ق. توقاەۆ: «بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز كٶپتاراپتى ينتەگراتسييادا»
ق.توقاەۆ 13 قاراشادا «ەو – ٷلكەن ەۋرازييا: ىنتىماقتاستىق پەن دامۋ ۆەكتورلارى» سەسسيياسى اياسىندا سٶز سٶيلەدٸ. بۇل جيىنعا تٷركييانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ ابدۋللا گيۋل, چەحييانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ ۆاتسلاۆ كلاۋس جەنە سلوۆەنييانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ دانيلو تيۋرك قاتىستى.
ەۋرازيياداعى ينتەگراتسييالىق ٷدەرٸستەردٸڭ دامۋىندا قىتايدىڭ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسى ٶزٸندٸك ماڭىزىن ارتتىرىپ وتىر. ق.توقاەۆ ەگەر بۇل جوباعا قازاقستان قاتىسپاسا, بۇل ۇزاق مەرزٸمدٸ, جاقسى ٷيلەستٸرٸلگەن ستراتەگييانىڭ نەتيجەلٸ جٷزەگە اسۋى نەعايبىل. قىتاي جوسپارلارىنىڭ جٷزەگە اسۋى ەۋرازييادا عانا ەمەس, بٷكٸل دٷنيە جٷزٸندەگٸ ساياسي كٷشتەر مەن ەكونوميكالىق فاكتورلاردىڭ اراقاتىناسىن ەلەۋلٸ تٷردە ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن.
سەنات باسشىسى ەۋرازييا ەكونوميكالىق وداعىن قۇرلىقتاعى ينتەگراتسييالىق ٷدەرٸستەرگە تولىقتاي تارتۋ قاجەتتٸگٸن, وعان ساياسي سەبەپتەر, اتاپ ايتقاندا سانكتسييالىق قارسىلىقتار كەدەرگٸ بولىپ وتىرعانىن ايتتى. قازاقستان اقش, ەۋرووداق جەنە رەسەي ۇستانىمدارىن جاقىنداتۋعا ىقپال ەتە الادى: «ەرينە, بۇل قيىن مٸندەت. بٸز ونى وڭايلاتپايمىز. ول ماقساتقا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن كٶپتەگەن ۋاقىت كەتەدٸ, بٸراق, ول مەسەلەلەر شەشٸلمەيٸنشە, ەڭ بولماسا, ەلەمنٸڭ وسى بٶلٸگٸندە ەركٸن ساۋدا تۋرالى ايتۋ وڭاي بولمايدى».
14 قاراشادا پٸكٸرسايىس «ەۋرازيياداعى گەوەكونوميكا: ۇساقتالعان موزايكا نەمەسە جوبالاردىڭ ورتاقتىعى» سەسسيياسى اياسىندا جالعاسىن تاپتى. قازاقستان پارلامەنتٸ جوعارعى پالاتاسىنىڭ تٶراعاسى ٶز سٶزٸندە كٶپتاراپتى, ونىڭ ٸشٸندە ەسكەري-ساياسي سيپاتتاعى الۋان بٸرلەستٸكتەردٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىنا جان-جاقتى توقتالدى.
ول قازاقستان جەنە ورتالىق ازيياداعى باسقا ەلدەر بٸر كەزدەردە قۇراما شتاتتار قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ اۋعانستانعا باعىت العانىن قولداعانىن ەسكە سالدى. سەنات تٶراعاسى بۇل شەشٸم سول ايماقتاعى تاليبان ەكسپانسيياسىنىڭ جولىن كەسۋدە وڭ رٶل اتقارعانىن باسا ايتتى.
بٷگٸندە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ازييا قۇرلىعىنداعى قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدٸڭ نەگٸزگٸ فاكتورى بولىپ تابىلادى. بۇل اليانس ترانسفورماتسييالانىپ, ٸس جٷزٸندەگٸ يادرولىق مەملەكەتتەر ٷندٸستان مەن پەكٸستاننىڭ قوسىلۋى ەسەبٸنەن ۇلعايىپ وتىر. ق.توقاەۆ الۋان تٷرلٸ كٷن تەرتٸبٸ بار شىۇ دٸني ەكسترەميزم, حالىقارالىق تەرروريزم جەنە سەپاراتيزمگە قارسى بٸرلەسكەن كٷرەستە ەمبەباپ ۇيىم رەتٸندە زور ەلەۋەتكە يە ەكەنٸ تۋرالى ٶز ويىن جەتكٸزٸپ, بۇل ۇيىمنىڭ الداعى جۇمىستارىن ودان ارى جەتٸلدٸرۋ, زامانا بەدەرٸندەگٸ كەز كەلگەن سىن-قاتەرگە تٶتەپ بەرۋدٸڭ جولىن قاراستىرۋ قاجەتتٸگٸن جەتكٸزدٸ.
«بٸز قحر-دىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدا قاتىسۋىنان قاۋٸپتەنبەۋٸمٸز كەرەك, ٶيتكەنٸ, ول ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ مٷددەلەرٸنەجاۋاپ بەرٸپ وتىر», - دەدٸ قىتاي تاراپىنان سەكەم الاتىن يدەيالار مەن ويلاردىڭ بارلىعىن جوققا شىعارماعان ق. توقاەۆ. تٶراعانىڭ پٸكٸرٸنشە, ەۋرازييادا رەسەي دە زور رٶل اتقاراتىن بولادى, بۇل اۋقىمدى مەملەكەتتٸ ەشقاشان تٶمەندەتۋگە بولمايدى ەرٸ ول مٷمكٸن دە ەمەس. قازاقستان تۋرالى ايتقاندا, بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٶزٸنٸڭ رەسەي الدىنداعى وداقتاستىق مٸندەتتەمەلەرٸنەن ەش اينىمايدى جەنە بارلىق سالاداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدى جالعاستىرا بەرۋگە نيەتتٸ.
