2005 جىلى ما, ەلدە 2006 جىلى ما, قىستىگٷنٸ تمد ەلدەرٸ باسشىلارى جينالدى. سانكت-پەتەربۋرگتە.
مەن تٷس كەزٸندە جەتتٸم-اۋ دەيمٸن. كەشكە مەن جاتقان قوناق ٷيگە «روساتومپرومنىڭ» باستىعى كيريەنكو مەن «تەحسنابەكسپورتتىڭ» ديرەتكورى سميرنوۆ كەلٸسٸمنٸڭ مەتٸنٸن الىپ كەلدٸ. بۇل كەلٸسٸمدٸ ودان بۇرىن ەبدەن تالقىلاعانبىز. ول مەملەكەتارالىق كەلٸسٸم تۇعىن. ونىڭ مەنٸ قاراپايىم, ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ ەدٸ.
«قازاتومپرومدا» ۋراندى الۋ بار دا, ۋراندى گازعا اينالدىرۋ ٸسٸ جٶنگە قويىلماعان ەدٸ. سوندىقتان سىرتتان سەرٸكتەس تارتىپ, سولارعا ٶڭدەتٸپ, ٶڭدەتە جٷرٸپ تەحنولوگيياسىن ٷيرەنٸپ, كەلٸسٸم بٸتكەن سوڭ دەربەس كەتۋدٸ ويلادىق.
پرينتسيبٸمٸز دە قاراپايىم بولعان: ولار بٸزگە كٸرٸپ قانشا اقشا تاپسا, ولاردان الاتىن بيزنەستەن بٸز دە سونشا اقشا تابۋىمىز كەرەك ەدٸ.
مەن ايتتىم, سٸزدەرگە ۋران ٶندٸرۋ قىزىق, بٸز وعان رۇقسات بەرەمٸز. بٸراق قارىمتاسىنا, سٸزدەر بٸزگە رەسەيدە جۇمىس ٸستەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەسٸزدەر.
ەندٸ ماعان ولار كەلٸسٸمنٸڭ مەتٸنٸن ەكەلٸپ وتىر عوي. ولاردىڭ ايتۋىنشا, ەرتەڭ بٸز وسى كەلٸسٸمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەكەن. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ الدىندا. پۋتين حاباردار كٶرٸنەدٸ.
مەتٸندٸ وقۋعا كٸرٸستٸم. وقىدىم دا, اۋىزىم اشىلىپ قالدى. بٸز ولارعا كەن ورنىن بەرەدٸ ەكەنبٸز, بٸرلەسكەن ٶندٸرٸس قۇرادى ەكەنبٸز, ال ولار بولاشاقتا بٸزگە دە بٸرنەرسە بەرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرادى ەكەن. تٸپتٸ نە ەكەنٸ دە ناقتىلانباعان.
مىنانداي كەلٸسٸمگە قول قويمايمىن دەدٸم. مىنا نەرسەنٸڭ تٷك ماعىناسى جوق. كەلٸستٸك قوي, ناقتى جازۋىمىز كەرەك. بٸز سٸزدەرمەن بٸرٸگٸپ بەس كەن ورنىن قولعا الامىز, سٸزدەر بٸزگە 5 ملن رر-لٸك قۋاتى بار كەن بايىتۋ زاۋىتىنىڭ ٷلەسٸن بەرەسٸزدەر (قارجى اعىمى بويىنشا, ەكەۋٸ شامالاس بولادى. اقشادان ۇتىلمايمىز, تەحنولوگييانى دا الامىز). سوندىقتان, سٸزدەر ٸستٸڭ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرامىز دەپ جازساڭىزدار, بٸز دە سولاي جازايىق. رەسەي مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرادى, قازاقستان دا مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرادى دەيٸك. ەگەر دايىن بولساڭىزدار, تاپسىرامىز دەپ جازىڭىزدار, بٸز دە جازايىق. ال بٸز تاپسىرىپ, سٸزدەر قاراستىراتىن بولساڭىزدار, ونداي كەلٸسٸمنٸڭ تٷك مەنٸ جوق. ونداي نەرسە قازاقستان ٷشٸن قىزىق ەمەس.
سٶيتٸپ ەم, ولار ەرتەڭ پۋتين اشۋلانادى, بٸز وعان ايتىپ قويدىق قوي, اناۋ-مىناۋ, قيىن بولادى دەپ ەڭگٸمە ايتا باستادى.
مەن ايتتىم: ونىڭ ماعان نە قاتىسى بار? پۋتين – سەندەردٸڭ ەلدٸڭ پرەزيدەنتٸ. مەنٸڭ ەلٸم باسقا, پرەزيدەنتٸم دە باسقا ادام. ەرتەڭ پۋتين نە ايتادى, ماعان اشۋلانا ما, باسقا قىلا ما, ماعان بەرٸبٸر. پرەزيدەنت – سەندەردٸكٸ, ٶزدەرٸڭ شەشٸڭدەر.
سٶي دەسەم, ولار, ال بٸز ايتپادى دەمە, دەدٸ.
مەيلٸ.
ەرتەسٸنە بٷكٸل دەلەگاتسييامەن بٸرگە اۆتوبۋسپەن كەتٸپ بارا جاتسام, پروتوكولدىڭ باستىعى (باۋىرجان بايبەك قوي ول كەزدە) حابارلاسادى. مۇحتار ەركٸنۇلى, قايداسىز? بارا جاتىرمىن. مىنا جاقتا باستىق سٸزدٸ ٸزدەپ جاتىر, پۋتينمەن ەڭگٸمە بولىپتى, كەلۋٸڭٸز كەرەك, اناۋ-مىناۋ. جارايدى, بارا جاتىرمىن. وندا كەلگەندە ايتىڭىز, مەن سٸزگە پروپۋسك بەرەمٸن, سٸز ەلمەن بٸرگە كٸرمەي, مەنٸمەن ٶتٸپ كەتەسٸز, بٸردەن باستىققا الىپ بارامىن. جارايدى.
باردىق. باۋىرجان ەكەۋٸمٸز بىلاي كەتتٸك. بٸر بٶلمەگە كٸردٸم, كٸرسەم بٷكٸل پرەزيدەنتتەر وتىر ەكەن. مەن امانداسىپ جاتىرمىن. نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى مەنٸ باسقا پرەزيدەنتتەرگە تانىستىرىپ ٶتتٸ. وتىرا تۇر, مەن قازٸر شىعامىن, سٶيلەسەتٸن مەسەلە بار دەدٸ.
شىعىپ, كٷتٸپ وتىردىم. كٶپ كٷتكەن جوقپىن, بەس مينۋتتىڭ شاماسىندا پرەزيدەنت شىقتى. انا جاقتا پۋتين بٸرنەرسەنٸ سٶيلەسكٸسٸ كەلەدٸ, كٶڭٸل كٷي جوق سيياقتى, سەن بٸر كەلٸسٸمدٸ بۇزىپسىڭ عوي دەيدٸ.
ەكەۋٸمٸز باسقا بٸر كابينەتكە باردىق. بارساق, پۋتين وتىر ەكەن. جانىندا كيريەنكو مەن سميرنوۆ بار. بٸز پرەزيدەنت ەكەۋٸمٸز كٸردٸك.
وتىردىق. پۋتين ەڭگٸمەگە كٸرٸستٸ. نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى, وسىلاي دا وسىلاي, جاس, قابٸلەتتٸ مەنەدجەرلەرٸڭٸز بار ەكەن, بٸراق ول ساياساتتى تٷسٸنبەيدٸ, بٸز بٷگٸن اتوم سالاسىندا ەكٸ ەلدٸ بٸرٸكتٸرەتٸن كەلٸسٸمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەدٸ, بۇل جٸگٸت سونى بۇزدى, اق-كٶك. شىنىن ايتقاندا, ٶكتەمدەۋ عىپ سٶيلەدٸ. مەن پرەزيدەنتكە قاراپ ەدٸم, ول كٸسٸ دە ماعان قاراپ قالدى. مەن جاۋاپ بەرۋٸمە بولا ما دەپ ەدٸم, پرەزيدەنتٸمٸز ايت دەگەندەي قىلدى.
بٸزدٸڭ ەلدەردٸڭ قۇقىعى قانداي? اعا مەن ٸنٸ سيياقتى ما, ەلدە تەڭقۇقىلى ما دەدٸم. ەكەۋٸ دە, ەرينە, تەڭ قۇقىلى دەيدٸ. ال مىنا كەلٸسٸم, اعا مەن ٸنٸنٸڭ كەلٸسٸمٸ دەدٸم. بٸز ەكٸ جاق تا تاپسىرادى دەپ كەلٸستٸك, ال مىنا جەردە بٸز بەرەدٸ ەكەنبٸز دە, سٸزدەر جاق قاراستىرادى ەكەن. مەن بۇندايعا قول قويمايمىن. ساياساتتى تٷسٸنبەيتٸن شىعارمىن, بٸراق مەنەدجەر رەتٸندە بۇل نەرسە دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن. ەكٸ ەلدٸڭ قارىم-قاتىناسىنداعى اۋانعا سەيكەس كەلمەيدٸ. ەگەر قالاساڭىزدار, مەن وسى جەردە جۇمىستان كەتۋ تۋرالى ارىز جازايىن. بٸراق ماعان قول قوي دەسەڭٸزدەر دە, مەن بەرٸبٸر قول قويمايمىن. ودان دا جۇمىستان كەتەيٸن, مەنەن كەيٸن كەلگەن ادام قول قويار.
وسىلاي دەپ ەدٸم, انا جەردەگٸ ارىن بٸردەن باسىلدى. پرەزيدەنتٸمٸز, سەن اسىقپاي تۇرا تۇر, دۇرىس ايتىپ وتىرسىڭ, ەكٸ ەلدٸڭ قۇقىعى تەڭ دەدٸ. مەن ايتتىم, بۇنداي شيكٸ كەلٸسٸمدەردٸ مەن پرەزيدەنت دەڭگەيٸنە اپارمايمىن دەدٸم. ەگەر تاپسىرۋعا دايىنبىز دەسەڭٸزدەر, مەن قازٸر-اق قول قويامىن. سٶيتسەم انا جەردە وتىرعان ەكەۋ, ٶيتۋگە بٸزدٸڭ قۇزىرەتٸمٸز جوق دەيدٸ. قۇزىرەتتەرٸڭ جوق بولسا, وندا ماعان نەگە الىپ كەلدٸڭدەر?
بۇندايعا مەن قول قويمايمىن, جۇمىستان كەتۋگە دايىنمىن, بٸراق قول قويمايمىن دەدٸم.
پرەزيدەنتتەر ٶزارا سٶيلەسە باستادى. جوق, شيكٸ جەرلەرٸ بولسا, پٸسٸرەيٸك, دامىتايىق, اسىقپايىق دەگەندەي.
شىعىپ كەتتٸك.
قايتاردا پرەزيدەنتپەن بٸرگە ۇشتىم. جولدا بەرٸن تٷسٸندٸرٸپ بەرشٸ دەدٸ. ايتىپ, تٷسٸندٸرٸپ بەردٸم. پرەزيدەنت بولسا, دۇرىس ٸستەدٸڭ, جاقسى بولدى دەدٸ.
مۇحتار جەكٸشەۆتىڭ جۋرناليست ارمانجان بايتاسوۆقا بەرگەن سۇحباتىنان.
اۋدارعان ارمان ەلمەنبەت. ماقالا تەرجٸما اۆتورىنىڭ رۇقساتىمەن باسىلدى
