اديليا تٷگەل,
اقش, حيۋستون قالاسى
پرەزيدەنت بۇل جولى دا ەكونوميكاعا باسا كٶڭٸل بٶلدٸ. وباما «ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ كٶلەڭكەسٸ كەلمەسكە كەتكەنٸن», «بٷگٸنگٸ كٷنٸ امەريكاداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ داعدارىسقا دەيٸنگٸ كٶرسەتكٸشتەن كٶپ تٶمەن ەكەندٸگٸن» تٸلگە تيەك ەتتٸ. «امەريكا سوڭعى 30 جىلدا العاش رەت شەتەل مۇنايىنا تەۋەلدٸ ەمەس» دەدٸ وباما.
ٶز ٸشٸ
ٶز ەكونوميكالىق ساياساتىندا اقش-تا ناقتى زاڭمەن بەكٸتٸلگەن دەكرەتتٸك تٶلەم جەنە بالانى كٷتٸپ-باققانى ٷشٸن بەرٸلەتٸن جەردەماقى جوق. ال دەموكراتتار پارتيياسى وسى كٷنگە دەيٸن ەلەۋمەتتٸك جەڭٸلدٸكتەردٸ كٶتەرۋدٸڭ قاجەتتٸگٸن ايتىپ جٷر.
دەل قازٸر كونگرەسستەگٸ رەسپۋبليكاشىلاردىڭ سانى دەموكراتتاردان كٶپتٸگٸنە قاراماي, وباما وپپونەنتتەرٸنٸڭ الدىندا ٶز شەشٸمٸنٸڭ دۇرىستىعىن دەلەلدەپ باقتى. «مۇنداي شارالار ورتا تاپتىڭ ەلۋەتٸن كٶتەرەدٸ, ال از قامتىلعان وتباسىلار جاڭا ەلەۋمەتتٸك دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋگە مٷمكٸندٸك الادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە ەكونوميكانىڭ ٶرلەۋٸنە ٷلەس قوسادى» دەدٸ اقش پرەزيدەنتٸ.
ەدەتتەگٸشە رەسپۋبليكاشىلار وبامانىڭ باستامالارىن «جاقتىرعان» جوق. ونىڭ ەكونوميكالىق ٶرلەۋ تۋرالى مەلٸمدەمەسٸن جوققا شىعاردى. داعدارىستان كەيٸن اقش-تا ەكونوميكانى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ ٸس-شارالارى باياۋ جٷرٸپ جاتقانىن نازارعا الدى. «بارلىعىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى Obamacare رەفورماسى بٷلدٸردٸ. وسىنىڭ كەسٸرٸنەن مەملەكەتتٸڭ شىعىنى ارتىپ, ەكونوميكالىق ٶسٸم باياۋلاپ قالدى» دەدٸ ولار.
انتيتەزا نەمەسە OBAMACARE
دەستٷرگە ساي پرەزيدەنت ٷندەۋٸنەن كەيٸن قاراما-قارسى پارتييا ٶكٸلٸ جولداۋعا قاتىستى ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ. ەدەتتەگٸشە رەسپۋبليكاشىلار وبامانىڭ باستامالارىن «جاقتىرعان» جوق. ونىڭ ەكونوميكالىق ٶرلەۋ تۋرالى مەلٸمدەمەسٸن جوققا شىعاردى. داعدارىستان كەيٸن اقش-تا ەكونوميكانى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ ٸس-شارالارى باياۋ جٷرٸپ جاتقانىن نازارعا الدى. «بارلىعىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى Obamacare رەفورماسى بٷلدٸردٸ. وسىنىڭ كەسٸرٸنەن مەملەكەتتٸڭ شىعىنى ارتىپ, ەكونوميكالىق ٶسٸم باياۋلاپ قالدى» دەدٸ ولار.
ال ساراپشىلار ٸشكٸ ساياساتتاعى قوردالانعان مەسەلەلەرگە بايلانىستى بيىلعى جىل ٷكٸمەتكە دە, كونگرەسستەگٸ قوس پالاتاعا دا اۋىر بولاتىنىن ايتادى.
سىرتقى ساياسات…
سىرتقى ساياساتتىڭ نەگٸزٸ باعدارى يسلام جەنە لەۆانتا يسلام مەملەكەتٸنە (يليم) جەنە جالپى تەرروريزمگە قارسى كٷرەسكە باعىتتالدى. «تاعى بٸر سوعىسقا ارالاسقىمىز جوق. بٸز ەلەمدٸك قاۋىمداستىقپەن, ونىڭ ٸشٸندە اراب ەلەمٸمەن بٸرلەسە وتىرىپ ەرەكەت ەتۋدٸ قالايمىز» دەدٸ باراك وباما. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلەمدٸك قاۋٸپسٸزدٸككە قاتەر تٶنگەن جاعدايدا ەسكەري جەنە ديپلوماتييالىق كٷشتٸ بٸرٸكتٸرۋ قاجەت. بٸر قىزىعى…وسىلاي دەي وتىرىپ وباما كونگرەسستەن «يليم» لاڭكەستٸك ۇيىمىنا قارسى ەسكەري كٷش قولدانۋ تۋرالى زاڭ قابىلداۋدى سۇرادى. نەگٸزٸندە تەرروريزممەن كٷرەسۋ ٷشٸن پرەزيدەنتكە كونگرەسستٸڭ رەسمي رۇقساتىنىڭ قاجەتٸ جوق.
ەكونوميكالىق سانكتسييانىڭ نەتيجەسٸندە «قازٸرگٸ رەسەي ەكونوميكاسى قيراعان جەنە ەلەمنەن وقشاۋلانعان ەلگە اينالدى». ونىڭ سٶزٸنشە بەرٸنە پۋتينننٸڭ اگرەسسورلىق ساياساتى كٸنەلٸ جەنە «بٷگٸنگٸدەي احۋالدىڭ تۋىنداعانى ٷشٸن اقش ەش ايىپتى ەمەس».
…ونىڭ ٸشٸندە رەسەي
[caption id="attachment_8701" align="alignleft" width="441"]
كەزەك رەسەيگە كەلگەندە وباما ٶزٸنٸڭ ۋكراين-رەسەي قاقتىعىسىن رەتتەۋگە باعىتتالعان ستراتەگيياسى اقىرى اياعى دۇرىس بولىپ شىققانىن ايتتى. ەكونوميكالىق سانكتسييانىڭ نەتيجەسٸندە «قازٸرگٸ رەسەي ەكونوميكاسى قيراعان جەنە ەلەمنەن وقشاۋلانعان ەلگە اينالدى». ونىڭ سٶزٸنشە بەرٸنە پۋتينننٸڭ اگرەسسورلىق ساياساتى كٸنەلٸ جەنە «بٷگٸنگٸدەي احۋالدىڭ تۋىنداعانى ٷشٸن اقش ەش ايىپتى ەمەس».
الايدا جاڭا سانكتسييالار يران يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن ديپلوماتييالىق جۇمىستارعا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋٸ مٷمكٸن. «سوڭعى 10 جىلدا العاش رەت يرانداعى يادرولىق باعدارلامانىڭ دامۋىن تەجەي الدىق» دەدٸ ول. ونىڭ ايتۋىنشا اتالعان مەسەلە بويىنشا كەلەر كٶكتەمگە دەيٸن كەلٸسٸمگە كەلۋدٸڭ مٷمكٸندٸگٸ بار, سوندىقتان جاڭا سانكتسييالار تۋرالى كەز-كەلگەن قۇجاتقا وباما ۆەتو قويۋعا بەكٸنٸپ وتىر.
ول سونىمەن قاتار تاعى بٸر تاريحي قادام جاساماق. ول كۋباعا باعىتتالعان 50 جىلدىق ەمبارگونى توقتاتپاق. «بۇل باعىتتاعى قاتال ساياساتتى ٶزگەرتەتٸن جەنە كۋبا حالقىنا قول سوزاتىن كەز جەتتٸ» دەدٸ اقش پرەزيدەنتٸ. الايدا بۇل ٷشٸن الدىمەن «مۇنداي ساياسات كٶرشٸ مەملەكەتتەگٸ دەموكراتييانى جاقتامايتىن بيلٸك ٶكٸلدەرٸنە تيٸمدٸ» دەپ وتىرعان كونگرەسسمەندەردٸ كٶندٸرۋ كەرەك.
تٷيٸن
ٷندەۋٸنٸڭ سوڭىندا باراكا وباما: «مەنٸ ەندٸگٸ جەردە سايلاۋالدى ناۋقاندار كٷتپەيدٸ. بۇدان بىلايعى ماقساتىم امەريكا ٷشٸن تيٸمدٸ بولاتىن شەشٸمدەر قابىلداۋ» دەدٸ. رەسپۋبليكالىق پارتييانىڭ ٶكٸلدەرٸنە ٶزٸ اتاپ ٶتكەن مەسەلەلەر بويىنشا بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋدٸ ۇسىندى. ال ساراپشىلار بۇل «باراكتىڭ ەل الدىنداعى ەڭ ٷزدٸك ٷندەۋٸ. ەگەر ٷندەۋدٸ بۇدان سەل ەرتەرەك جارييالاعان بولسا كونگرەسستەگٸ رەسپۋبليكالىقتاردىڭ سانى قازٸرگٸدەي كٶپ بولماس ەدٸ» دەيدٸ.
P.S. باستى نازاردا – ۋكراينا
ەكٸ ەلدٸڭ كٶشباسشىلارى ۋكراينانىڭ وڭتٷستٸك-شىعىسىنداعى جاعدايدى تالقىلادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان تاراپىنىڭ كٶزقاراسى بويىنشا ۋكراينا, رەسەي, گەرمانييا جەنە فرانتسييا باسشىلارى دەڭگەيٸندەگٸ كەلٸسسٶزدەر ارقىلى شەشٸلۋٸ مٷمكٸن وسى مەسەلەمەن جەكە ٶزٸ اينالىسىپ جاتقانىن ايتتى. قازاقستان پرەزيدەنتٸ امەريكالىق ەرٸپتەسٸنەن ۋكراينا مەسەلەسٸ بويىنشا ورتاق مەمٸلە جولىن ٸزدەستٸرۋ ٸسٸنە مەيلٸنشە بەلسەندٸ قاتىسۋدى ٶتٸندٸ. مەملەكەت باسشىسى رەسەيگە قاتىستى ەكونوميكالىق سانكتسييالار ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸنە دە ىقپال ەتٸپ جاتقانىن ايتتى.
