ەلٸمٸزدە ەربٸر ٷشٸنشٸ جۇمىس ٸستەيتٸن قازاقستاندىق بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعان, وسىلايشا ولار ٶزٸن ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردەن, زەينەتاقى جارناسىنان قاعا وتىرىپ, ەڭبەك قۇقىقتارىنىڭ جەتكٸلٸكتٸ قورعالماۋى سىندى تەۋەكەلدەرگە دە باس تٸگەدٸ. Adam Research-تىڭ "قر ەڭبەك جەنە جۇمىسپەن قامتۋ نارىعىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ" اتتى زەرتتەۋٸندە وسىلاي ايتىلادى, دەپ جازادى Dalanews.kz.
ەلەۋمەتتٸك ساۋالناما نەتيجەلەرٸ بويىنشا, ەڭبەك ەتەتٸن رەسپوندەنتتەردٸڭ 36,4% - ى قوسىمشا بەيرەسمي جۇمىسى بارىن اتاپ ٶتكەن. بۇل كٶرسەتكٸش ەرلەر اراسىندا جوعارى (37,6%) , ال ەيەلدەر اراسىندا (34,9%) سەل تٶمەن, دەپ جازادى energyprom.kz.
ۇسىنىلعان ينديكاتوردى زەرتتەۋ اۆتورلارى بەيرەسمي ەكونوميكا يندەكسٸ دەپ اتايدى. زەرتتەۋدە بەيرەسمي ەكونوميكادا جۇمىس ٸستەيتٸندەردٸڭ ٷش تٷرٸ قاراستىرىلادى: ەڭبەك شارتىنسىز جۇمىس ٸستەيتٸندەر, ياعني تٸركەۋسٸز ەڭبەككە جالداۋ (كٶلەڭكەلٸ); ٶز كٸرٸستەرٸن مەملەكەتتەن جاسىراتىن كەسٸپكەرلەر; قوسىمشا جۇمىس ٸستەيتٸندەر.
بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتۋ يندەكسٸنٸڭ ەڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸن كونۆەرتتە جالاقى الاتىن جۇمىسشىلار قۇرايدى, ولاردىڭ ٷلەسٸ - 16,6%.
كٶلەڭكەلٸ كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىساتىنىن ايتقان رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەس سالماعى از عانا بولدى: 13,6%. بٸراق تۇراقتى جۇمىسى جوق, ەشقانداي قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋسٸز تولىق ەمەس جۇمىس كٷنٸمەن ەڭبەك قامتىلعانداردىڭ ٷلەسٸ ەلدەقايدا از: 6,2%. مۇنداي بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ جاستار مەن زەينەتكەرلٸك جاستاعى ادامدار.
زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتۋ دەڭگەيٸ جوعارى ايماقتاردى انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. جوعارى كٶرسەتكٸش تٷركٸستان جەنە الماتى وبلىستارىندا, سونداي-اق شىمكەنتكە كٶبٸرەك تٸركەلدٸ. ونداعى كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكا شەڭبەرٸندە جۇمىس ٸستەيتٸندەردٸڭ ٷلەسٸ ٶڭٸر حالقىنىڭ 30%-نان اسادى. بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸشتەرٸ شىعىس قازاقستان (14,8%), ۇلىتاۋ (19%) جەنە اقتٶبە (20,4%) وبلىستارىندا بايقالادى.
ەكونوميكالىق دامىعان ٶڭٸرلەر — استانا, الماتى, اتىراۋ جەنە پاۆلودار وبلىستارى — حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جالپى دەڭگەيٸ جوعارى, ال بەيرەسمي ەكونوميكا دەڭگەيٸ ورتاشادان بٸرشاما جوعارى. مۇندا قوسىمشا بەيرەسمي جۇمىس ٸستەيتٸندەردٸڭ ٷلەسٸ باسىم.
بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعان رەسپوندەنتتەردٸڭ پورترەتٸ: قالادا دا, اۋىلدا دا تۇرا الادى, ورتا كەسٸپتٸك نەمەسە تەك مەكتەپ دەڭگەيٸندەگٸ بٸلٸمٸ بار, وقىعان ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ٸستەمەيدٸ. بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ جەكە تابىسى از: 100 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن. كٶلەڭكەلٸ كەسٸپكەرلەر, كەرٸسٸنشە, ورتاشادان جوعارى تابىسقا يە: وسى ساناتتاعى ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 20,5% - ى بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعاندار 600 مىڭ تەڭگە جەنە ودان دا كٶپ تابىسقا يە ەكەنٸن ايتتى.
بٸراق كونۆەرتتە جالاقى الاتىندار اقشاسى ەرقاشان قاجەتتٸلٸگٸنە جەتە بەرمەيتٸنٸن ايتقان. مۇنداي "سۇر" تابىسىن ٷنەمدەۋشٸلەر سانى ايتارلىقتاي از: تەك 9,4%. كٶلەڭكەلٸ كەسٸپكەرلەر ساناتىندا جاعداي جاقساعىراق: مۇنداي رەسپوندەنتتەردٸڭ 19,7%-ى ٶزدەرٸن ەشنەرسەدەن باس تارتپاي ٶمٸر سٷرە الاتىندارىن ايتقان, تاعى 13,9%-ى نەگٸزگٸ شىعىنداردان بٶلەك ٷنەم جاساۋعا مٷمكٸندٸك بارىن جەتكٸزگەن. كەزدەيسوق جۇمىس ٸستەيتٸن ادامداردىڭ ەڭ قورعالماعان ساناتىنىڭ ٸشٸندە مۇنداي قارجىلىق سەنٸمدٸ ازاماتتار ٶتە از: تەك 5%.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ" تالداۋ " اقپاراتتىق-تالداۋ جٷيەسٸنٸڭ رەسمي دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2023 جىلى قازاقستاندا بەيرەسمي جۇمىسپەن قامتىلعان 1,2 ملن قازاقستاندىق بولعان. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ — 682,5 مىڭ ادام ەكونوميكانىڭ رەسمي سەكتورىندا, ياعني زاڭدى كەسٸپورىنداردا, بٸراق ەڭبەك شارتىنسىز, اۋىزشا كەلٸسٸم بويىنشا جۇمىس ٸستەدٸ
