بٷگٸندە ەلٸمٸزدە زاماناۋي تەحنولوگييانىڭ تٸلٸن مەڭگەرگەن «تسيفرلىق الاياقتىق» بەلەڭ الىپ تۇر. تٸپتٸ, كريپتوۆليۋتا مەن وزىق پاتفورمالاردىڭ اتىن جامىلعان زاڭسىز جوبالار قاراپايىم حالىقتىڭ قارجىلاي ساۋاتسىزدىعىن ٶز پايداسىنا اسىرۋدا. وڭاي ولجاعا كەنەلگٸسٸ كەلگەن ازاماتتاردىڭ سان سوعىپ قالماۋى ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك? وسى ورايدا, زاڭگەر ايگەرٸم ەرمەكباي Dalanews.kz رەداكتسيياسىنا الاياقتاردى ەشكەرەلەۋ مەن زاڭسىز ەرەكەتتەردەن ساقتانۋدىڭ نەگٸزگٸ جولدارىن تٷسٸندٸردٸ.
قارجى پيراميداسىنىڭ باستى بەلگٸلەرٸ
زاڭگەردٸڭ ايتۋىنشا, قارجى پيراميداسىنىڭ نەگٸزگٸ بەلگٸسٸ – ناقتى بيزنەس پەن تۇراقتى تابىس كٶزٸنٸڭ بولماۋى.
«ەگەر تابىس جاڭا سالىمشىلار ەسەبٸنەن تٶلەنسە, بۇل – قارجى پيراميداسى», – دەپ قوستى ول.
ايگەرٸم ەرمەكباي مۇنداي قۇرىلىمداردا كٶبٸنە جوعارى ەرٸ كەپٸلدەندٸرٸلگەن تابىس ۋەدە ەتٸلەتٸنٸن, بٸراق كومپانييانىڭ ليتسەنزيياسى بولمايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق ادامداردى تەز اقشا سالۋعا ٷگٸتتەۋ, جٷيەنٸڭ جابىق بولۋى دا كٷمەندٸ بەلگٸلەردٸڭ قاتارىندا. ونىڭ سٶزٸنشە, كەز كەلگەن ۇسىنىستى قابىلداماس بۇرىن ۇيىمنىڭ ليتسەنزيياسىن, بيزنەس مودەلٸن جەنە تابىس كٶزٸن مۇقييات تەكسەرۋ قاجەت.
قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك
ايگەرٸم ەرمەكباي قارجى پيراميداسىن ۇيىمداستىرۋ قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە جاتاتىنىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
«مۇنداي فاكتٸ انىقتالسا, ۋاقىت جوعالتپاي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ارىز بەرۋ قاجەت», – دەيدٸ ول.
زاڭگەردٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا الاياقتىققا قاتىستى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 190-بابى, قارجى پيراميدالارىنا قاتىستى 217-1-بابى جەنە جالعان اقپارات تاراتۋعا بايلانىستى 274-بابى قولدانىلادى.
«بۇل قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ بارلىعى قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە جاتادى», – دەپ ناقتىلادى ول.
ونلاين جەنە كريپتو جوبالار دا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ
ساراپشى قارجى پيراميدالارى بٷگٸندە جاڭا فورماتتارعا بەيٸمدەلگەنٸن ايتادى.
«قازٸر ولار ينۆەستيتسييالىق پلاتفورما, كريپتوۆاليۋتا جوباسى نەمەسە ونلاين سەرۆيس تٷرٸندە ۇسىنىلۋى مٷمكٸن. بٸراق فورماسى ەمەس, تابىس مودەلٸ ماڭىزدى», – دەيدٸ ايگەرٸم ەرمەكباي.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن جوبادا تابىس كٶزٸ ناقتى ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ بولۋى تيٸس.
اقشانى قايتارۋ مٷمكٸندٸگٸ بار
زاڭگەر جەبٸرلەنۋشٸلەر ٷشٸن قۇقىقتىق جولدار بار ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
«اقشانى قايتارۋعا بولادى. بۇل جاعدايدا نەگٸزسٸز بايۋ فاكتٸسٸ بويىنشا تالاپ قويۋعا مٷمكٸندٸك بار», – دەيدٸ ول.
ايگەرٸم ەرمەكباي ەڭ الدىمەن پوليتسيياعا ارىز جازۋ, ازاماتتىق تالاپ قويۋ جەنە بارلىق تٶلەم دەلەلدەرٸن جيناۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
«چەكتەر مەن اۋدارىمداردىڭ دەلەلٸ – نەگٸزگٸ ايعاق», – دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
ينتەرنەت-الاياقتىقتىڭ كەڭ تاراعان تٷرلەرٸ
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, ينتەرنەت-الاياقتىقتىڭ بٸرنەشە كەڭ تاراعان تٷرٸ بار.
«جالعان ينۆەستيتسييالار, فيشينگ, ماركەتپلەيستەردەگٸ الداۋ, جالعان لوتەرەيالار – ەڭ جيٸ كەزدەسەتٸن سحەمالار», – دەيدٸ ول.
وcى تۇستا ول ازاماتتاردى ساق بولۋعا شاقىردى.
«بەيتانىس سٸلتەمەلەرگە ٶتپەۋ كەرەك, كٷمەندٸ ۇسىنىستارعا سەنبەۋ قاجەت. بارىنشا ساقتىق شارالارىن ۇستانعان جٶن», – دەپ تولىقتىردى ول.
تەرگەۋدەگٸ قيىندىقتار جەنە دەلەلدٸڭ ماڭىزى
ايگەرٸم ەرمەكباي مۇنداي ٸستەردٸ تەرگەۋ كٷردەلٸ ەكەنٸن جاسىرمايدى.
«بۇل ٸستەردە تەحنيكالىق قيىندىقتار جيٸ كەزدەسەدٸ. سوندىقتان كيبەرپوليتسيياعا جٷگٸنٸپ, بارلىق تسيفرلىق دەلەلدەردٸ ساقتاۋ ٶتە ماڭىزدى», – دەيدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەربٸر حات الماسۋ مەن تٶلەم دەرەگٸ ٸستٸ دەلەلدەۋدە شەشۋشٸ رٶل اتقارادى.
ازاماتتار جٸبەرەتٸن باستى قاتەلٸكتەر
زاڭگەر قارجى پيراميدالارىنا الدانۋدىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
«كٶپ جاعدايدا ادامدار ەشتەڭەنٸ تەكسەرمەيدٸ, كەلٸسٸمشارتسىز اقشا بەرەدٸ, كەيٸن دەلەلسٸز قالادى», – دەيدٸ ايگەرٸم ەرمەكباي.
ول ەربٸر قارجىلىق ەرەكەتتٸ قۇجاتپەن رەسٸمدەۋدٸڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
«ەر ازامات ٶز شەشٸمٸ ٷشٸن جاۋاپتى», – دەپ تٷيٸندەدٸ ول.
بانكتەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ قانداي?
ساراپشى بانكتەردٸڭ رٶلٸنە دە توقتالدى.
«بانك وپەراتسييالاردى زاڭ تالاپتارىنا ساي جٷرگٸزۋگە مٸندەتتٸ, بٸراق ەربٸر ترانزاكتسيياعا تولىق جاۋاپ بەرمەيدٸ», – دەيدٸ ول.
سوندىقتان كٷمەندٸ جاعداي تۋىنداسا, دەرەۋ بانككە حابارلاۋ قاجەت ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
زاڭ كٷشەيتٸلدٸ, بٸراق قاۋٸپ ەلٸ دە بار
ايگەرٸم ەرمەكباي كەيٸنگٸ جىلدارى زاڭنامانىڭ كٷشەيتٸلگەنٸن ايتتى.
«قارجى پيراميدالارىنا قاتىستى 217-1-باپ ەنگٸزٸلٸپ, جاۋاپكەرشٸلٸك ارتتى», – دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار قولدانىستاعى زاڭ نورمالارى تسيفرلىق ورتاعا دا قاتىستى ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
«زاڭ جالپى بەيٸمدەلگەن, بٸراق پراكتيكادا مۇنداي ٸستەر كٷردەلٸ بولىپ قالا بەرەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ زاڭگەر.
قورىتىندى
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قارجى پيراميدالارىنا قارسى كٷرەستە ەڭ باستى قۇرال – ساقتىق پەن قۇقىقتىق ساۋات.
«كەز كەلگەن ۇسىنىستى تەكسەرۋ كەرەك. جەڭٸل تابىسقا سەنۋ – ەڭ ٷلكەن قاتەلٸك», – دەيدٸ ايگەرٸم ەرمەكباي.
ونىڭ سٶزٸنشە, قارجىلىق قاۋٸپسٸزدٸك ەر ازاماتتىڭ ٶز قولىندا.
ساراپشى قارجى پيراميدالارى مەن ينتەرنەت-الاياقتىقتىڭ الدىن الۋدىڭ ەڭ تيٸمدٸ جولى – قۇقىقتىق ساۋات پەن ساقتىق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ايتا كەتەيٸك, كەيٸنگە كەزدە ەلٸمٸزدە قارجى پيراميداسىنا قاتىستى قىلمىستىق ٸستەر جيٸلەپ كەتتٸ. مەسەلەن, جاقىندا سەمەيدە زارداپ شەككەن جٷزدەگەن ادام سوتتىڭ ەدٸل شەشٸمٸن كٷتٸپ وتىرعانىن مەلٸمدەگەن ەدٸ. كەلتٸرٸلگەن جالپى شىعىن كٶلەمٸ ميلليارد تەڭگەدەن اسىپ كەتكەن. ٸس بويىنشا 100-دەن استام جەبٸرلەنۋشٸ دەپ تانىلىپ, التى كٷدٸكتٸگە ايىپ تاعىلعان. سونداي-اق شىمكەنتتە قارجى پيراميداسىن ۇيىمداستىرعان ون ادام سوتتالعانى تۋرالى بەلگٸلٸ بولدى. سوتتالۋشىلار قارجىلىق پيراميدانى قۇرۋ, وعان باسشىلىق ەتۋ, قىلمىستىق جولمەن تاپقان اقشانى زاڭداستىرۋ, كۋەنٸ جالعان ايعاقتار بەرۋ ارقىلى پاراعا ساتىپ الۋ جەنە پيراميدا جۇمىسىنا كٶمەكتەسۋ بويىنشا ايىپ تاعىلعان. ال جىل باسىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ اۋدانارالىق قىلمىستىق سوتى «قازمۇنايگاز ينۆەست» جوباسىن ٸسكە قوسقان ٷش ەيەلگە قاتىستى ٷكٸم شىعارعان ەدٸ. سوت ماتەريالدارىنا سەيكەس, ولار 2024 جىلدىڭ قاراشا ايىندا «قازمۇنايگاز ينۆەست» اتتى جوبانى ٸسكە قوسىپ, ازاماتتاردىڭ جوعارى ديۆيدەند ۋەدە وتىرىپ اقشا جيناعان. جوبانىڭ جالعىز قىزمەتٸ حالىقتان قاراجات تارتۋ بولعان. ايىپتالۋشىلار ٶزدەرٸن ۇلتتىق كومپانييا اتىنان بيرجالارعا ينۆەستيتسييا سالامىز دەپ تانىستىرعان. تەرگەۋ دەرەگٸنشە, قارجى پيراميداسى 2025 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيٸن جۇمىس ٸستەپ, سەنگەن ازاماتتاردان شامامەن 600 ملن تەڭگە جيناعان. سوت ٷكٸمٸمەن ايىپتالۋشىلار 5 جىلدان 9 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. بارلىق مٷلكٸ تەركٸلەندٸ.
