان مەن فينلياندييا اراسىنداعى كٶپتەگەن ۇقساستىقتار بار. قازاق جەرٸندەگٸدەي فين ەلٸنٸڭ دە قىسى قاتال, ەرٸ قىتىمىر. مۇنداي جاناما فاكتورلار قازاقستاندىق جاس ۇشقىشتاردىڭ تۋعان جەرٸنە كەلٸپ, جۇمىس ٸستەگەندە كٶپ كٶمەگٸن تيگٸزەتٸنٸ سٶزسٸز. يسپانييانىڭ حەرەس قالاسىندا ازاماتتىق اۆياتسييا سالاسىنىڭ ۇشقىشتارىن دايارلايتىن وقۋ ورىن بار. وندا دا جان-جاقتى بٸلٸم الۋعا بارلىق جاعداي جاسالعان. بٸراق يسپانييانىڭ اۋا رايى قازاقستانداعى جاعدايعا ۇقسامايدى. حەرەستە جىل ون ەكٸ اي اسپان شايداي اشىق بولىپ تۇرادى. قاتال اۋا رايى مٷلدە جوق. مەنٸڭشە, كەز كەلگەن ۇشقىش قاتال اۋا رايىندا دا ۇشىپ ٷيرەنۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!
نۇرلان جۇماحان.
