"تەڭٸزشەۆرويل (تشو) كونسورتسيۋمى مەن قازاقستان بيلٸگٸ اراسىندا جاسالعان كەلٸسٸم شارتتارى ەدٸلەتتٸ". بۇل تۋرالى تشو-نىڭ باس ديرەكتورى كەۆين لايون مەلٸمدەدٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz "ينتەرفاكس-قازاقستان" اگەنتتٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
"مەن, تشو-نىڭ باس ديرەكتورى رەتٸندە, ارادا جاسالعان كەلٸسٸم شارتتارىن جەرگٸلٸكتٸ نارىق پەن ايماق ٷشٸن ەدٸل دەپ سانايمىن. دەگەنمەن تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸمدٸ اكتسيونەرلەر قابىلدايدى. بٸز تەك سالىق تٶلەپ قانا قويمايمىز, ەلەۋمەتتٸك نىساندارعا دا تٶلەمدەر جاسايمىز. بٸزدٸڭ كەلٸسٸم مەن ونىڭ شارتتارى ينۆەستورلار ٷشٸن دە, قازاقستان حالقى ٷشٸن دە تيٸمدٸ دەپ ەسەپتەيمٸن", – دەدٸ ول مەجٸلٸستٸڭ ەكولوگييا جەنە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتٸندەگٸ وتىرىستا.
كەۆين لايوننىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ٶز جۇمىسىن "قاۋٸپسٸز" ورىندايتىن, ەلگە ينۆەستيتسييا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار "قۇندىلىق" تا ەكەلۋشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك كونسورتسيۋممەن جۇمىس ٸستەۋدە حالىقارالىق تەجٸريبە جيناقتايدى.
سوڭعى ۋاقىتتا ەل بيلٸگٸ ٸرٸ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن جاسالعان ٶنٸمدٸ بٶلٸسۋ تۋرالى كەلٸسٸمدەردٸ قايتا قاراۋعا نيەتتٸ ەكەنٸن مەلٸمدەگەن ەدٸ. الايدا كەۆين لايون "ينتەرفاكس-قازاقستان" اگەنتتٸگٸنە وسى تۇرعىدا بەرگەن تٷسٸنٸكتەمەسٸندە تشو-نىڭ قازاقستاندا ٶبك (ٶنٸمدٸ بٶلٸسۋ كەلٸسٸمٸ) جٷيەسٸمەن ەمەس, رويالتي مەن سالىقتار نەگٸزٸندە جۇمىس ٸستەيتٸنٸن ەسكە سالدى.
"تشو-دا ٶنٸمدٸ بٶلٸسۋ تۋرالى كەلٸسٸم دەگەن جوق, بٸز رويالتي مەن سالىق تٶلەۋ شارتتارىنا باعىناتىن مەمٸلە اياسىندا جۇمىس ٸستەيمٸز. قازاقستاننىڭ جوباداعى ٷلەسٸن ۇلعايتۋ نەمەسە قانداي دا بٸر ٶزگەرٸس جايىنا كەلەتٸن بولساق, بۇل تشو-مەن تٸكەلەي تالقىلاناتىن جايت ەمەس, اكتسيونەرلەر مەن ٷكٸمەت اراسىنداعى مەسەلە", – دەپ سٶزٸن تٷسٸندٸردٸ ول.
بۇعان دەيٸن ەنەرگەتيكا مينيسترٸ الماسادام سەتقاليەۆ پرەزيدەنتتٸڭ ٸرٸ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن جاسالعان كەلٸسٸمدەردٸ ۇزارتۋ جەنە قايتا قاراۋ تۋرالى تاپسىرماسى اياسىندا, ەڭ الدىمەن, "تەڭٸزشەۆرويلمەن" (تشو) كەلٸسسٶزدەر باستالاتىنىن ايتقان.
"تەڭٸزشەۆرويل" – ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ مۇناي-گاز كەن ورىندارىنىڭ بٸرٸ سانالاتىن تەڭٸز كەنٸشٸنٸڭ وپەراتورى. كومپانييانىڭ اكتسيونەرلەرٸ: Chevron (50%), ExxonMobil (25%), "قازمۇنايگاز" (20%) جەنە "لۋكويل" (5%).
بۇعان دەيٸن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە ٶنٸمدٸ بٶلٸسۋ تۋرالى كەلٸسٸمدەردٸ جاڭارتىپ, ەل مٷددەسٸنە ساي تەسٸلمەن ولاردى ۇزارتۋ ماقساتىنداعى كەلٸسسٶزدەردٸ جەدەلدەتۋدٸ تاپسىرعان. ال پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ تاقتاتاس مۇنايىن ٶندٸرۋ تۋرالى جوسپارى بارىن ايتقان.
2025 جىلدىڭ 24 قاڭتارىندا "تەڭٸزشەۆرويل" (تشو) كەلەشەك كەڭەيتۋ جوباسى اياسىندا تەڭٸزدەگٸ ٷشٸنشٸ بۋىنداعى زاۋىتىندا شيكٸ مۇنايدى ٶندٸرە باستادى. الداعى ايلاردا تشو ٶندٸرٸستٸ تاعى 12 ميلليون تونناعا دەيٸن ارتتىرۋدى كٶزدەپ وتىر. بارلىق نىسان تولىق قۋاتپەن ٸسكە قوسىلعاندا تەڭٸزدەن الىناتىن شيكٸ مۇناي كٶلەمٸ جىلىنا شامامەن 40 ميلليون تونناعا جەتۋٸ ىقتيمال.
