ورىس ترۋپپاسىنىڭ قۇرامىندا كەسٸبي شەبەرلٸگٸ مىقتى اكتەرلار وينايتىن, سونىمەن قوسا, قارجىلىق اۋقىمى دا كەڭ, بٷكٸل دەكوراتسييالىق, گريممەرلٸك قازىناسى باي ەدٸ. بٸراق, ول مەدەنيەت ٷيٸندە ليۋدميلا اپايعا العاشقىدا قويىلىمداردى قازاق تٸلٸندە قويۋعا مٷمكٸن بولمادى. ول قاراپايىم حالىقتىڭ ٸشٸنەن ساحناعا بەيٸمدەۋ ادامداردى ٸزدەپ تاۋىپ, زاۋىتتىڭ ٸشٸندەگٸ مەرەكەلٸك شارالاردى ٶتكٸزٸپ جٷرەتٸن.
ول قايدا بارسا دا, ورىس تٸلٸندە شۇبارلانعان جازۋلاردى, گازەتتەردٸ بولسىن سىناپ مٸنەپ, قازاق تٸلٸنٸڭ تۋىن كٶتەرۋدٸ ٶزٸنە ماقسات تۇتتى. ليۋدميلا بايقاداموۆانىڭ ٶمٸرلٸك جولىنداعى جەڭٸستەرٸ مەن جەڭٸلٸستەرٸن سٶز ەتپەي تۇرىپ, ونىڭ قازاق توپىراعىنا قادام باسقان ٸلكٸ تاريحىنا كٶز جٷگٸرتسەك, وقىرمانعا كٶپ جاسىرىن سىردىڭ بەتٸ اشىلار ەدٸ.
ەكەسٸ سۇلتان مەن اناسى ەۆدوكييانىڭ شاڭىراعىندا 10 بالانىڭ كٸندٸگٸ كەسٸلدٸ. اناسى ەۆدوكييا قازاق جەرٸنە قادام باسىپ, كٷيەۋٸ سۇلتاننىڭ تۋعان جەرٸ مۇعالجار اۋدانىنا قاراستى ورقاش سوۆحوزىنا بارار جولدا مەشٸتكە كٸرٸپ, قازاق بولامىن دەپ مۇسىلماندىقتى قابىلداعانى ليۋدميلانىڭ ەلٸ كٶز الدىندا. اناسى سوڭعى ساپارعا اتتانار الدىندا دا مۇسىلمان شارتىمەن جەرلەۋدٸ بۇيىرعان ەكەن. اناسىنىڭ جان دٷنيەسٸمەن قازاقتىقتى قابىلداۋى ليۋدميلانىڭ دا جانىنا ەسەر ەتكەن بولۋى كەرەك. ونىڭ ٷستٸنە, بالانىڭ ٷلكەنٸ دەپ تۇڭعىش نەمەرەنٸ باۋىرىنا باساتىن سالتپەن ەجەسٸ اقسۇلۋ بويىنداعى بارلىق قاينار ماحابباتتىڭ سٷرلەنگەن قۇنارىنا اۋناتىپ, شٶلٸركەگەن مەيٸرٸمٸمەن ليۋدميلانى قاناتتاندىرا بەرسە كەرەك.ەجەسٸ اقسۇلۋ «نەمەرەمنٸڭ ٷلكەنٸ» دەپ ەردايىم جانىنان تاستاماي, بار بٸلگەن-تٷيگەنٸن قۇلاعىنا قۇيىپ, قولٶنەرگە باۋلىپ ٶسٸرگەندٸكتەن, سٶز مارجانىن تەرٸپ, كٶنە تٸركەستەردٸ مٶلدٸرەتە تٸزٸپ, ماقالداتىپ سٶيلەيتٸن شەشەن, ٸسمەر, ٶنەرلٸ بولىپ بويجەتٸپتٸ. ەنگە قۇمار, ەڭگٸمە تىڭداۋعا تىم قۇشتار ليۋدميلا جاستايىنان «ەرتٸس قىز» اتاندى.رۋحى بيٸك, كٶكٸرەگٸ وياۋ ەجەسٸنٸڭ اقىل-پاراساتىن, ەدەپ-يباسىن بويىنا سٸڭٸرگەن سايىن قازاق دەگەن ۇلتتىڭ ۇلىقتىعىنا تاڭ قالاتىن. ەل-جۇرت تٷسٸ بٶلەك, اق سارى قىزدى ەۆدوكيياعا تارتقان دەسە, ەجەسٸ «دۋسياعا يت ۇقساسىن, كٶزٸ سىعىرايعان, مۇرنى قولاعاشتاي, مەڭٸنە دەيٸن ٶزٸمە تارتقان, قۇلدىعىم-اۋ» دەپ اينالىپ-تولعانىپ وتىرىپتى. اقسۇلۋ ەجە جالعىز ۇلدىڭ تٸلەۋٸن تٸلەپ, ىرىمداپ قورا قابىرعانىڭ بۇرىش-بۇرىشىنا كەرٸ جٸلٸكتٸ تٸزٸپ جيناپتى. ون ٷش جىل جيناعان. ليۋدميلا كەلگەن جىلى كەرٸ جٸلٸكتٸڭ بەرٸن ساناپ شىعىپ "ەجەم, قىرىق كەرٸ جٸلٸك جيناپتى" دەپ ايتقانى ەسٸندە.
تٷپتەپ كەلگەندە, ليۋدميلانى ٶزگە بالالاردان ٶزگەشەلەندٸرەتٸن تەك تٷسٸنٸڭ ٶزگەشەلٸگٸ عانا ەمەس ەدٸ. ونىڭ بويىنداعى ٶزگەشەلٸك تىم ەرتە كٶرٸنە باستادى. ەلدەن ەرەك زەرەكتٸگٸ, سٶزقۇمار ساققۇلاقتىعى, اينالا جۇرتتى اۋزىنا قاراتىپ تىناتىن ەرتٸستٸگٸ, ەنشٸلٸگٸ, بيشٸلٸگٸ, ٸسمەرلٸگٸنەن-اق ونىڭ بولمىسىنا ٶزگەلەر كٷدٸكتەنە قارايتىن ەدٸ. بۇل كٷدٸككە ەجەسٸ دە, ەكەسٸ دە, اناسى دا شىداپ باعىپتى. ليۋدميلا اپاي ەلۋ جاسىنا تاياعان شاعىندا ٶز نەمەرەسٸاڭداۋسىزدا اناسى ەۆدوكييانىڭ الدىندا توسىننان سۇراق قويادى: "ەجە, ايتشى, بٸز نەگە باسقاشالاۋمىز? نەگە, باسقا اعا-اپالاردىڭ قىز-ۇلدارى بٸز سەكٸلدٸ ەنشٸ-بيشٸ ەمەس? ەي, وسى بٸر جاسىرار سىرىڭ بار-اۋ?" دەگەن سيپاتتا قالجىڭدايدى. بۇل كەزدە ەجەپتەۋٸر قارتايعان ەۆدوكييا ەجەي ەڭسەسٸ شٶگٸپ بوزداپ قويا بەرٸپتٸ. ابايسىز اۋزىنان شىققان سٶزگە ابدىراعان نەمەرەلەرٸ كەشٸرٸم سۇراپ ەجەنٸ جۇباتپاققا تىرىسادى. الايدا, ەجەسٸ "جوق, بالدارىم, بۇل سۇراق قاشان الدىمنان شىعار ەكەن دەپ ٶمٸر بويى كٷتتٸم. كٸم قويار ەكەن دەپ ەلۋ جىل كٷتتٸم. اقىرى قويىلدى. بۇل سۇراق قويىلۋى تيٸس ەدٸ" دەپ قازاق جەرٸنە تابان باسقالى جان بالاسىنا ايتىلماعان سىردى اشادى. ەۆدوكييا سوناۋ البىرت جاس كەزٸندە قيىر شىعىستا پولياك جٸگٸتٸمەن وتاسقان ەكەن. العاشقى كٷيەۋٸنٸڭ تۋعان جەرٸ ۋكراينا ەدٸ. ول دا بٸر انانىڭ جالعىزى. سوعىس بٸتٸپ, ەل-جۇرت ەڭسەسٸن تٸكتەي باستاعان كەز. تۋعان جەرٸن ساعىنعان كٷيەۋٸ ەۆدوكييانى الىپ كەتپەك بولادى. بٸراق, سوعىس شەبٸندە تالاي جىل ەڭبەك ەتكەن ەۆدوكييا جەر اۋدارىپ, ٶز ەلٸنەن كەتۋگە تەۋەكەل ەتە المايدى. بٸر بٸرٸن سٷيٸسكەن ەكٸ عاشىق پەرروندا بٸرەۋٸ ارتىمنان قيماي مٸنەر دەپ, بٸرەۋٸ ويلانىپ پوەزدان تٷسٸپ قالار دەپ امالسىز قوشتاسىپ قالا بەرەدٸ. سول كەزدە ەۆدوكييانىڭ قولىندا شىرىلداعان سەبي ليۋدميلا بار ەدٸ. ٶزٸنٸڭ ۇلتى پولياك ەكەنٸن ەلۋ جاسىندا عانا بٸلگەن ليۋدميلا اپاي ٶتە اۋىر حەلدٸ باستان كەشەدٸ. ٶزٸن تولايىم قازاقتىڭ قىزى دەپ سانايتىن ول بۇدان كەيٸن دە قازاقتىقتان باس تارتپايدى. ەكەسٸ سۇلتاننىڭ, ەجەسٸ اقسۇلۋدىڭ كەڭ جٷرەكتٸ دانالىعىنا, ٸشكٸ مەدەنيەتٸنە باس يەدٸ.
— قازاق ەمەستٸگٸمدٸ بەتٸمە باسىپ, ٶزگەنٸڭ قىزىسىڭ دەپ ايتۋىنا بولار ەدٸ عوي. ەجەم سەزسە كەرەك مۇنى, بٸراق سەزسە دە ەشقاشان سەزدٸرگەن جوق. ٶز قىزىنداي جاقسى كٶردٸ. بٸر كٷنٸ ەجەم تٷسٸندە بٸر ۇياشىقتا جاتقان ون جۇمىرتقانى كٶرەدٸ. توعىزى سونداي اپپاق. بٸرەۋٸ عانا شۇبار الا دەيدٸ. نەگە بٸرەۋٸ شۇبار الا دەپ قولىما الىپ قارادىم دەپ ايتقانى ەسٸمدە. كەيٸن ويلاسام, قۇداي ەجەمە بٸلدٸرگەن ەكەن. مۇنى مەن دە كەزٸندە تٷسٸنبەگەن ەدٸم.
ليۋدميلا بايقاداموۆا ورىس تٸلٸنٸڭ مەرەيٸ اسپانداپ تۇرعان شاقتا, قازاق تٸلٸنٸڭ, قازاق دەستٷرٸنٸڭ, مەدەنيەتٸنٸڭ, ەدەبيەتٸنٸڭ مەرەيٸن ٷستەم ەتۋدٸ كٶزدەدٸ.
— 1987 جىلدىڭ قىس ايى. العا اۋداندىق «جۇلدىز»-«زۆەزدا» گازەتٸندە تٸلشٸ بولىپ ەڭبەك جولىمدى باستاعان كەزٸم. رەداكتسيياعا بٸر ورىس اپاي كەلدٸ. بۇرقىلداپ سٶيلەي كەلدٸ: «جاپ-جاس جٸگٸتسٸڭدەر! «جالعىز اعاش ورمان بولمايدى», «جالعىزدىڭ ٷنٸ شىقپاس, جاياۋدىڭ شاڭى شىقپاس» دەگەن قازاعىمنىڭ ماقالى بار ەمەس پە? مەنٸڭ جٷرٸسٸم مىناۋ, قازاقتىڭ بالالارىنا جالىنىپ. نەگە ٶزارا ورىسشا سٶيلەسەسٸڭدەر! نەگە قازاقتىڭ حالىق تەاترىنا كەلٸپ جازىلمايسىڭدار! اۋ, قازاق تٸلٸ مەن مەدەنيەتٸن, ٶنەرٸن بٸز ٶزٸمٸز كٶتەرمەگەندە كٸم كٶتەرەدٸ? نامىس بار ما ٶزدەرٸڭدە?!»— دەل وسى سٶزدەرگە كۋە بولعان بالاڭ جۋرناليست بەردٸباي كەمال بٷگٸندە اقتٶبە قالاسى ەكٸمٸ اپپاراتىنىڭ باس مامانى. — ەر سٶزٸنٸڭ ەسٸمدە قالاتىنى, ورىس ەيەلٸنٸڭ وسىنشا اشۋلانىپ, رەنجي سٶيلەگەنٸ ەدٸ. اڭ-تاڭمىن. بٸر كەزدە ماعان نازار اۋدارىپ: «سەن بە, بەردٸباي دەگەن جاڭادان كەلگەن جۋرناليست? مەدەنيەت ٷيٸنە كەلەسٸڭ, ەشتەڭەنٸ بٸلمەيمٸن», — دەدٸ. جاقسى دەۋدەن باسقا مەندە شەگٸنەرگە جەر قالمادى,— دەپ ليۋدميلا اپايدىڭ جانۇشىرعان ەڭبەگٸنە تالاي كۋە بولعان اعا جۋرناليست اعىنان اقتارىلدى.
ال, ورىس ترۋپپاسىنىڭ جوعارى تەمپٸنە قاراماي, حيمييا زاۋىتىنىڭ ٸشٸنەن كوماندا قۇراپ, اكتەرلەردٸ ساحناعا بەيٸمدەپ العاشقى قازاق تٸلٸندە قويىلىمدار قويۋى — ەلدٸك تۇرعىداعى ەرلٸك ەدٸ. حالىق ٸشٸندە ناۋرىز مەيرامىن مەرەكەلٸك شارا رەتٸندە ٶتكٸزۋ وسى جىلدارى قولعا الىنا باستادى. بۇعىپ, ٷركەكتەپ قالعان حالىق قازاق تٸلٸندە سٶيلەپ, قازاقشا كيٸنٸپ كٶشەگە شىعۋى دا بٸر جاڭا بەلەس-تٸ. ٶيتكەنٸ, العا قالاسى ٸرٸ كەسٸپورىن ورنالاسقان, ورىس حالقى كٶپتەپ جۇمىلدىرىلعان قالا بولىپ ەسەپتەلٸندٸ. باتىس ٶڭٸرٸندەگٸ ەڭ زيياندى حيمييالىق زاۋىتتىڭ ٸسٸ بۇل كەزدە ٶركەندەپ تۇرعان. بۇل زاۋىتتىڭ ادام دەنساۋلىعىنا وراسان زور زييانى بولا تۇرا, كەڭەس ٷكٸمەتٸ زاۋىتقا كٶپتەپ قازاقتاردى جۇمىلدىرۋى دا ايقىن قاستاندىقتىڭ بٸرٸ ەدٸ. مٸنە, وسىنداي اۋىر جۇمىستان, ورىستاندىرىلا باستاعان سانادان الىپ شىعۋ ٷشٸن ليۋدميلا بايقاداموۆا كٸشكەنتاي تەاترىنىڭ قۇرامىن كٶبەيتٸپ, رەپەرتۋارىن تولىقتىرا تٷسەدٸ. كەيٸننەن حيمييا زاۋىتىنىڭ مەدەنيەت ٷيٸنە رەجيسسەر رەتٸندە شاقىرتۋ الىپ, 1985 جىلدىڭ 2-تامىزىنان باستاپ قارقىندى جۇمىسقا كٶشەدٸ. رەجيسسەر بايقاداموۆانىڭ ەلگە تانىلىپ, اتى اسپانداپ, قۋاتى تاسىعان سەت وسى كەز. ول اقتٶبە قالاسىنداعى مەدەني-اعارتۋ ۋچيليششەسٸنٸڭ "رەجيسسۋرا" فاكۋلتەتٸنە سىرتتاي وقۋعا تٷسەدٸ. تٶرت بالاسى قامى مەن تەاتردىڭ جۇمىسىن ٸلگەرٸلەتە جٷرٸپ, وقۋدا شەبەرلٸگٸن اسىرىپ, ارتۋر گولدشتەين سەكٸلدٸ شەبەرلەردەن ساحنا تۋرالى ساباق السا, قارشىعا احمەدياروۆتىڭ دومبىرا كۋرسىنان مۋزىكالىق شەبەرلٸگٸن شىڭدادى.
بايقاداموۆانىڭ تەاترى — حالىقتىق تەاتر اتاعىن قورعاپ, قازاق تٸلٸندە سٶيلەپ, قازاق جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن ساحنالاۋى – بٷتٸن بٸر قازاقى تەاتردىڭ, قازاقى ٶنەردٸڭ, ودان قالسا, قازاق جادىن وياتۋدىڭ العى قادامدارى ەدٸ دەۋگە بولادى. ونىڭ ساحنالاعان پەسسالارىن كٶرگەن حالىق تاڭداي قاعىپ «بٸر قويلىق دٷنيە ەكەن» دەپ العىسىن بٸلدٸرەتٸن. قازاق اسا ىرزا بولعاندا, «بٸر قويلىق», «بٸر قوي اتادىم» دەپ بٸر قويدى «اۋىزبەن دە» قۇربان شالىپ كەتە بەرەتٸن.
تەاتر اكتەرلارىن جۇمىستان كەيٸن جالىنىپ-جالبارىنىپ رەپيتيتسيياعا كٶندٸرٸپ, ساحناعا شىققانعا دەيٸنگٸ قىرۋار ەڭبەكتٸ جالعىز ٶزٸ شاۋىپ جٷرٸپ, ەر رٶلدٸڭ سٶزٸن دە جاتتاپ الاتىن. ٶيتكەنٸ, قويىلىمنىڭ پرەمەراسىندا كەز كەلگەن اكتەر, اكتريسا كەلمەي قالۋى عاجاپ ەمەس. تەاتر ترۋپپاسىنىڭ قاتارىندا جٷرٸپ, ەڭبەكاقى الماي, سىي-سيياپات كٷتپەي قويىلاتىن قويىلىمعا كەي سەبەپپەن كەلمەي قالعان اكتەردٸڭ رٶلٸن اياقاستى سومداپ شىعا كەلەتٸن ليۋدميلا اپاي.
— «اۋىلدان كەلگەن مايشەلپەكتە» اكتەرٸم كەلمەي, ٶزٸم ەر ادامنىڭ رٶلٸن ويناۋعا كٸرٸستٸم. بٸر اياعىمدى كٶتەرٸڭكٸرەپ اقساق شال بولىپ ساحناعا شىقتىم. سودان «ە, سولاي بالام» دەپ داۋسىمدى جۋانداتىپ سٶيلەپ وتىرىپ, قولىما قاراسام, ساۋساعىمدا جارقىراپ ساقينام تۇر. ساحنا دەگەن ٷلكەن رەنتگەن. حالىق سىرتقى كەلبەتٸڭدەگٸ قۇبىلىستى عانا ەمەس, ٸشكٸ ويىڭدى دا وقىپ تۇرادى عوي, - دەپ بٸر توقتادى ەسكە الىپ. — بٸر قىزىق وقيعا ەسٸمە تٷسٸپ وتىر: بٸر سپەكتاكلدە ون جەتٸ مەسٸ كەرەك بولدى. بەرٸمٸز جابىلىپ, ەجەلەرٸنەن, كٶرشٸلەرٸنەن سۇراپ, ون التى مەسٸ تاپتىق. بٸر عانا مەسٸ جەتپەي قالدى. سودان اۋىلداعى بٸر شالدان سۇراتقاندا: «اينالايىن, ٶمٸرٸم از قالدى, سول ازعانتاي ٶمٸرٸم قالدى دەپ جاڭا مەسٸمدٸ كيمەي وتىرمىن. ونى بەرە المايمىن. ال, مىنا ەسكٸسٸن الساڭ ال» دەپ بەرٸپ ەدٸ. قاراسام, تابانى الاقانداي ويىق ەكەن. سونى تٸگەم دەپ كابينەتٸمدە كٸرٸسٸپ وتىرسام نەمەرە اعامىزدىڭ قىزى مەن جەزدەمٸز ساۋ ەتٸپ كەلە قالماسى بار ما? «ويباي, رەجيسسەر بايقاداموۆانى كٶرەم بە دەسەم, مىناۋ تۇرعانىمەن ەتٸكشٸ عوي» دەپ كٷلگەنٸ بار. اق ەجەمنٸڭ شاراپاتى بٷكٸل عۇمىرىمنىڭ ٶن بويىندا جارقىراپ, ەركەز باۋلىعان ٶنەرٸ بار قيىندىقتى جەڭۋگە زور قۋات بەردٸ. ەجەم اقسۇلۋ تٸگٸستٸ دە, ٶرۋدٸ دە, بٷكٸل قازاق ەيەلٸنٸڭ شارۋاسىن نىعىرلاپ ٷيرەتكەنٸ ەردايىم الدىمنان شىعا بەرەتٸن. سول ٷشٸن مەنٸ جۇرت «مىستان» دەپ اتاپ كەتسە كەرەك.
رەجيسسەر ل.بايقاداموۆانىڭ اتاعى جايىلىپ, ەل قوشامەتٸنە بٶلەنگەن تۇس وسى كەز. قويىلىمدار ٷلكەن انشلاگپەن ٶتٸپ جاتتى. حالىق قازاق تٸلٸنە سۋساپ قالعانى سونداي, 400 ورىندىق مەدەنيەت ٷيٸ ٷنەمٸ لىق تولاتىن. تٸپتٸ, قىستىڭ ايازدى كٷندەرٸنە, جازدىڭ اپتاپ ىستىعىنا قاراماستان حالىقتىڭ قاراسى ازايمايتىن. جەرگٸلٸكتٸ اۋداندىق گازەت جەتٸ سايىن تەاتردىڭ جاڭالىعىن جازىپ وتىراتىن بولدى. قويىلىمدارىنىڭ اراسىندا ب.مايليننٸڭ "مايدان" پەسساسى, ب.ەبدٸرازاقوۆتىڭ "اۋىلدان كەلگەن مايشەلپەك", س.جٷنٸسوۆتىڭ "قىزىم, ساعان ايتام..." اتتى درامالارى بار. بۇل پەسسالار پاتريوتتىق رۋحتى, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاي بٸلدٸ. تاقىرىپ اياسى كەڭ, يدەيالىق تۇرعىدان اۋقىمدى پەسالاردى كٷنٸ-تٷنٸ ٸزدەنٸپ, اكتەرلەرمەن جۇمىس ٸستەي وتىرىپ الىپ شىقتى. "تاماشا" سەكٸلدٸ ينتەرمەدييالىق كونتسەرتتەر دە جٷرٸپ جاتتى.حالىقتىق تەاتر رۋحاني شٶلٸركەگەن حالىقتىڭ سۇرانىسىنا دەر كەزٸندە جاۋاپ قاتا الدى.
سول جىلدارى «قازاق تٸلٸ» قوعامى قۇرىلىپ, ليۋدميلا اپاي سول قوعامنىڭ اۋداندىق ۇيىمىمەن بٸرلەسٸپ, «تاماشا — تٸل-دەستٷرگە اراشا» دەگەن تەاترلىق توپتىڭ اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى. ونىڭ بەرٸندە اۋدان ٶمٸرٸندەگٸ تٸل جٶنٸندەگٸ كەمشٸلٸكتەر, ەلدٸ-مەكەندەردٸڭ تاريحي اتاۋلارى قايتارىلۋى كەرەكتٸگٸ, كٶشەلەردٸڭ اتتارىن قازاقىلاندىرۋ سەكٸلدٸ مەسەلەلەر كٶتەرٸلدٸ.
— 30 جىل بۇرىن العا مەدەنيەت ٷيٸندە العاش ليۋدميلا بايقاداموۆانىڭ قويىلىمدارىنىڭ ٷستٸنەن تٷستٸم, - دەپ ەسكە الادى "اقتٶبە ۆەستنيك" وبلىستىق گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ميرال جارمۇحامبەتوۆ. — سول كەزدە اپايدىڭ ساحنادا سٶيلەگەنٸ ەسٸمدە قالىپ قويىپتى. ۇزىنتۇرا كەلگەن سىمباتتى سارى ورىس ەيەلٸ قازاق تٸلٸندە ٶتە ساۋاتتى سٶيلەپ جاتتى. سٶيلەگەندە دە, قارابايىر ەمەس, ماقالداتىپ مەتەلدەتٸپ, تۇلا بويىڭدى ٷيٸرٸپ كەتەتٸن داۋسىمەن ساڭقىلداپ سٶيلەپ تۇر. ول كەزدەگٸ ورىستٸلدٸ العا قالاسى ٷشٸن بۇل تاڭسىق كٶرٸنٸس ەدٸ. ونىڭ سٶز ساپتاۋى ٷيرەتٸندٸ ەمەس ەدٸ, انا تٸلٸنٸڭ قاينارىن جۇتقان قازاقىتەربيەسٸ مەنمۇندالاپ تۇراتىن.
ليۋدميلا سۇلتانقىزى اباي ٶلەڭدەرٸن وقۋدان "كٶركەم وقۋ شەبەرلٸگٸ" كونكۋرستارىنا قاتىسىپ, بٸرنەشە رەت جٷلدەگەر اتاندى. ال, 2002 جىلى "ايتقىشتار اقتٶبەدە" كونكۋرسىندا "تٸلگە قۇرمەت" نوميناتسيياسى بويىنشا ماراپاتتالدى.ليۋدميلا سۇلتانقىزىنىڭ ەڭ ەۋەلگٸ قازاق تٸلٸ مەن مەدەنيەتٸنە دەگەن ەرەكشە ىقىلاسى سونداي, ول كەڭەس دەۋٸرٸندە ٶتە از تيراجبەن ساتىلاتىن "اباي جولى" رومانىن بٸر ايلىق كٷنكٶرٸس اقشاسىنا ساتىپ الىپ, قاتتى ماساتتانعانى بار.
— سۇيىق ماي بٸتۋگە شاق قالىپ, تاماققا ازىق تاۋسىلسا دا, "اباي جولىن" وقىماعان بالا — بالا بولا ما دەپ ساتىپ الدىم. ول كەزدە بۇل كٸتاپ قولجەتٸمسٸز, تاپتىرمايدى. ٶزٸ دە ٶتە قىمبات. سوعان قاراماي, مەن ٷشٸن بۇل ەڭ قۇندى دٷنيە, ەڭ كەرەكتٸ دٷنيە بولىپ كٶرٸندٸ, - دەيدٸ ليۋدميلا اپاي. بۇل كٸتاپ بايقاداموۆتاردىڭ تٶرٸندە ەڭ باعالى دٷنيەگە اينالدى. بۇل روماندى ٷيدەگٸ ەر بالا جاتا-جاستانا وقىپ شىقتى.
ليۋدميلا سۇلتانقىزى ٷستٸمٸزدەگٸ جىلى 70 جاسقا تولىپ وتىر. بۇل مەرەيلٸ جاستى العا قالالىق مەدەنيەت ٷيٸ زور ىقىلاسپەن اتاپ ٶتتٸ. ليۋدميلا اپاي بٷگٸندە ٶڭٸرگە قازاقى باتانىڭ تٷر تٷرٸن ايتىپ, كەلەلٸ جيىنداردا باتا بەرۋمەن كٶزگە تٷسٸپ جٷر. زەينەتكە شىققان جىلداردان باستاپ, ليۋدميلا اپاي ەجەسٸ اقسۇلۋدىڭ اۋزىنان شىققان, حالىق اراسىندا ساقتالعان ماقال-مەتەل, باتالاردىڭ تٷرلەرٸن, العىس-قارعىس سٶزدەرٸن ەسٸنە تٷسٸرٸپ, ەستٸگەن جەردە جازىپ الىپ, كٸتاپ ەتٸپ باسىپ ۇرپاققا اماناتتاپ كەلەدٸ. ەجەسٸنٸڭ ايتاتىن «بٸر قاتىن بار – بٸر قاتىن, بٸر قاتىن بار – التى قاتىن» دەگەن سٶزٸ «اقسۇلۋ ەجەمنٸڭ اسىل سٶزدەرٸنەن» اتتى كٸتابىنان بٸردەن كٶزٸمە وتتاي باسىلدى. ودان باسقا, ەجەسٸنٸڭ ىرىمشىلدىعى دا قاسيەتتٸ قىلىعىنا اينالعان. ول اسىق پەن كەرٸ جٸلٸكتٸ تاستاماي جيناپ, ىرىمداپ ساقتاپ كەلەدٸ. ٶزٸنٸڭ بٸر عانا ٶكٸنٸشٸ بار: ەجەسٸ ٶلەر الدىندا "مەنٸڭ كٶزٸمدەي كٶرٸپ ساقتا" دەپ تاپسىرعان ەكٸ ساباۋ تاياقتى جوعالتىپ العانى جانىنا باتادى. "جٷن سابايتىن تاياقتىڭ ەندٸگٸ قاجەتٸ نە?" دەپ ويلاعان ليۋدميلا اپاي, ونىڭ "تون بولماسا دا, جول بولاتىن" ىرىمىن كەزٸندە جەتە ۇعىنباعان ەكەن. كٶشٸپ قونىپ جٷرٸپ, تٶرت بالاسى مەن تەاترىنىڭ ٶمٸرٸمەن قاپىلىپ جٷرٸپ, ساباۋدان ايرىلىپ قالعانىن زور ٶكٸنٸش كٶرەدٸ. اندا ساندا ٶلەڭ مەن قارا سٶز جازىپ, جٷرەگٸنٸڭ شەرٸن اقتاراتىن ليۋدميلا اپاي ەجەسٸ بەرگەن ساباۋ تۋرالى ٶلەڭ شىعارىپتى.
بەرٸپ ەدٸ-اۋ اق ەجەم, ەكٸ ساباۋ,
ساعان بولسىن قۇلىنىم, وسى قالاۋ.
ٶلسەم-داعى كٶزٸمدەي ساقتارسىڭ-اۋ,
ساعىنعاندا سەن مەنٸ قارارسىڭ-اۋ.
ەجەم بەرگەن ساباۋ دەپ ايتارسىڭ-اۋ,
قولدى جايىپ بەتٸڭدٸ سيپارسىڭ-اۋ.
سورلى بولدىم سول كەزدە باعى تايعان,
تاعدىردىڭ تەلكەگٸندە كٶشٸپ قونعان.
ەجەمنٸڭ ٶزٸ بوياپ, ٶزٸ جونعان
قالا بەردٸ-اۋ, سول ساباۋ بۇرىشتا تۇرعان.
قالاي عانا تاستادىم سورلى باسىم,
ەكٸ تال قالا بەردٸ اۋ سٷرتٸپ جاسىن.
قازاق بولۋعا كٸمگە رۇقسات? قازاق بولۋعا تەك قازاق بولامىن دەپ شەشكەن كەز كەلگەن ادامعا رۇقسات. قازاق بولۋ تٸلمەن جٷرەككە تٷسەتٸن سەۋلە دەرسٸڭ. ليۋدميلا سۇلتانقىزى بايقاداموۆا — كەۋدەسٸنە سەۋلە تٷسكەن باقىتتى قازاق. ٶيتكەنٸ, قازاق بولۋدىڭ ٶزٸ باقىت دەيدٸ.
ساعادات ورداشەۆا,
«ٷش تاعان» جۋرنالىنىڭ بٶلٸم رەداكتورى
