«قالاسام, كەز كەلگەن ۋاقىتتا قويامىن»: دەرٸگەر تەۋەلدٸلٸكتٸڭ العاشقى بەلگٸلەرٸن اتادى

«قالاسام, كەز كەلگەن ۋاقىتتا قويامىن»: دەرٸگەر تەۋەلدٸلٸكتٸڭ العاشقى بەلگٸلەرٸن اتادى
جي/dalanews

ەلٸمٸزدە الكوگول مەن ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸلٸك مەسەلەسٸ ەلٸ دە ٶزەكتٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا الماتى قالاسى بويىنشا 4 772 ادام وسى دياگنوزدارمەن ەسەپتە تۇر. ولاردىڭ اراسىندا جاسٶسپٸرٸمدەر دە بار. مامانداردى ەسٸرەسە سينتەتيكالىق ەسٸرتكٸلەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ, جاستار اراسىندا پسيحوبەلسەندٸ زاتتاردى قولدانۋ كٶرسەتكٸشٸنٸڭ ٶسۋٸ جەنە تەۋەلدٸ ادامداردىڭ دەر كەزٸندە مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنبەۋٸ الاڭداتادى. Dalanews.kz تٸلشٸسٸ الماتى قالالىق پسيحيكالىق ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ بٶلٸم مەڭگەرۋشٸسٸ, پسيحياتر-ناركولوگ ايبەك يبراەۆپەن سۇحباتتاسىپ, تەۋەلدٸلٸكتٸڭ العاشقى بەلگٸلەرٸ, ونىڭ ادام پسيحيكاسىنا ەسەرٸ جەنە ەمدەلۋ جولدارى تۋرالى سۇرادى.

ايبەك يبراەۆ (جەكە ارحيۆ)

الماتىدا 4 772 ادام تەۋەلدٸلٸك بويىنشا ەسەپتە تۇر

دەرٸگەر ەلٸمٸزدەگٸ الكوگول مەن ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸلٸككە قاتىستى جاعدايعا توقتالدى. بۇل تەك مەديتسينالىق مەسەلە ەمەس, سونىمەن قاتار ەلەۋمەتتٸك جەنە قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن پروبلەما.

قازٸرگٸ ۋاقىتتا قالا بويىنشا الكوگول مەن ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸلٸك دياگنوزىمەن جالپى 4 772 ادام ەسەپتە تۇر. ونىڭ ٸشٸندە 3 636 ادام الكوگولگە, 1 136 ادام ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸ.

ەسەپتە تۇرعانداردىڭ اراسىندا كەمەلەتكە تولماعاندار دا بار. ولاردىڭ جالپى سانى – 15. اتاپ ايتقاندا, بەسەۋٸ الكوگولگە, التاۋى ەسٸرتكٸگە, تٶرتەۋٸ توكسيكومانيياعا بايلانىستى ەسەپكە الىنعان.

«قازٸرگٸ كەزدە الكوگول مەن ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸ ناۋقاستاردىڭ سانى كٶبەيٸپ كەلە جاتىر. بٸز بايقايتىن تاعى بٸر جايت – كٶمەككە جٷگٸنەتٸندەردٸڭ اراسىندا ەڭبەككە قابٸلەتتٸ جاستاعى, ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان بەلسەندٸ, وتباسىلى ازاماتتار كٶپ. جاس ەرەكشەلٸگٸنە كەلەتٸن بولساق, جاستار اراسىندا پسيحوبەلسەندٸ زاتتاردى قولدانۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ ستاتيستيكالىق تۇرعىدان جىل سايىن ٶسٸپ كەلەدٸ», – دەيدٸ ايبەك يبراەۆ.

ماماننىڭ سٶزٸنشە, مەسەلەنٸڭ كٷردەلەنە تٷسۋٸنە سينتەتيكالىق ەسٸرتكٸلەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن ولاردىڭ ادام اعزاسىنا, ەسٸرەسە پسيحيكاسىنا جىلدام ەسەر ەتۋٸ سەبەپ بولىپ وتىر.

سونىمەن قاتار جاسٶسپٸرٸمدەرگە قاتىستى رەسمي ستاتيستيكاعا عانا سٷيەنٸپ, جاعدايدى تولىق باعالاۋ قيىن. سەبەبٸ ولاردىڭ اراسىندا انىقتالماي, مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنبەي جٷرگەندەر بولۋى مٷمكٸن.

دەرٸگەردٸڭ تٷسٸندٸرۋٸنشە, اتا-انالاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ بالاسىنىڭ مۇنداي مەسەلەگە تاپ بولعانىن مويىنداعىسى كەلمەيدٸ. كەيبٸرٸ ديسپانسەرلٸك ەسەپكە قويىلۋدان قورقىپ, ماماندارعا جٷگٸنۋدٸ كەيٸنگە قالدىرادى. سوندىقتان ناقتى جاعداي رەسمي ەسەپتە كٶرسەتٸلگەن كٶرسەتكٸشتەن ٶزگەشە بولۋى ىقتيمال.

تەۋەلدٸلٸك ادامنىڭ پسيحيكاسىن قالاي ٶزگەرتەدٸ?

الكوگول مەن ەسٸرتكٸ ەڭ الدىمەن ادامنىڭ ميىنا ەسەر ەتەدٸ. سونىڭ سالدارىنان ويلاۋ قابٸلەتٸ, ەستە ساقتاۋ فۋنكتسيياسى, ەموتسييانى باسقارۋ جەنە شەشٸم قابىلداۋ ٷدەرٸستەرٸ بۇزىلادى.

پسيحياتر-ناركولوگتىڭ ايتۋىنشا, پسيحوبەلسەندٸ زاتتاردى ۇزاق ۋاقىت قولدانۋ ادامنىڭ پسيحيكالىق جاعدايىنا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر ەكەلۋٸ مٷمكٸن.

ولاردىڭ قاتارىندا دەپرەسسييا, مازاسىزدىق, ٷنەمٸ قورقىنىش پەن ٷرەي سەزٸمٸ, ٸشكٸ تىنىشسىزدىق جەنە ٶمٸرگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ تٶمەندەۋٸ بار.

«ۇزاق ۋاقىت قولدانۋدىڭ سالدارىنان پسيحيكالىق بۇزىلىستار پايدا بولۋى مٷمكٸن. ادامنىڭ كٶڭٸل كٷيٸ تٷسٸپ, ٶمٸرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ازايادى, ٷمٸتسٸزدٸك سەزٸمٸ قالىپتاسادى. سونىمەن قاتار مازاسىزدىق, قورقىنىش, ٸشكٸ تىنىشسىزدىق بايقالادى. ال كەيبٸر جاعدايلاردا پسيحوز دامۋى مٷمكٸن. بۇل كەزدە ساندىراقتاۋ, گالليۋتسيناتسييا سيياقتى بەلگٸلەر كٶرٸنٸس بەرەدٸ, ياعني ادامنىڭ شىنايى جاعدايدى قابىلداۋى بۇزىلادى», – دەيدٸ دەرٸگەر.

بۇدان بٶلەك, ادامنىڭ زەيٸنٸ تٶمەندەپ, ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸ ناشارلاۋى مٷمكٸن. كەيبٸر ناۋقاستاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق فۋنكتسييالارىندا دا ٶزگەرٸستەر بايقالادى.


جي/dalanews

جاقىن ادامىڭىزدىڭ تەۋەلدٸلٸككە ۇشىراعانىن قالاي بايقاۋعا بولادى?

تەۋەلدٸلٸككە شالدىققان ادام ٶزٸنٸڭ جاعدايىن بٸردەن مويىنداي بەرمەيدٸ. سوندىقتان العاشقى ٶزگەرٸستەردٸ كٶبٸنە ونىڭ جاقىندارى, وتباسى مٷشەلەرٸ نەمەسە بٸرگە جۇمىس ٸستەيتٸن ادامدار بايقايدى.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, ەڭ الدىمەن ادامنىڭ بۇرىنعى مٸنەز-قۇلقىنداعى ٶزگەرٸستەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت.

مەسەلەن, بۇرىن سابىرلى بولعان ادامنىڭ اشۋشاڭ, اگرەسسيۆتٸ, شىدامسىز بولىپ كەتۋٸ, بولماشى نەرسەگە شامدانۋى نەمەسە اينالاسىنداعى ادامداردان وقشاۋلانۋى الاڭداتارلىق بەلگٸ بولۋى مٷمكٸن.

سونداي-اق مىناداي ٶزگەرٸستەرگە مەن بەرگەن جٶن:

  • ەستە ساقتاۋ قابٸلەتٸنٸڭ ناشارلاۋى;
  • زەيٸننٸڭ تٶمەندەۋٸ;
  • كٶڭٸل كٷيدٸڭ جيٸ ٶزگەرۋٸ;
  • نەگٸزسٸز اشۋلانۋ مەن اگرەسسييا;
  • وتباسىنان جەنە دوستارىنان الىستاۋ;
  • بۇرىن قىزىعۋشىلىق تانىتقان ٸستەرٸنە نەمقۇرايلى قاراۋ;
  • الكوگول نەمەسە ەسٸرتكٸ قولدانۋعا بايلانىستى ٶتٸرٸك ايتۋ, ونى جاسىرۋ;
  • زاتتى قولدانۋ تۋرالى ويلاردىڭ جيٸلەۋٸ.

دەگەنمەن بۇل بەلگٸلەردٸڭ بارلىعى مٸندەتتٸ تٷردە تەۋەلدٸلٸكتٸ بٸلدٸرمەيدٸ. ناقتى دياگنوزدى تەك تيٸستٸ مامان قويا الادى.


جي/dalanews

نەلٸكتەن جاستار اراسىندا تەۋەلدٸلٸك قاۋپٸ ارتىپ وتىر?

دەرٸگەر تەۋەلدٸلٸكتٸڭ قالىپتاسۋىنا بٸرنەشە فاكتور ەسەر ەتەتٸنٸن ايتادى. ولاردىڭ قاتارىندا پسيحولوگييالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك جاعداي, وتباسىنداعى احۋال, پسيحولوگييالىق كٷيزەلٸس جەنە پسيحوبەلسەندٸ زاتتاردىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ بار.

«قازٸرگٸ تاڭدا الكوگول مەن پسيحوبەلسەندٸ زاتتاردىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ دە ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ بٸرٸ. سونىمەن قاتار ادامداردىڭ اراسىندا پسيحولوگييالىق كٷيزەلٸس, تٷرلٸ قيىندىقتار جيٸ كەزدەسەدٸ. كەيبٸرٸ وسى مەسەلەلەرٸن جاسىرىپ, ٶز بەتٸنشە شەشۋگە تىرىسادى. وسىنداي جاعدايلار تەۋەلدٸلٸكتٸڭ قالىپتاسۋ قاۋپٸن ارتتىرادى», – دەيدٸ مامان.

ەسٸرەسە جاسٶسپٸرٸمدەرگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. سەبەبٸ ولاردىڭ پسيحولوگييالىق تۇرعىدان قالىپتاسۋ كەزەڭٸندە قورشاعان ورتانىڭ, دوستارىنىڭ جەنە وتباسىنىڭ ىقپالى زور.

ماماننىڭ پٸكٸرٸنشە, اتا-انالار بالاسىنىڭ مٸنەز-قۇلقىنداعى ٶزگەرٸستەرگە بەيجاي قاراماۋى كەرەك. ەگەر بالا تۇيىقتالىپ, اشۋشاڭ بولىپ, بۇرىنعى ەدەتتەرٸنەن باس تارتىپ, كٷمەندٸ ورتاعا جيٸ ارالاسا باستاسا, ونىڭ سەبەبٸن انىقتاۋعا تىرىسقان جٶن.

سٸزدٸ الاڭداتۋى قاجەت بەلگٸلەر

تەۋەلدٸلٸككە شالدىققان ادامداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶزٸنٸڭ اۋرۋ ەكەنٸن مويىنداي بەرمەيدٸ. كٶبٸنە «قالاسام, كەز كەلگەن ۋاقىتتا قويامىن», «بەرٸ ٶزٸمە بايلانىستى» دەگەن ۋەج ايتادى.

الايدا دەرٸگەر مۇنى تەۋەلدٸلٸك كەزٸندە ادامنىڭ ٶزٸن-ٶزٸ باقىلاۋ قابٸلەتٸنٸڭ تٶمەندەۋٸمەن بايلانىستىرادى.

مەسەلەن, ادام الكوگولدٸ نەمەسە ەسٸرتكٸنٸ از مٶلشەردە قولدانامىن دەپ باستاپ, سوڭىندا جوسپارلاعانىنان ەلدەقايدا كٶپ پايدالانۋى مٷمكٸن. ۋاقىت ٶتە كەلە پسيحولوگييالىق تەۋەلدٸلٸك قالىپتاسادى. ادامنىڭ ويى ٷنەمٸ ٸشٸمدٸك نەمەسە ەسٸرتكٸ تٶڭٸرەگٸندە بولادى. ال قولدانباي قالعان كەزدە مازاسىزدانىپ, اشۋلانىپ, قاجەتتٸ زاتتى ٸزدەۋگە كٸرٸسەدٸ.

مۇنداي جاعدايدا جاقىندارىنىڭ ەرەكەتٸ دە ماڭىزدى.

«تەۋەلدٸ ادامدى ەشقاشان جازعىرۋعا بولمايدى. مۇنى مٸنەز-قۇلىقتىڭ ەلسٸزدٸگٸ نەمەسە ەرٸك-جٸگەردٸڭ جوقتىعى دەپ قاراستىرۋ دۇرىس ەمەس. بۇل – اۋرۋ. سوندىقتان ادامعا كەسٸبي كٶمەك قاجەت ەكەنٸن تٷسٸندٸرۋ كەرەك», – دەيدٸ ايبەك يبراەۆ.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, تۋىستارى تەۋەلدٸ ادامنىڭ ورنىنا بارلىق مەسەلەنٸ شەشٸپ, ونىڭ ەرەكەتتەرٸنٸڭ سالدارىن ٷنەمٸ جاسىرىپ, جاۋاپكەرشٸلٸكتەن بوساتپاۋى كەرەك. كەرٸسٸنشە, الكوگول نەمەسە ەسٸرتكٸ قولدانۋدىڭ جۇمىسىنا, وتباسىنا جەنە ەلەۋمەتتٸك ٶمٸرٸنە تيگٸزگەن ناقتى زارداپتارىن بايىپپەن تٷسٸندٸرگەن جٶن.

ەڭ باستىسى – قىسىم كٶرسەتپەي, ماماننىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋگە ىنتالاندىرۋ.

ەسەپكە قويىلۋدان قورقۋدىڭ قاجەتٸ بار ما?

تەۋەلدٸلٸككە تاپ بولعان ازاماتتار مەن ولاردىڭ تۋىستارىنىڭ مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنۋدٸ كەيٸنگە قالدىرۋىنا سەبەپ بولاتىن مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – ديسپانسەرلٸك ەسەپكە قويىلۋدان قورقۋ.

ەسٸرەسە اتا-انالار بالاسىنىڭ بولاشاقتا جۇمىسقا ورنالاسۋىنا نەمەسە قوعامداعى ورتاسىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن دەپ الاڭدايدى.

ايبەك يبراەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي قورقىنىشتىڭ سالدارىنان كەيبٸر وتباسىلار مەسەلەنٸ جاسىرىپ, كەسٸبي كٶمەكتٸ كەش ٸزدەيدٸ. الايدا تەۋەلدٸلٸكتٸ جاسىرۋ ونى شەشپەيدٸ, كەرٸسٸنشە جاعدايدى ۋشىقتىرۋى مٷمكٸن.

«ەڭ باستىسى – پروبلەمانى جاسىرماي, كٶمەك ٸزدەي بٸلۋ. ماماندارعا بٸر رەت كەڭەس الۋعا كەلگەن ادامنىڭ ٶزٸ جاعدايعا باسقا كٶزقاراسپەن قاراي باستاۋى مٷمكٸن. بٸزدە العاشقى كونسۋلتاتسييادان كەيٸن دە ناۋقاستاردىڭ تٷسٸنٸگٸ ٶزگەرٸپ, ەمدەلۋگە دەگەن كٶزقاراسى قالىپتاسادى», – دەيدٸ دەرٸگەر.

ماماننىڭ سٶزٸنشە, ورتالىقتا اقىلى بٶلٸم ارقىلى دا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتٸلەدٸ. بۇل بٶلٸمدە ەمدەلۋشٸلەر ديسپانسەرلٸك ەسەپكە الىنباي, قۇپييالىلىق ساقتالا وتىرىپ كٶمەك الا الادى.

ال ديسپانسەرلٸك ەسەپتە تۇرعان ناۋقاستاردىڭ دا بەلگٸلٸ بٸر تالاپتار مەن مەديتسينالىق كٶرسەتكٸشتەرگە سەيكەس رەميسسييا ساقتالعان جاعدايدا ەسەپتەن شىعۋ مٷمكٸندٸگٸ بار.

سوندىقتان ەسەپكە قويىلۋدان قورقىپ, مەديتسينالىق كٶمەكتەن باس تارتۋ دۇرىس شەشٸم ەمەس.

تەۋەلدٸلٸكتٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن قانداي جۇمىستار جٷرگٸزٸلەدٸ?

الماتىدا الكوگول مەن ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸلٸكتٸڭ الدىن الۋ باعىتىندا دا بٸرقاتار جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.

دەرٸگەردٸڭ ايتۋىنشا, پروفيلاكتيكالىق ٸس-شارالار پوليتسييا دەپارتامەنتٸمەن بٸرلەسٸپ, سونداي-اق مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە ۇيىمداستىرىلادى. وقۋ ورىندارىندا پسيحوبەلسەندٸ زاتتاردىڭ زييانى تۋرالى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى, لەكتسييالار ٶتكٸزٸلەدٸ.

بۇدان بٶلەك, ورتالىقتا اشىق ەسٸك كٷندەرٸ ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى. بۇل شارالارعا تەۋەلدٸلٸك مەسەلەسٸنە تاپ بولعان ازاماتتار مەن ولاردىڭ تۋىستارى كەلٸپ, قانداي مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتٸلەتٸنٸن جەنە ەمدەۋ تەسٸلدەرٸن بٸلە الادى.

سونداي-اق ەر سەنبٸ سايىن الكوگولگە تەۋەلدٸ ادامدارعا ارنالعان انونيمدٸ كلۋب جۇمىسى جٷرگٸزٸلەدٸ. وندا پسيحولوگييالىق ترەنينگتەر, ساۋىقتىرۋ جەنە اعارتۋ باعىتىنداعى ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلەدٸ.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, تەۋەلدٸلٸكپەن كٷرەستە ەڭ ماڭىزدىسى – اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ, ونى جاسىرماۋ جەنە ۋاقىتىلى كەسٸبي كٶمەككە جٷگٸنۋ.

ٶيتكەنٸ تەۋەلدٸلٸك ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا عانا ەمەس, ونىڭ وتباسىنا, جۇمىسىنا جەنە تۇتاس ەلەۋمەتتٸك ٶمٸرٸنە ەسەر ەتەدٸ. ال دەر كەزٸندە باستالعان ەم ادامنىڭ قالىپتى ٶمٸرگە قايتا ورالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.