Bul rette Marǵulan Seisembai eldegi ózin tolǵandyratyn máselelerge qatysty oiyn ortaǵa salyp, ózine jala jabylýy múmkin degen «qisynsyz dálelderge» jaýap beripti.
Sonymen, myna máselelerge qatysty meniń pikirlerim men naqty ustanymdarym:
REIDERLIK TÝRALY
Bul meniń qaskoilarymnyń súiikti taqyryby. Birden aitaiyn, osy elde maǵan qarsy jasalǵan reiderlik shabýyldyń kesirinen eń kóp aqsha joǵaltqan jáne biznesterinen aiyrylǵan adammyn.
Men osylaisha «Semei kómirdi», «Alians bankti», «Mertvyi Kýltýk» munai ken ornyndaǵy úlesimdi, Almaty qalasyndaǵy 18-den astam jer telimin joǵalttym. Somaǵa shaqqanda bul 6 mld. AQSh dollarynan da kóp aqsha. Sondyqtan men reiderlik shabýyldyń kez kelgen túrine shydap otyra almaimyn jáne onyń qandai da túrine bolsyn qarsymyn.
Reiderlik shabýyl degenimiz ol ákimshilik resýrstar men jemqor sýdialardy qoldana otyryp múlikti tartyp alý.
Alians banki men memleket/halyq qarjysynyń jymqyrylýy týraly.
Men eshqashan memleketpen birge biznes jasaǵan emespin. Tipti Alians bankte de ulttyq kompaniialardyń depozitteri bolǵan emes.
Meni urlady dep aiyptap, biraq múldem dáleldei almaǵan somanyń mólsheri 1,1 mlrd. dollar edi. Alians banktegi meniń 1,35 mlrd. AQSh dollary aqsham bolǵanyna qaramai. Sonymen qatar, qarjy jymqyrdy degen kinási dáleldengen joq, al meniń Alians bankke salǵan qarajatym aýditorlyq esep nátijeleri men halyqaralyq sottar arqyly dáleldendi.
Oǵan qosa, meniń áreketterim sebebinen jábirlengen birde-bir adam joq, al bankti tartyp alǵandardyń kesirinen jábir kórgenderdiń sany óte kóp.
PARA JÁNE QANDAI DA KELISIMDER TÝRALY
Men para berip biznes jasaityndardy biznesmen emes, óz kúshimen aqsha taba almaityn múgedekter dep sanaimyn.
Men biznes jasaý úshin nemese qandai da bir tenderdi utý úshin eshqashan eshkimge para bergen emespin.
Offshorlar men shetel bankterindegi esepshottar týraly.
Buryn meniń offshorlyq kompaniialar men sheteldik bankterde esepshottarym bolatyn. Qarajat kózderi zańdy túrde kórsetilse, bul zańsyz bolyp eseptelmeidi. Men eshqashan mundai ádispen salyq tóleýden jaltarǵan emespin.
Sondyqtan, esepshottar men offshorlyq kompaniialar týraly qandai da bir derekter «shyǵa qalsa», ne úshin mundai kompaniianyń ashylǵanyna jáne qarajattyń qaidan paida bolǵanyna qatysty árbir jaǵdaiǵa naqty jaýap bere alamyn.
Men ózimniń árbir millionymnyń qaidan paida bolǵanyna jaýap bere alamyn. Mende eshqashan bir tiyn da eńbeksiz tabylǵan aqsha bolǵan emes.
MENIŃ BILIKKE SATYLǴANYM TÝRALY
Bul argýment men úshin eń kúlkili kórinedi. Biraq men buǵan jaýap beremin, óitkeni bilikke degen renishi bar kóptegen adamdar meni sógedi ári bul maǵan tańba bop jabysady.
Osynshama qarjy tapqannan keiin jáne onyń bárin tartyp alǵannan keiin meni satyp alýǵa bolady deisizder me? Men milliarder boldym, bailyqtyń shyńyna shyqtym, aqsha men úshin ózim qalaǵandai ómir súrýge arnalǵan qural, basqa túk te emes.
Men qazir tek bir-aq nárse qalaimyn. Ol – durys elde ar-ujdannan attamai ómir súrý. Maǵan bilik kerek emes. Maǵan tanymaldylyq ta qajet emes. Maǵan tek jaqsy ári órkenietti elde ómir súrý ǵana kerek.
MENIŃ SAIaSI AMBITsIIaM TÝRALY
Joǵaryda jazǵanymdai, maǵan biliktiń keregi joq. Maǵan tek jaqsy, órkenietti Qazaqstan ǵana kerek. Ol úshin men, qoǵam qairatkeri ári belsendi azamat retinde, maǵan qatysty nárseniń bárin jasaimyn, biraq tek zań aiasynda ǵana.
Dúmpý ne tóńkeristi basqarý men úshin múmkin emes nárse. Men búldirýshi, buzýshy adamnan góri epti, tiimdi ári ratsionaldy jasampazbyn.
Keiingi saldary qandai bolatynyn bilmeitindikten, men «bolsheviktershe» tóńkeris jasaýdy qabyldamaimyn.
Men úshin, qalai bolǵanda da, elimizdiń táýelsizdigi birinshi orynda!
JETI TARMAQ
Endi basqa da máselelerge qatysty ustanymdarymdy aitaiyn.
- Men jerdi satýǵa túbegeili qarsymyn. Jemqorlyq jailaǵan osyndai jaǵdaida, tabiǵi qazba bailyqtarymyzdyń bárin derlik sheteldikterge berip qoiǵanymyz sekildi, jerimizden de aiyrylyp qalamyz.
2. Bizdiń jerimizde qytailyq kásiporyndardyń salynýyna qarsymyn. Jemqorlyqty joiyńyzdar, jeke menshikti qurmetteńizder, sottardyń táýelsizdigin qamtamasyz etińizder. Qalǵanynyń bárin kásipkerlerdiń ózderi-aq tyndyrady. Bizde óte talantty jáne qarym-qabileti kúshti adamdar kóp. Olarǵa tek senim artý kerek. Sonda syrttan investitsiia izdeýdiń qajeti bolmai qalady.
3. Men shynaiy qazaq tarihyn qalpyna keltirý kerek degen oidamyn. Tarihi ádilettilik ornaýy tiis. Bolshevikter tarapynan jasalǵan barlyq ádiletsizdikterge tiisti baǵa berilýi kerek.
4. Men Qazaqstannyń kópultty bolýyn qoldaimyn. Kópulttylyq bizdiń memlekettiligimizdi nyǵaityp, bekemdei túsedi degen oidamyn. Sonymen birge, bizdiń dástúrimiz ben mádenietimizge ózgeshe reńk beredi. Ekonomikamyzǵa airyqsha septigin tigizedi. Muny men kúndelikti ómirimde de, barlyq kásiporyndarymda da kórip júrmin.
5. Men qazaq tiliniń jan-jaqty damýyn qoldaimyn. Bul tarihi ádildiktiń ornaýy úshin óte mańyzy ári negizgi ult – qazaqtardyń tilegi. Sondai-aq, bolashaqta árbir qazaq úsh tildi bilýi kerek dep sanaimyn. Sonymen qatar, bolashaǵyn Qazaqstanmen bailanystyratyn kez kelgen ózge ulttyń ókili qazaq tilin mindetti túrde úirenýge tiis.
6. Erekshe aita ketetin jait, meniń orys halqyna degen kózqarasym óte jaqsy, biraq Resei biligine oń qabaq tanytpaimyn. Qazirgi orys biligi, ókinishke qarai, Afrikada da, Reseide de birdei bolatyn diktatýradan basqa eshteńe emes. Biraq solai bolsa da, bul bizdiń eń úlken ári tarihi kórshimiz bolǵandyqtan, qai kezde de dos bolýymyz kerek.
7. Qytailyqtarmen qarym-qatynasymyzdy tym tereńdete bermei, olarmen tek saýda bailanystaryn ǵana ornatýymyz kerek. Kez kelgen tereń qatynas olardyń paidasyna sheshiledi. Olar kúshti, qarjysy da kóp, ózderi de áldeqaida kóp.
Ázirge osylar. Kóptegen mańyzdy máselelerge degen ustanymdarymdy birshama ashyp aityp, olardyń burmalaýlary men qisynsyz jala jabýyna az múmkindik qaldyrdym degen oidamyn.
