بۇل رەتتە مارعۇلان سەيسەمباي ەلدەگٸ ٶزٸن تولعاندىراتىن مەسەلەلەرگە قاتىستى ويىن ورتاعا سالىپ, ٶزٸنە جالا جابىلۋى مٷمكٸن دەگەن «قيسىنسىز دەلەلدەرگە» جاۋاپ بەرٸپتٸ.
سونىمەن, مىنا مەسەلەلەرگە قاتىستى مەنٸڭ پiكiرلەرiم مەن ناقتى ۇستانىمدارىم:
رەيدەرلٸك تۋرالى
بۇل مەنٸڭ قاسكويلارىمنىڭ سٷيٸكتٸ تاقىرىبى. بٸردەن ايتايىن, وسى ەلدە ماعان قارسى جاسالعان رەيدەرلٸك شابۋىلدىڭ كەسٸرٸنەن ەڭ كٶپ اقشا جوعالتقان جەنە بيزنەستەرٸنەن ايىرىلعان اداممىن.
مەن وسىلايشا «سەمەي كٶمٸردٸ», «اليانس بانكتٸ», «مەرتۆىي كۋلتۋك» مۇناي كەن ورنىنداعى ٷلەسٸمدٸ, الماتى قالاسىنداعى 18-دەن استام جەر تەلٸمٸن جوعالتتىم. سوماعا شاققاندا بۇل 6 ملد. اقش دوللارىنان دا كٶپ اقشا. سوندىقتان مەن رەيدەرلٸك شابۋىلدىڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە شىداپ وتىرا المايمىن جەنە ونىڭ قانداي دا تٷرٸنە بولسىن قارسىمىن.
رەيدەرلiك شابۋىل دەگەنiمiز ول ەكٸمشٸلٸك رەسۋرستار مەن جەمقور سۋديالاردى قولدانا وتىرىپ مٷلٸكتٸ تارتىپ الۋ.
اليانس بانكٸ مەن مەملەكەت/حالىق قارجىسىنىڭ جىمقىرىلۋى تۋرالى.
مەن ەشقاشان مەملەكەتپەن بٸرگە بيزنەس جاساعان ەمەسپٸن. تٸپتٸ اليانس بانكتە دە ۇلتتىق كومپانييالاردىڭ دەپوزيتتەرٸ بولعان ەمەس.
مەنٸ ۇرلادى دەپ ايىپتاپ, بٸراق مٷلدەم دەلەلدەي الماعان سومانىڭ مٶلشەرٸ 1,1 ملرد. دوللار ەدٸ. اليانس بانكتەگٸ مەنiڭ 1,35 ملرد. اقش دوللارى اقشام بولعانىنا قاراماي. سونىمەن قاتار, قارجى جىمقىردى دەگەن كٸنەسٸ دەلەلدەنگەن جوق, ال مەنٸڭ اليانس بانككە سالعان قاراجاتىم اۋديتورلىق ەسەپ نەتيجەلەرٸ مەن حالىقارالىق سوتتار ارقىلى دەلەلدەندٸ.
وعان قوسا, مەنٸڭ ەرەكەتتەرٸم سەبەبٸنەن جەبٸرلەنگەن بٸردە-بٸر ادام جوق, ال بانكتٸ تارتىپ العانداردىڭ كەسٸرٸنەن جەبٸر كٶرگەندەردٸڭ سانى ٶتە كٶپ.
پارا جەنە قانداي دا كەلٸسٸمدەر تۋرالى
مەن پارا بەرٸپ بيزنەس جاسايتىنداردى بيزنەسمەن ەمەس, ٶز كٷشٸمەن اقشا تابا المايتىن مٷگەدەكتەر دەپ سانايمىن.
مەن بيزنەس جاساۋ ٷشٸن نەمەسە قانداي دا بٸر تەندەردٸ ۇتۋ ٷشٸن ەشقاشان ەشكٸمگە پارا بەرگەن ەمەسپٸن.
وففشورلار مەن شەتەل بانكتەرٸندەگٸ ەسەپشوتتار تۋرالى.
بۇرىن مەنٸڭ وففشورلىق كومپانييالار مەن شەتەلدٸك بانكتەردە ەسەپشوتتارىم بولاتىن. قاراجات كٶزدەرٸ زاڭدى تٷردە كٶرسەتٸلسە, بۇل زاڭسىز بولىپ ەسەپتەلمەيدٸ. مەن ەشقاشان مۇنداي ەدٸسپەن سالىق تٶلەۋدەن جالتارعان ەمەسپٸن.
سوندىقتان, ەسەپشوتتار مەن وففشورلىق كومپانييالار تۋرالى قانداي دا بٸر دەرەكتەر «شىعا قالسا», نە ٷشٸن مۇنداي كومپانييانىڭ اشىلعانىنا جەنە قاراجاتتىڭ قايدان پايدا بولعانىنا قاتىستى ەربٸر جاعدايعا ناقتى جاۋاپ بەرە الامىن.
مەن ٶزٸمنٸڭ ەربٸر ميلليونىمنىڭ قايدان پايدا بولعانىنا جاۋاپ بەرە الامىن. مەندە ەشقاشان بٸر تيىن دا ەڭبەكسٸز تابىلعان اقشا بولعان ەمەس.
مەنٸڭ بيلٸككە ساتىلعانىم تۋرالى
بۇل ارگۋمەنت مەن ٷشٸن ەڭ كٷلكٸلٸ كٶرٸنەدi. بٸراق مەن بۇعان جاۋاپ بەرەمٸن, ٶيتكەنٸ بيلٸككە دەگەن رەنٸشٸ بار كٶپتەگەن ادامدار مەنٸ سٶگەدٸ ەرٸ بۇل ماعان تاڭبا بوپ جابىسادى.
وسىنشاما قارجى تاپقاننان كەيٸن جەنە ونىڭ بەرٸن تارتىپ العاننان كەيٸن مەنٸ ساتىپ الۋعا بولادى دەيسٸزدەر مە? مەن ميللياردەر بولدىم, بايلىقتىڭ شىڭىنا شىقتىم, اقشا مەن ٷشٸن ٶزٸم قالاعانداي ٶمٸر سٷرۋگە ارنالعان قۇرال, باسقا تٷك تە ەمەس.
مەن قازٸر تەك بٸر-اق نەرسە قالايمىن. ول – دۇرىس ەلدە ار-ۇجداننان اتتاماي ٶمٸر سٷرۋ. ماعان بيلٸك كەرەك ەمەس. ماعان تانىمالدىلىق تا قاجەت ەمەس. ماعان تەك جاقسى ەرٸ ٶركەنيەتتi ەلدە ٶمٸر سٷرۋ عانا كەرەك.
مەنٸڭ ساياسي امبيتسييام تۋرالى
جوعارىدا جازعانىمداي, ماعان بيلٸكتٸڭ كەرەگٸ جوق. ماعان تەك جاقسى, ٶركەنيەتتٸ قازاقستان عانا كەرەك. ول ٷشٸن مەن, قوعام قايراتكەرٸ ەرٸ بەلسەندٸ ازامات رەتٸندە, ماعان قاتىستى نەرسەنٸڭ بەرٸن جاسايمىن, بٸراق تەك زاڭ اياسىندا عانا.
دٷمپۋ نە تٶڭكەرٸستٸ باسقارۋ مەن ٷشٸن مٷمكٸن ەمەس نەرسە. مەن بٷلدٸرۋشٸ, بۇزۋشى ادامنان گٶرٸ ەپتٸ, تيٸمدٸ ەرٸ راتسيونالدى جاسامپازبىن.
كەيٸنگٸ سالدارى قانداي بولاتىنىن بٸلمەيتٸندٸكتەن, مەن «بولشەۆيكتەرشە» تٶڭكەرٸس جاساۋدى قابىلدامايمىن.
مەن ٷشٸن, قالاي بولعاندا دا, ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ بٸرٸنشٸ ورىندا!
جەتٸ تارماق
ەندٸ باسقا دا مەسەلەلەرگە قاتىستى ۇستانىمدارىمدى ايتايىن.
- مەن جەردٸ ساتۋعا تٷبەگەيلٸ قارسىمىن. جەمقورلىق جايلاعان وسىنداي جاعدايدا, تابيعي قازبا بايلىقتارىمىزدىڭ بەرٸن دەرلٸك شەتەلدٸكتەرگە بەرٸپ قويعانىمىز سەكٸلدٸ, جەرٸمٸزدەن دە ايىرىلىپ قالامىز.
2. بٸزدٸڭ جەرٸمٸزدە قىتايلىق كەسٸپورىنداردىڭ سالىنۋىنا قارسىمىن. جەمقورلىقتى جويىڭىزدار, جەكە مەنشٸكتٸ قۇرمەتتەڭٸزدەر, سوتتاردىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتٸڭٸزدەر. قالعانىنىڭ بەرٸن كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶزدەرٸ-اق تىندىرادى. بٸزدە ٶتە تالانتتى جەنە قارىم-قابٸلەتٸ كٷشتٸ ادامدار كٶپ. ولارعا تەك سەنٸم ارتۋ كەرەك. سوندا سىرتتان ينۆەستيتسييا ٸزدەۋدٸڭ قاجەتٸ بولماي قالادى.
3. مەن شىنايى قازاق تاريحىن قالپىنا كەلتٸرۋ كەرەك دەگەن ويدامىن. تاريحي ەدٸلەتتٸلٸك ورناۋى تيٸس. بولشەۆيكتەر تاراپىنان جاسالعان بارلىق ەدٸلەتسٸزدٸكتەرگە تيٸستٸ باعا بەرٸلۋٸ كەرەك.
4. مەن قازاقستاننىڭ كٶپۇلتتى بولۋىن قولدايمىن. كٶپۇلتتىلىق بٸزدٸڭ مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ نىعايتىپ, بەكەمدەي تٷسەدٸ دەگەن ويدامىن. سونىمەن بٸرگە, بٸزدٸڭ دەستٷرٸمٸز بەن مەدەنيەتٸمٸزگە ٶزگەشە رەڭك بەرەدٸ. ەكونوميكامىزعا ايرىقشا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. مۇنى مەن كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸمدە دە, بارلىق كەسٸپورىندارىمدا دا كٶرٸپ جٷرمٸن.
5. مەن قازاق تٸلٸنٸڭ جان-جاقتى دامۋىن قولدايمىن. بۇل تاريحي ەدٸلدٸكتٸڭ ورناۋى ٷشٸن ٶتە ماڭىزى ەرٸ نەگٸزگٸ ۇلت – قازاقتاردىڭ تٸلەگٸ. سونداي-اق, بولاشاقتا ەربٸر قازاق ٷش تٸلدٸ بٸلۋٸ كەرەك دەپ سانايمىن. سونىمەن قاتار, بولاشاعىن قازاقستانمەن بايلانىستىراتىن كەز كەلگەن ٶزگە ۇلتتىڭ ٶكٸلٸ قازاق تٸلٸن مٸندەتتٸ تٷردە ٷيرەنۋگە تيٸس.
6. ەرەكشە ايتا كەتەتٸن جايت, مەنٸڭ ورىس حالقىنا دەگەن كٶزقاراسىم ٶتە جاقسى, بٸراق رەسەي بيلٸگٸنە وڭ قاباق تانىتپايمىن. قازٸرگٸ ورىس بيلٸگٸ, ٶكٸنٸشكە قاراي, افريكادا دا, رەسەيدە دە بٸردەي بولاتىن ديكتاتۋرادان باسقا ەشتەڭە ەمەس. بٸراق سولاي بولسا دا, بۇل بٸزدٸڭ ەڭ ٷلكەن ەرٸ تاريحي كٶرشٸمٸز بولعاندىقتان, قاي كەزدە دە دوس بولۋىمىز كەرەك.
7. قىتايلىقتارمەن قارىم-قاتىناسىمىزدى تىم تەرەڭدەتە بەرمەي, ولارمەن تەك ساۋدا بايلانىستارىن عانا ورناتۋىمىز كەرەك. كەز كەلگەن تەرەڭ قاتىناس ولاردىڭ پايداسىنا شەشٸلەدٸ. ولار كٷشتٸ, قارجىسى دا كٶپ, ٶزدەرٸ دە ەلدەقايدا كٶپ.
ەزٸرگە وسىلار. كٶپتەگەن ماڭىزدى مەسەلەلەرگە دەگەن ۇستانىمدارىمدى بٸرشاما اشىپ ايتىپ, ولاردىڭ بۇرمالاۋلارى مەن قيسىنسىز جالا جابۋىنا از مٷمكٸندٸك قالدىردىم دەگەن ويدامىن.
