[caption id="attachment_13609" align="alignright" width="336"]
شالقار دەۋلەتكەلدٸنٸڭ قولعا تٷسكەن بٸرنەشە ٶلەڭٸن وقىپ بٸتٸرگەندە, ساناعا تٷسكەن سالماق بۇرلىقتىرىپ تاستادى. ەسٸمە Vimeo-داعى شاعىن فيلمدەرٸ ارقىلى تانىلعان برەندون ليدٸڭ «ازاتتىق» راديوسىنا بەرگەن سۇحباتىنداعى «فيلم تٷسٸرۋشٸ, دوكۋمەنتاليست بەلگٸسٸز, ەرەكشە, بٸرتٷرلٸلەۋ ەرٸ بەلگٸلٸ بٸر ايماققا تەن نەرسەنٸ ٸزدەپ تابۋى تيٸس. سوسىن سول جاڭا نەرسەمەن ەتەنە ارالاسىپ, جان راحاتىن تەرك ەتٸپ, سىرت دٷنيەگە شىعۋ كەرەك» دەگەن سٶزٸ ەسٸمە تٷستٸ. اقىننىڭ «جان راحاتىن تەرك ەتٸپ, سىرت دٷنيەگە شىققان», ەستەتيكالىق مەنٸ تەرەڭ ٶلەڭ جولدارىن وقىپ وتىرعاندا قۇلازىپ ەرٸ قۋانىپ قالدىق. قۇلازيتىنىڭ – اقىننىڭ كٶرۋ اياسى, تانىم شەڭبەرٸ كٶكەيٸڭدە سايراپ تۇرعان «دٷنيە – جالعاندى» جاماۋ-جاسقاۋسىز الدىڭا الىپ كەلەدٸ. «جٷرەكتٸ تۇتقىنداعان بەلگٸسٸز ماعىناعا» ەبٸل-دەبٸلٸڭ شىعىپ, ەگٸلمەسكە شاراڭ نە? قۋاناتىنىڭ – قالىپتاسقان قاعيدالاردان اۋلاق ىرعاق پەن شۋماقتىڭ ٶن بويىنداعى ٶزگەشەلٸك, كٶركەم تٷيٸن.
«مىڭ قارالى اق كٶبەلەكتەگٸ» بولمىس سفەراسىن قامتۋعا جۇمسالعان كٷش-جٸگەر دە بوسقا كەتپەگەن. ەپيكالىق تىنىسى, ەستەتيكالىق بٷتٸندٸگٸ بار. تاريحي دەرەكتەر اپ-انىق كٶرٸنٸپ تۇرماسا دا شىعارمانى وقىپ بٸتٸرگەنٸڭٸزدە نەگە تۇتاس دەۋٸردٸڭ كارتيناسى كٶز الدىڭىزعا كەلەدٸ? نەگە بالبالدارعا باسىڭىزدى سٷيەپ, ٷنسٸز قۇلازيسىز? گەپ وسىندا. كٷردەلٸ قۇرىلىمعا يە شىعارمادا كەڭٸستٸك پەن ۋاقىت قاتىناسى شەبەر جىمداسىپ, «بالبال باسىنان اينالا ۇشقان, مىڭداعان اق كٶبەلەكتەرمەن» پوەتيكالىق پانوراما سەتتٸ سالىنادى. ۇلتتىق اتريبۋتتاردى تۇتاس شىعارمانىڭ ٶن بويىنا شاشىپ جٸبەرٸپ, ونى قۇمنان التىن شايقاعانداي وقىرماندى ازاپتى جۇمىسقا «جەگۋ» دە جاقسى اقىنعا تەن جاقسى قاسيەت.
ىرىسبەك دەبەي
شالقار دەۋلەتكەلدٸ
...
كەل,
سٷيٸكتٸ جەل!
تەرەڭ قايعى دا,
شەكسٸز شاتتىق تا...
سىيلايدى ورتاق بٸر دٷنيە,
جٷرەكتٸ تۇتقىنداعان بەلگٸسٸز ماعىنا,
ماعىناسىزدىقتى ەن ەتتٸ تاعى دا.
كەل,
سٷيٸكتٸ جەل!
سٷيٸكتٸم, سەن رەنجٸمە بۇل كٷندە,
ەمدەدٸ جەل, ٶشٸردٸ جەل...
مەن اتتاپ ٶتۋگە بولمايتىن,
سەن سىزعان سىزىقتى.
تاسقا تاڭسىق ەمەس قاۋىرسىننىڭ قۇلاعانى,
تاستىڭ قۇشاعى تاسقا جۇمساق.
سەندە جوق, بۇندا جوق الاقاندى,
مەيٸرٸمدٸ ەكٸ كٶزدٸ –
سىيلادى جەل.
سٷيٸكتٸم, سەن رەنجٸمە!
ەسكە تٷسٸرمەيدٸ سەنٸڭ بٸر جۇپ قولىڭدى
بٸر-بٸرٸنە شىرمالعان –
ساۋساق ٸزدەرٸ دە,
تەرەزە الدىندا سەن ۇمىت قالدىرعان.
كەل,
سٷيٸكتٸ جەل!
***
بٸر كەزگٸ شاقىرعان بيٸك – اداسقان كيٸك.
قۇلاعان قۇس كٷن تٷبٸندە قاناتى كٷيٸپ.
قۇلان جالىندا ساعىمى سۋسىعان,
قۇلان جونداردان اۋنادى كٷن.
كٷن استىندا ما,
تٷن تٷبٸندە مە,
ٸزٸمدٸ جەلگە قالدىردىم.
كٶل تٷبٸنە شٶككەن سەيگٷلٸكتٸڭ ٷمٸتٸ سەكٸلدٸ,
كٶل شايقاعان اق پەن قىزىل كٶبٸگٸ.
كٷن تٷبٸندە قۇلاعان قۇس –
وي تەڭٸزٸن قاناتىمەن سىزعان حاتتار دا,
بٸر كەزدە توقتاعان.
ەسكٸ قورعاندا تۇنشىققان
دىبىستار قالعان ورنىندا,
بٸرتە-بٸرتە
تٷسسٸزدٸكپەن كەتتٸ ٷندەسٸپ سولعىنداپ.
شىراعىڭدى قايتا-قايتا ٶشٸرەر,
ٶشٸرەر...
قييالىڭدا قالعان قۇستىڭ قاناتىنان جەل زۋلاپ.
ەسكٸ قورعاندا ۇمىتىلعان,
ەسكٸ قاقپادان ەنٸپ سەن كەلەرسٸڭ, اي.
اۋلاقتا, بالبالدار ماڭدايىندا سەۋلەڭ دٸرٸلدەپ.
مەرگييا جاپىراعىنداي جۇلىنعان اي تٷبٸندە,
ونى دا جەل تەربەپ تۇرعانداي...
***
ول ساۋساقتارىمەن قوشتاسقان,
...پەرنەلەر باسقان,
قوشتاسقان تاعى –
جەلبٸرەمەس تۋلارمەن,
جەلكٸلدەمەس جالاۋمەن.
بٸر كەزدە قۇلاعان كٷيٸندە,
سٸلكٸنبەگەن شاڭى.
جٷرٸپ ٶتكەن ٷستٸمەن,
بٷيەلەر تٷكتٸ سيراقتارىمەن سالقىن,
سانا جولىندا ٸزٸ جاسىرىنعان قييال سەكٸلدٸ...
ەسٸگٸ جابىلعان ەسكٸ ٷي – سۋ سۋىق,
شٶكتٸ قوبىز كٷرسٸنٸپ,
شىڭىراۋدان قالعان قايتىپ شىعا الماي,
اۋىر شىنجىر قۇرساعان جول باياعى,
كٸلت سٶزٸ ۇمىتىلعان,
ٶتكەندەر قييالىندا شەگەلەنگەن قول-اياعى.
ەر تٷرٸكتٸڭ ساربازى,
عاسىرلار بۇرىن سٸلتەنگەن سەمسەر ۇشىمەن,
سانا جولىندا ٸزٸ جاسىرىنعان قييال سەكٸلدٸ...
سوڭعى سٶزٸن قۇمعا جازدى;
و, اعاشتىڭ جاپىراعى جايقالعان تەڭٸر ٸسٸمەن,
اي تٷبٸندە ٷزٸلگەن تەڭٸر ٸسٸمەن.
كٸتابىم – اسپان, جەر...
سٶزٸم تٸلٸم ۇشىندا...
جازۋىم سەمسەر ۇشىندا...
سەن باتارسىڭ, اي, اۋلاقتا
قۇمدا جازىلعان جازۋلار ٷستٸندە,
سەۋلەڭ دٸرٸلدەپ.
***
شاعىلعان تەرەزەدەن سەۋلە دە تٷسپەدٸ,
مەيٸرٸمدٸ سامال دا ەنبەدٸ...
كٷنسٸز گٷل سولدى,
گٷلسٸز كٷن سٶندٸ.
كٷن تٷبٸندە قۇلاعان قۇس سەكٸلدٸ,
(وي تەڭٸزٸن قاناتىمەن سىزعان حاتتار دا,
بٸر كەزدە توقتاعان).
سانا جولىنا نۇرى سٸڭگەن,
نە ۇعىنۋعا بولادى,
تەرەزەدەن تەلمٸرگەن كٶزدەن
ٶڭ بە, تٷس پە, بەلگٸسٸز ەلەسكە شىرمالعان.
توپىراق استىنان سەمسەرلەر سىڭعىرى ەستٸلەر,
جۋساندار ىرعاعىنان سەمسەرلەر سىڭعىرى ەستٸلەر,
بالبالعا اينالعان ساربازدىڭ ويىنان
سەمسەرلەر سىڭعىرى ەستٸلەر.
بالبال – ەكەمٸز,
بالبال – انامىز,
بالبال – جارىمىز...
بالبال باسىنان اينالا ۇشقان,
مىڭداعان اق كٶبەلەك
قاناتتار سۋسىلىنان سەمسەرلەر سىڭعىرى ەستٸلەر.
تۇتىلعان كٷن – قۇلان جونداردان اۋناعان كٷن.
كٷنسٸزدە كٷل بولدى – گٷل,
كٷنسٸزدە كٷبٸرلەدٸ قىز;
بالبال – ەكەمٸز,
بالبال – انامىز,
بالبال – جارىمىز...
الىس مەزگٸلدەر اراسىن جالعاعان ٸزبەن,
تەرەزە الدىنان شاعىلعان.
مىڭ قارالى اق كٶبەلەك ۇشىپ ٶتتٸ,
قاناتتار سۋسىلى شاقىرعان...
***
شاعىلعان تەرەزەدەن كەشٸگٸپ ەندٸڭ, اي,
ەلەۋسٸز جابىلعان ەسٸكتەن –
ەشكٸم ونى ەسكە تٷسٸرەر ساۋساق ٸزٸ دە تابىلماس.
اۋلاقتا,
بالبالدار ماڭدايىندا سەۋلەڭ دٸرٸلدەپ,
سەن باتىپ باراسىڭ.
