سوڭعى ۋاقىتتا الاياقتىقتىڭ ايلاسى ادام ٶمٸرٸن جالمايتىن دەڭگەيگە جەتتٸ. ەسٸرەسە, كيبەرالاياقتارعا الدانىپ جاتقاندار قاراسى ٶتە كٶپ. تىعىرىققا تٸرەلٸپ, مۇنداي جاعدايدا نە ٸستەرٸن بٸلمەي دال بولعاندار اراسىندا ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋشىلار دا تابىلادى. قارجىگەر-مامان راسۋل رىسمامبەتوۆ ونىڭ سەبەبٸ نەدە ەكەنٸن ەرٸ بۇل "جاۋمەن" قالاي كٷرەسۋگە بولاتىنىن ايتىپ, جەلٸدە جازبا جارييالاپتى. Dalanews.kz مامان جازباسىن اۋدارىپ, سول كٷيٸندە وقىرمان نازارىنا ۇسىنۋدى جٶن كٶرٸپ وتىر.
"قازٸر كيبەرالاياقتىق ٶرشٸپ تۇر. جۇمىستا دەيمٸن, كٶرشٸ كابينەتتە وتىراتىن جاس جٸگٸتتە نە ٶڭ جوق, نە تٷس جوق, بٸرنەشە كٷن بولدى وسىلاي الابۇرتىپ جٷرگەنٸنە. بۇعان نە بولىپ قالدى دەستٸك? سٶيتسەك الدانىپتى. الاياقتار قوڭىراۋ شالعان, ونلاين ارقىلى Kaspi-دەن نەسيە الدىرتقان, ال اقشانى Freedom bank-كە اۋدارۋ ارقىلى قولدى قىلعان. جۇمىستاعى دوستارىمنىڭ اراسىندا دا بٸر قىز الاياقتارعا جەم بولىپ, ٶز-ٶزٸنە قول سالا جازداپتى. الاياقتار پايىزدىق مٶلشەرلەمەسٸ ٶتە جوعارى مقۇ-لاردىڭ بٸرٸنەن ونى نەسيە الۋعا كٶندٸرٸپتٸ. ەندٸ بٸرنەشە جىل بويى ول "اۋاعا" جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك. قازٸر ەلٸمٸزدە ونلاين الاياقتاردىڭ قۇربانى بولعانداردىڭ ٸشٸندە وسىلاي ٶزٸنە قول سالعىسى كەلٸپ جٷرگەندەر قانشاما? نەگە دەيسٸز بە? ٶيتكەنٸ بانكتەردٸڭ ٶز سٶزٸنە قۇلاق اساتىنىنا سەنبەيدٸ, قۇزىرلى ورگاندار دا ەرەكەت ەتۋگە ەش اسىقپايدى. اقشانى قايتارۋدىڭ جولىن تاپپاعان ادامعا سۋيتسيدتەن باسقا امال جوق سەكٸلدٸ كٶرٸنەدٸ.
نەگٸزٸنەن, الاياقتىقپەن كٷرەستٸڭ ناقتى شەشٸمٸ – قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ ۇسىنعان كەز كەلگەن نەسيەنٸ رەسٸمدەۋگە 24 ساعاتتىق "cooling-off" كەزەڭٸن ەنگٸزۋ. ياعني, كرەديت الۋعا بەرٸلگەن ٶتٸنٸشتٸ بٸر تەۋلٸككە توقتاتىپ قويۋ. ونلاين بولسىن, وففلاين بولسىن – بەرٸبٸر. ال بٸر كٷن ٸشٸندە كەز كەلگەن ادام الاياقتاردىڭ پسيحولوگييالىق قاقپانىنان سىتىلىپ, ەسٸن جيىپ ٷلگەرەدٸ.
ەرينە, بانكتەر مەن ميكرونەسيە ۇيىمدارىنا ٶتٸنٸمدٸ تەز رەسٸمدەپ, ەموتسيياعا بەرٸلٸپ تۇرعان كەزدە كەز كەلگەن ادامعا اقشاسىن ساتقان تيٸمدٸ بولارى سٶزسٸز. تەلەفون, ٷتٸك, توڭازىتقىش تٷرٸندە بولسىن. الايدا, قاراڭىزشى, بٸر ادامنىڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالا الساق, ادامي تۇرعىدا سول ماڭىزدىراق ەمەس پە? سوندىقتان 24 ساعاتتىق ٷزٸلٸس اسا قاجەت. ٶيتكەنٸ مۇنداي اسىعىستىق تالايدىڭ تٷبٸنە جەتٸپ جاتقانىنىڭ كۋەسٸ بولىپ وتىرمىز. اقشا ەمەس, ادام قۇندىراق ەكەنٸ ەستەن شىقپاعانى يگٸ.
شىندىعىندا, قازاقستاندا بٸرنەشە ساعات ٸشٸندە شۇعىل بەرٸلەتٸن نەسيەگە دەگەن قاجەتتٸلٸكتەن گٶرٸ, تەگٸن جەدەل مەديتسينالىق كٶمەككە زەرۋلٸك جوعارى. ال الاياقتارعا دا ەڭ تيٸمدٸسٸ وسى جىلدامدىق, ادامدى اسىقتىرىپ, ويلانىپ جاتۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەۋ. دەمەك, "cooling-off" كەزەڭٸن ەنگٸزۋ - قىلمىسكەرلەردٸڭ قولىنداعى "قارۋدى" ٸستەن شىعارۋ. ەرينە, بۇل شارا الاياقتاردى تٷپ-تامىرىمەن جويادى دەپ ايتا المايمىن, بٸراق بۇل دا جوقتان بار, ياعني ادامدى اسىعىس قابىلداناتىن شەشٸمنەن قۇتقارۋداعى".
ايتا كەتسەك, كٷنٸ كەشە قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ بانكتەر ٷشٸن دە, ميكروقارجى ۇيىمدارى ٷشٸن دە ەرەجەلەردٸ قاتاڭداتۋدى ۇسىندى. سونىڭ ٸشٸندە نەسيە الۋدا ويلانۋعا ۋاقىت بەرۋ قاراستىرىلعان. مەسەلەن, كەپٸلسٸز ٸرٸ ونلاين-نەسيە رەسٸمدەلگەن جاعدايدا, اقشا بٸردەن شوتقا كەلٸپ تٷسپەيدٸ. تەك بٸر كٷننەن كەيٸن جەنە مىسالى, eGov ارقىلى ٶز شەشٸمٸڭٸزدٸ راستاعان سوڭ نەسيە اقشا بەرٸلەدٸ. بۇل يمپۋلسيۆتٸ شەشٸمدەردٸ بولدىرماۋعا كٶمەكتەسەدٸ. جوبا قوعامدىق تالقى ٷشٸن "اشىق نقا" پورتالىنا 2025 جىلعى 18 شٸلدەگە دەيٸن ورنالاستىرىلدى.
