قازاقستاندا ۇزاقمەرزٸمدٸ جوبالاردى قولعا الىپ, ٸرٸ ينۆەستيتسييا جاساۋعا نيەتتٸ شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ بٸرٸ - قاتارلىق الىپ كومپانييا Power International Holding (PIH) بولىپ تابىلادى. وسى ينۆەستورلاردىڭ قادامى ەلٸمٸزدٸڭ الداعى دامۋ تراەكتوريياسىن, ەكونوميكالىق بەت الىسى قانداي باعىتتا ەكەنٸن انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ جاتادى. وسى تۇرعىدا الىپ قاراستىرساق, 19-دان استام ەلدە جۇمىس ٸستەيتٸن, ەرتاراپتاندىرىلعان قاتارلىق حولدينگ قازاقستاندا ەنەرگەتيكالىق سالاداعى بايلانىستى نىعايتىپ قانا قويماي, تازا ەنەرگييا, اقىلدى ينفراقۇرىلىم جەنە تۇراقتى ۋربانيستيكا سىندى جاڭا باعىتتاعى تىڭ باستامالارعا تٷرەن سالىپ جاتقانىنىڭ كۋەسٸ بولامىز, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اتاپ ايتقاندا, PIH توبى "سامۇرىق-ەنەرگو" كومپانيياسىمەن بٸرلەسٸپ, قىزىلوردا وبلىسىندا 1 100 مۆت قۋاتتىلىقتاعى پاروگاز ەلەكتر ستانتسيياسىن (CCGT) سالۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋدا. سونىمەن قاتار, "QazaqGaz" ۇق" اق جەنە قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ:
- جىلىنا 1 جەنە 2,5 ملرد تەكشە مەتر گاز ٶڭدەيتٸن ەكٸ زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن;
- جاڭا كومپرەسسورلىق ستانتسييا (كس-14) مەن اقتٶبە – قوستاناي ماگيسترالدٸ گاز قۇبىرىنىڭ دامۋىن;
- بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت گاز قۇبىرىنىڭ كەڭەيۋٸن جٷزەگە اسىرۋدا.
راسىندا, قازاقستان تازا ەنەرگيياعا كٶشۋدە باتىل قادامدار جاساۋعا بەت بۇرعان. قر ەنەرگەتياك مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 2024 جىلدىڭ توعىز ايىندا جاڭارتىلاتىن كٶزدەردەن ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ 2023 جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 18 پايىزعا ٶستٸ, ال ولاردىڭ ۇلتتىق ەنەرگييا تەڭگەرٸمٸندەگٸ ٷلەسٸ 6.67 پايىزدى قۇرايدى. بۇل ٷلەس الدا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋمەن بٸرنەشە ەسە ەسەلەنە تٷسەدٸ دەپ كٷتٸلەدٸ. جالپى, قازاقستاننىڭ ەكولوگييالىق تازا ەنەرگيياعا جاھاندىق كٶشۋدەگٸ رٶلٸ ەلدٸڭ ەكونوميكالىق بايلانىستارىن كەڭەيتۋگە جەنە ورتالىق ازيياداعى ٶڭٸرلٸك ديناميكانى ٶزگەرتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سوندىقتان بۇل سالا الدا دا شەتەلدٸك ينۆەستورلار ٷشٸن تارتىمدى بولا تٷسپەك.
سونداي-اق ەۋرازييا تٶرٸندە تسيفرلىق ەكونوميكا جەنە تەلەكوممۋنيكاتسييا باعىتىنداعى جاڭا الاڭ قالىپتاسىپ كەلەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە قازاقستان بٸرٸنشٸ بولىپ قادامدار جاساپ, ەۋرازيياداعى اسا ٸرٸ تسيفرلىق حابقا اينالۋدى العا ماقسات ەتٸپ وتىرعان جايى بار. قازاقستان ونلاين-سەرۆيستەردٸڭ ساپاسى بويىنشا ەلەمنٸڭ ٷزدٸك 10 ەلٸ جەنە ەلەكتروندىق ٷكٸمەتتٸڭ دامۋ دەڭگەيٸ بويىنشا 20 ەلدٸڭ قاتارىنا ەنەدٸ. ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق ترانزاكتسييالاردىڭ 90%-دان استامى قولما-قول اقشاسىز جٷرگٸزٸلەدٸ. ەلەكتروندى كوممەرتسييا جاقسى دامۋدا. جۋىردا ەلٸمٸزگە سۋپەركومپيۋتەر ەكەلٸندٸ. داتا-ورتالىقتار قۇرىلۋدا. Astana Hub يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەسٸ, AIem.ai جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى بار. مۇندا ەلەمدٸك ٸت-يندۋسترييا ٶكٸلدٸكتەرٸنٸڭ كەڭسەلەرٸن اشۋ ٷشٸن كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلۋدە. مٸنە, قازاقستاننىڭ وسى ٶرشٸل دامۋ ماقساتىنا بەس تٸگٸپ وتىرعان شەتەلدٸك كومپانييالاردىڭ بٸرٸ - تاعى PIH كومپانيياسى. ولار ەنەرگەتيكادان بٶلەك, تەلەكوممۋنيكاتسييا سەكتورىنا دا ينۆەستيتسييا سالۋدا. Altel جەنە Tele2 Kazakhstan وپەراتورلارىن ساتىپ الۋ ارقىلى تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتىپ, ەل بويىنشا ينتەرنەتكە تەڭ قولجەتٸمدٸلٸك پەن تسيفرلىق ينكليۋزيۆتٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەپ وتىر. وسىلايشا قاتالىق كومپانييا حالىقارالىق "Astana Hub" IT-ستارتاپتار پاركٸنٸڭ بازاسىنا دا تٸركەلدٸ. ٶيتكەنٸ PIH ۇيالى بايلانىس قانا ەمەس, ونىمەن بايلانىستى ينفراقۇرىلىمدىق اكتيۆتەردٸ دە دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىر: مۇنارالار, داتا-ورتالىقتار, تالشىقتى-وپتيكالىق جەلٸلەر. مۇنىمەن توقتاپ قالماي, الدا كومپانييا 5G-گە ينۆەستيتسييا سالۋ, AI جەنە IoT بازاسىندا شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ, قازاقستاندا PowerMind پلاتفورماسىن دامىتۋ, سونداي-اق تسيفرلىق ساۋاتتىلىق پەن كيبەرقاۋٸپسٸزدٸكتٸ ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامالارعا قاتىسۋعا باسىمدىق بەرمەك.
"Power International Holding" جوبالارى قازاقستان ٷشٸن اسا ماڭىزدى سالالاردى قامتيدى. گازدى قايتا ٶڭدەۋ ينفراقۇرىلىمى – ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸككە, تەلەكوممۋنيكاتسييا – ەلدٸڭ تسيفرلانۋىنا ٷلەس قوسادى. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ, IT جەنە تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا سالاسىنداعى جوسپارلار – تەحنولوگييا ترانسفەرٸ مەن ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييانى تەرەڭدەتۋگە مٷمكٸندٸك اشادى. قازاقستان بۇل باستامالاردىڭ تيٸمدٸ جٷزەگە اسۋىنا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىن", – دەدٸ 2025 جىلى 16 مامىردا قاتارلىق كومپانييانىڭ قازاقستانداعى تٶراعاسى - باسقارۋشى ديرەكتورى امەر ماحاسەنمەن كەزدەسكەن سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەلٸبەك قۋانتىروۆ.
يە, قاتارلىق كومپانييا تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى جوبالاردى قاراستىرىپ, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق باسىمدىقتارىنا جاۋاپ بەرەتٸن ينۆەستيتسييالىق سەرٸكتەستٸككە اشىق ەكەنٸن دە جەتكٸزٸپ وتىر.
"قازاقستان نارىعىنا شىعۋ — PIH ٷشٸن تەك گەوگرافييالىق كەڭەيۋ ەمەس. بۇل — ەلدٸڭ بولاشاعىنا دەگەن سەنٸم مەن تۇراقتى قۇندىلىق قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان مٸندەتتەمەمٸزدٸڭ كٶرٸنٸسٸ. بٸز ينفراقۇرىلىمعا, ادام كاپيتالىنا جەنە ورنىقتى كەلەشەككە ينۆەستيتسييا سالا وتىرىپ, ٶڭٸرلٸك ەنەرگەتيكالىق بايلانىستى نىعايتۋعا ٷلەس قوسۋعا دايىنبىز", — دەدٸ قاتارلىق كومپانييانىڭ قازاقستانداعى تٶراعاسى - باسقارۋشى ديرەكتورى امەر ماحاسەن 2025 جىلى 30 مامىردا ەلوردادا ٶتكەن Astana International Forum – 2025 شاراسى بارىسىندا.
ينۆەستيتسييا بۇل تەك اقشالاي تابىس قانا ەمەس, بٷتٸن سالانىڭ جاڭاشا جاڭعىرۋىن بٸلدٸرە الادى. ياعني, ول كەز كەلگەن ەل ٷشٸن جاڭا بٸر قۇجاتتاردى, زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەردٸ دە قابىلداۋدى قاجەت ەتۋٸ مٷمكٸن. جوعارىدا اتالعان فورۋمدا امەر ماحاسەن مىرزاعا: "ٶڭٸرگە ينۆەستيتسييا تارتۋ ٷشٸن قانداي ٶزگەرٸستەر قاجەت" دەگەن ساۋال قويىلدى.
"Power International Holding سيياقتى حالىقارالىق كومپانييا اتىنان مەن بۇل ٶڭٸردە ٷلكەن ەلەۋەت بار ەكەنٸن كٶرٸپ وتىرمىن. گەوگرافييالىق ورنالاسۋى, باي رەسۋرستارى جەنە جاڭعىرۋعا باعىتتالعان ۇلتتىق ساياسات – باستى ارتىقشىلىقتار", - دەدٸ ول.
دەگەنمەن, ينۆەستورلاردىڭ سەنٸمٸن ارتتىرىپ, ولاردىڭ بەلسەندٸلٸگٸن كٷشەيتۋ ٷشٸن, ماحاسەن مىرزا مىنانداي بٸرنەشە ماڭىزدى باعىتقا نازار اۋدارۋ قاجەتتٸگٸن ايتادى:
بٸرٸنشٸدەن, قۇقىقتىق جەنە نورماتيۆتٸك ايقىندىقتى كٷشەيتۋ.
قازاقستان ينۆەستيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا ەلەۋلٸ قادامدار جاسادى. الايدا شەتەلدٸك كومپانييالار زاڭنىڭ ٷستەمدٸگٸ مەن تۇراقتى قۇقىق قولدانۋ مەسەلەسٸن جيٸ كٶتەرەدٸ. زاڭداردىڭ بارلىعىنا بٸردەي, اشىق قولدانىلۋى – ينۆەستورلار سەنٸمٸن ەدەۋٸر ارتتىرادى.
ەكٸنشٸدەن, ادامي كاپيتال مەن ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسييا سالۋ. بٸلٸكتٸ كادرلار مەن زاماناۋي كٶلٸك-لوگيستيكا جٷيەسٸن دامىتۋ ٶڭٸردٸڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى.
ٷشٸنشٸدەن, ەسٸرەسە جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸستٸ قولدايتىن سالالار ٷشٸن سالىق جٷكتەمەسٸن تٶمەندەتۋ.
تٶمەن سالىقتار جاڭا ٶندٸرٸستٸك جوبالاردى ىنتالاندىرىپ قانا قويماي, ينۆەستيتسييالىق تابىستىلىقتى ارتتىرادى — بۇل ۇزاق مەرزٸمدٸ شەتەلدٸك قاتىسۋ ٷشٸن شەشۋشٸ فاكتور.
تٶرتٸنشٸدەن, يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتىپ, جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸستٸ بەلسەندٸ قولداۋ.
ٸشكٸ قۇن تٸزبەگٸن نىعايتۋ سىرتقى تەۋەكەلدەردٸ تٶمەندەتەدٸ, ەكونوميكالىق ەگەمەندٸكتٸ ارتتىرادى جەنە تۇراقتى ينۆەستيتسييالىق ورتا قالىپتاستىرادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, وسى باعىتتارعا باسىمدىق بەرۋ ارقىلى ٶڭٸر ۇزاق مەرزٸمدٸ كاپيتال ٷشٸن سەنٸمدٸ جەنە تارتىمدى الاڭعا اينالا الادى.
ايتا كەتسەك, 2024 جىلدىڭ 6 جەلتوقسانىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتارعا رەسمي ساپارى بارىسىندا Power International Holding كومپانيياسىنىڭ يەلەرٸ مۋاتاز ەل-حايات پەن رامەز ەل-حاياتپەن دە كەزدەسكەن بولاتىن. سول كەزدە پرەزيدەنت قازاقستان ٷكٸمەتٸ تاراپىنان قاتارلىق ينۆەستورعا قولايلى جاعداي جاسالاتىنىن راستاپ, بارلىق جۇمىستى جوعارى ستاندارتتارعا ساي نەتيجەلٸ ورىنداۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتكەن ەدٸ.
Power International Holding (PIH) — ەنەرگەتيكا, قۇرىلىس, تەلەكوممۋنيكاتسييا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸك سيياقتى سالالاردا جۇمىس ٸستەيتٸن ٷزدٸك كاتارلىق كونگلومەرات. قازاقستانداعى قىزمەتٸن UCC Holding ەنشٸلەس قۇرىلىمى ارقىلى جٷزەگە اسىرادى.
PIH اكتيۆٸندە 400-دەن استام كومپانييا, 19 ەلدەگٸ 65 000-نان استام قىزمەتكەرٸ بار. توپ ٶزٸنٸڭ اۋقىمدىلىعىمەن, يكەمدٸلٸگٸمەن جەنە تۇراقتى قۇندىلىقتى قۇرۋعا دەگەن ادالدىعىمەن تانىمال. جاھاندىق Forbes مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, PIH كاپيتالى بويىنشا 100 ەڭ ٸرٸ اراب وتباسىلىق كومپانييالار رەيتينگٸندە 12-شٸ ورىندا تۇر.
