ساراپشىلار الاڭداۋىنىڭ باستى سەبەبى تولاسسىز سۇر يمپورت پەن سيفرلىق تاۋەلدىلىك ورتالىق ازيا اۋماعىن بۇعاۋدا ۇستاپ وتىر، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
بۇل تۋرالى قىرعىزستاننىڭ بەلدى 24.kg باسىلىمى جازادى. جۇڭگو مەن ەۋرووداق اراسىنداعى ورتا ءدالىز ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن نەگىزگى لوگيستيكالىق ارناعا اينالۋىنا از قالدى. بۇل باعىت ءداستۇرلى تاۋار تاسىمال جولدارى - رەسەي مەن ءىرى تەڭىز باعىتتارى تولاسسىز ساياسي، ەكونوميكالىق قىسىم مەن ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەرگە تاپ بولعان كەزدە ەرەكشە مانگە يە بولعان ەدى. ءبىراق سوڭعى جاعدايلار كورسەتكەندەي، ترانزيت تاقىرىبى تەك گەوگرافيا مەن تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىمەن شەكتەلمەي، سەنىم، سيفرلىق ينفراقۇرىلىم جانە قارجى جۇيەلەرىنىڭ تۇتاستىعىنا تىكەلەي بايلانىستى جاڭا سىناققا اينالىپ وتىر.
ەۋرووداق پەن باسقا دا باتىس قارجى ينستيتۋتتارى رەسەيدى اقشا جۋۋ جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋ ءقاۋپى جوعارى ايماقتار تىزىمىنە ەنگىزگەننەن كەيىن، ەۋروپا بانكتەرى رەسەيمەن، رەسەي ىقپالىنداعى جۇيەلەرمەن تىكەلەي نەمەسە جاناما بايلانىستاعى كەز كەلگەن وپەراسيانى قايتا باعالاۋدا. بۇل تەك قاراپايىم تولەمدەر عانا ەمەس، كۇردەلى قارجىلىق تىزبەكتەر مەن دەلدال مەملەكەتتەر ارقىلى وتەتىن ترانزاكسيالار ءۇشىن دە ماڭىزدى.
قازاقستان ورتا ءدالىز ءۇشىن لوگيستيكالىق جانە قارجى حابى رەتىندە ەڭ ىقتيمال كانديدات رەتىندە باعالانعان. ەلدىڭ ەكونوميكالىق كولەمى، دامىعان بانكتىك جۇيەسى جانە ترانزيتتىك ورنى بۇل ءۇمىتتى نەگىزدەدى. الايدا، سوڭعى جىلدارى قازاقستاننىڭ سىرتقى تاۋەلدىلىكتەرى جۇيەلىك ستراتەگيادان جوعارى تاۋەكەلدەرگە اينالا باستادى. ەنەرگەتيكا مەن تاسىمالداۋدا رەسەي باعىتى ۇلكەن ءرول اتقارادى، قازاقستاننىڭ ينتەرنەت ترافيگىنىڭ ۇلكەن بولىگى رەسەي ارقىلى وتەدى، بۇل ونى فيلتراسيا، باياۋلاۋ نەمەسە تەحنيكالىق باقىلاۋعا وسال ەتەدى
قازاقستاندا جۇرگىزىلگەن كەيبىر رەتتەۋ رەفورمالارى مەن نارىقتىق ەسەپكە الۋ جۇيەلەرى، سونىڭ ىشىندە ءبىرىڭعاي ەسەپكە الۋ جۇيەسى (بەاج) رەسەيدەگى سۋپيس مودەلىنە ۇقساس قۇرىلىمدارمەن بايلانىس جاسايدى. بۇل جۇيەلەردىڭ كەيبىرى بۇگىنگى سانكسيالىق قىسىم جاعدايىندا، شەتەلدىك رەتتەۋشىلەردىڭ نازارىن اۋدارۋى مۇمكىن. مۇنداي قارجى جانە سيفرلىق قۇرىلىمداردىڭ ءوزارا بايلانىسى كەز كەلگەن حالىقارالىق قارجىلىق قاراپايىم وپەراسيانى رەتتەۋ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەۋى مۇمكىن.
ماقالادا ەسكەرىلگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە - قازاقستان ارقىلى سۇر يمپورتتىڭ ءوسۋى. تاۋارلار، ونىڭ ىشىندە ەلەكترونيكا، كومپونەنتتەر جانە ستراتەگيالىق تاۋارلار رەسەيگە ەكسپورتتىق شەكتەۋلەردى اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ اتريبۋتى رەتىندە وتۋدە. ياعني ولار قازاقستاننىڭ رەسمي ەكسپورتى نەمەسە ترانزيت رەتىندە كورسەتىلۋدە. بۇل جاعداي قازاقستاندى سانكسيا تالاپتارىن اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن «بۋفەر ايماققا» اينالدىرا الادى.
قىرعىزستاندا دا ۇقساس تاۋەكەلدەر بايقالدى. سۇر يمپورت ماسەلەلەرى، كەدەندىك ستاتيستيكاداعى ايىرماشىلىقتار جانە رەسەيلىك قارجى/سيفرلىق شەشىمدەردىڭ كەيبىر ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ ارەكەتى بولدى. ءبىراق ەل كەيبىر مەحانيزمدەردەن باس تارتىپ، ۇلتتىق تەلەكوممۋنيكاسيالىق وپەراتوردى ۇلتتىق باقىلاۋعا الۋ ارقىلى اقپاراتتىق جانە قارجىلىق قاۋىپسىزدىككە باعىتتالعان ناقتى قادامدار جاسادى. سونداي-اق، كەيبىر بانكتەرگە سالىنعان سانكسيالار بانكتىك سەكتوردى ەۋروپا، ۇلىبريتانيا جانە اقش تالاپتارىنا - AML/CFT راسىمدەرىن كۇشەيتۋگە يتەرمەلەدى.
ءقازىر قىرعىزستان قازاقستانعا قايتالاما سانكسيا سالىنسا، بىردەن ونىڭ ورنىن باسىپ، ايماقتىق جەتەكشى قارجى جانە لوگيستيكالىق ينتەگراتورعا اينالۋعا دايىن وتىر. بىزگە بۇل قاۋىپتەردى ەسكەرۋ كەرەك.
