قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ. وندا «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ جوبالارى جەنە ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق ەگەمەندٸگٸن نىعايتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار قارالدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا 2027 جىلدى جالپىۇلتتىق اۋقىمدى قۇرىلىس جىلى دەپ جارييالادى. ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸ, جاڭا ٶنەركەسٸپتٸك جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ جەنە تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى جەدەل دامىتۋ اياسىندا ەنەرگييا جٷيەسٸنە جٷكتەمە ايتارلىقتاي ارتا تٷسەدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2029 جىلعا قاراي قۋات كٶزٸن ارتىعىمەن ٶندٸرەتٸندەي دەڭگەيگە قول جەتكٸزۋ مٸندەتٸ ٷش باعىتتىڭ, اتاپ ايتقاندا گەنەراتسييا قۋاتتارىن ارتتىرۋ مەن ەلەكتر جەلٸلەرٸن دامىتۋ جەنە تۇتىنۋ كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸن تولىق ٷيلەسترۋدٸ تالاپ ەتەدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ٷكٸمەت جەتەكشٸسٸ.
«KEGOC» اق باسقارما تٶراعاسى نەبي ايتجانوۆ ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ اعىمداعى مەرتەبەسٸ تۋرالى باياندادى. قازاقستاننىڭ بٸرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸنٸڭ وڭتٷستٸك ايماعىنىڭ ەلەكتر جەلٸسٸن كٷشەيتۋ جوباسى الماتى – جامبىل – شىمكەنت ترانزيتٸنٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 440 مۆت-قا ارتتىرادى. ونى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزٸمٸ 2027 جىلدىڭ شٸلدەسٸنە جوسپارلانعان. جوبانى جٷزەگە اسىرۋ وڭتٷستٸك ايماقتى ەلەكترمەن جابدىقتاۋ سەنٸمدٸلٸگٸن نىعايتادى, سونداي-اق جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن ينتەگراتسييالاۋ ٷشٸن قوسىمشا جاعدايلار جاسايدى.
باتىس قازاقستاننىڭ ەنەرگوجٷيەسٸن قازاقستاننىڭ بٸرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸمەن بٸرٸكتٸرۋ جٶنٸندەگٸ جوبا ٶڭٸردٸڭ ەنەرگيياعا تەۋەلسٸزدٸگٸن كٷشەيتۋگە جەنە ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 500 مۆت-قا دەيٸن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان. ونى جٷزەگە اسىرۋ باتىس ايماقتى ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ سەنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى, اتىراۋ جەنە اقتٶبە وبلىستارىنداعى ەلەكتر ستانسالارىنىڭ ٶندٸرۋ قۋاتىن ەسەلەپ, اقتٶبە ەنەرگييا تورابىنا تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ جەڭٸلدەتەدٸ. جوبانى اياقتاۋ كەلەسٸ جىلدىڭ جەلتوقسانىنا جوسپارلانىپ وتىر. ودان بٶلەك, باتىس ايماقتى قازاقستاننىڭ بٸرىڭعاي ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸمەن بٸرٸكتٸرۋ جوباسىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ 2035 جىلى جٷزەگە اسىرىلماق. وسىلايشا جوعارى ۆولتتى ەنەرگييا جەلٸسٸن بٸر-بٸرٸمەن اينالدىرا بايلانىستىرۋ جۇمىستارى اياقتالماق.
سونداي-اق الماتى وبلىسى مەن جەتٸسۋ وبلىسىنىڭ ەلەكتر جەلٸلەرٸن دامىتۋ جوسپارلارى ۇسىنىلدى. بۇل گيدروەنەرگەتيكانى دامىتۋ جەنە جاڭا جەك نىساندارىن قوسۋعا قاجەتتٸ جاعداي جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جوعارىدا اتالعان جوبالار وڭتٷستٸك پەن باتىستى سەنٸمدٸ ەلەكترمەن جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸ تۇتاستىعىن نىعايتۋ جەنە قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق دەربەستٸگٸن ارتتىرۋ سيياقتى نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان.
كەڭەستە «سامۇرىق-ەنەرگو» اق باسقارما تٶراعاسى اڭسار ايداروۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىن-ەسكەرتپەلەرٸنە وراي جۇمىستى كٷشەيتۋ جوسپارلارى تۋرالى باياندادى. جۇمىستىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قابىلدانىپ جاتقان شارالارعا, سونداي-اق جاڭا گەنەراتسييالاۋشى قۋاتتاردى سالۋ جەنە پايدالانۋعا بەرۋ مەرزٸمدەرٸن قاتاڭ ساقتاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
الماتى جەو-2-نٸ جاڭعىرتۋ, الماتى جەو-3-تٸ رەكونسترۋكتسييالاۋ, كٶكشەتاۋ مەن سەمەي قالالارىندا جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىن سالۋ, ەكٸباستۇز گرەس-2-نٸ كەڭەيتۋ, قىزىلوردا, تٷركٸستان وبلىستارىندا بۋ-گاز قوندىرعىلارىن سالۋ, سونداي-اق ەنەرگييا جيناقتاۋ جٷيەلەرٸ بار جەك-تٸ دامىتۋ جەنە گيدروگەنەراتسييا جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋ بارىسى باياندالدى.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر ۇلتتىق ەلەكتر جەلٸسٸن دامىتۋ جۇمىستارى تۇتىنۋ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋىنا سەيكەس وزىق قارقىنمەن جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنە مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن جەنە ۇيىمدارمەن بٸرلەسٸپ, كەلەسٸ جىلدىڭ قىركٷيەگٸنە دەيٸن ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق تەڭگەرٸمٸن ٶزەكتەندٸرۋ جۇمىستارىن اياقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ينۆەستيتسييالىق جوبالاردىڭ ۋاقتىلى جٷزەگە اسىرىلۋىن باقىلاۋدى كٷشەيتۋ بويىنشا بٸرقاتار تاپسىرما بەرٸلدٸ.
KEGOC الاڭىندا پرەمەر-مينيستر ۇلتتىق ەلەكتر جەلٸسٸن كٷزگٸ-قىسقى كەزەڭگە دايىنداۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستارمەن تانىستى جەنە ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق ەگەمەندٸگٸن ودان ەرٸ نىعايتۋ مەسەلەسٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ. KEGOC مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, تسيفرلىق تەحنولوگييالار مەن جي ەنگٸزۋ ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ اعىنىن وڭتايلاندىرۋ جەنە شىعىنداردى ازايتۋ ەسەبٸنەن 5,5 ملرد تەڭگە نەمەسە EBITDA-نىڭ شامامەن 3% مٶلشەرٸندە جىل سايىنعى قارجىلىق ەسەردٸ قامتاماسىز ەتەدٸ. سونىمەن قاتار ەلەكتر ستانسالارىن جيٸلٸكتٸ جەنە بەلسەندٸ قۋاتتى اۆتوماتتى رەتتەۋگە قوسۋ جىل سايىن شامامەن 4 ملرد تەڭگەنٸ قوسىمشا ٷنەمدەۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
ۇلتتىق ديسپەتچەرلٸك ورتالىقتا ەنەرگوجٷيەنٸ باسقارۋ بويىنشا جۇمىس تانىستىرىلدى جەنە سالانى باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ مەن جەلٸلەردەگٸ شىعىنداردى ازايتۋ ٷشٸن جاڭا تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ جوسپارلارى ۇسىنىلدى. تسيفرلىق تەحنولوگييالارعا جەنە جاساندى ينتەللەكتتٸ ەنگٸزۋگە, سونداي-اق KEGOC بازاسىندا ديسپەتچەرلٸك باسقارۋ جٷيەسٸن جاڭارتۋعا نازار اۋدارىلدى. ورتالىق بازاسىندا ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ جەنە تۇتىنۋ تەڭگەرٸمٸ باقىلانادى, سونداي-اق بارلىق KEGOC-تىڭ 83 قوسالقى ستانسالارىنىڭ جابدىقتارىن باسقارۋ جٷزەگە اسىرىلادى. 50 مىڭنان استام كٶرسەتكٸشتٸ جاڭارتۋ تٶتەنشە جاعدايلاردى جەدەل جويۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
مەسەلەن, جىل باسىنان بەرٸ «سولتٷستٸك – وڭتٷستٸك» ترانزيتتٸك جەلٸسٸندە جٷكتەمەنٸڭ كٷرت ارتۋىنا بايلانىستى شامامەن 70-تەن استام جاعداي تٸركەلگەن. ونىڭ 95%-ى تۇرعىنداردى ەلەكتر ەنەرگيياسىنان اجىراتپاي-اق رەتتەلگەن. AI-KEGOC ينتەللەكتۋالدى پلاتفورماسى 21 ەنەرگييا تورابى مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 169 نىسانى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ مەن تۇتىنۋ كٶلەمٸن بٸر تەۋلٸك بۇرىن بولجايدى. سينحروفازورلىق ٶلشەۋلەر نەگٸزٸندە جٷيەنٸ مونيتورينگٸلەۋ مەن باسقارۋدىڭ تسيفرلىق جٷيەلەرٸ «سولتٷستٸك – وڭتٷستٸك» نەگٸزگٸ ەنەرگييا كٶپٸرٸنٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 250 مۆت-قا ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ, بۇل كٶرسەتكٸش تۇتاس بٸر قالانىڭ ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸمەن شامالاس. بۇعان جاڭا نىساندار سالۋعا قوسىمشا شىعىن جۇمساماي قول جەتكٸزٸلٸپ, ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ شىعىندارى دا ازايتىلدى.
