2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان اۋماعى ارقىلى ٶتكەن جٷك ترانزيتٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸ 36,9 ملن توننانى قۇرادى. بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 6,6%-عا ارتىق. اتالعان كٶرسەتكٸشتەر قازاقستاننىڭ ەۋرازييالىق كٶلٸك تورابى رەتٸندەگٸ رٶلٸنٸڭ كٷشەيٸپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club ۇيىمىنىڭ كٶلٸك لوگيستيكاسى سالاسىنداعى ساراپشىسى اينۇر ديۆەەۆانىڭ ايتۋىنشا, ورتا دەلٸز بٷگٸندە قولدانىستاعى باعىتتاردىڭ بالاماسى رەتٸندە ەمەس, جاھاندىق ساۋدا تەۋەكەلدەرٸن ەرتاراپتاندىرۋ قۇرالى رەتٸندە دامىپ كەلەدٸ. ٸس جٷزٸندە جٷك جٶنەلتۋشٸلەر ەڭ جىلدام ەمەس, ەڭ بولجامدى باعىتتى جيٸ تاڭداي باستادى.
"بىلتىر كٷزدە قازاقستان ٷكٸمەتٸ وسى باعىتتىڭ جىلدىق ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 10 ملن تونناعا دەيٸن ارتتىرۋ جوسپارىن راستادى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل كٶرسەتكٸش 5 ملن تونناعا جۋىقتادى. سالىستىرۋ ٷشٸن ايتار بولساق, سالالىق باعالاۋلارعا سەيكەس 2021 جىلى بۇل باعىتپەن 1 ملن توننادان از جٷك تاسىمالدانسا, 2023 جىلى شامامەن 2,7 ملن توننا جٷك جەتكٸزٸلدٸ",- دەيدٸ ساراپشى.
بٷگٸندە ورتا دەلٸز – ەۋرازييالىق جٷك اعىندارىنىڭ قايتا بٶلٸنۋٸ جاعدايىندا ماڭىزدى ترانزيتتٸك ارنا. بۇل باعىتتا قازاقستان قىتاي مەن كاسپيي ٶڭٸرٸ اراسىنداعى نەگٸزگٸ قۇرلىقتىق بۋىن بولىپ وتىر. ايتا كەتەيٸك, مارشرۋتتىڭ قۇرلىقتاعى بٶلٸگٸنٸڭ 80%-دان استامى بٸزدٸڭ اۋماق ارقىلى ٶتەدٸ.
اينۇردىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان بٷگٸندە ورتالىق ازيياداعى ترانزيتكە ەڭ دايىن ەل. تەمٸرجول جەلٸسٸنٸڭ ۇزىندىعى 16 مىڭ كم-دەن اسادى. قىتايمەن ەكٸ نەگٸزگٸ ٶتكٸزۋ بەكەتٸ – دوستىق جەنە التىنكٶل جۇمىس ٸستەيدٸ. سونىمەن قاتار دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسٸ جاڭعىرتىلۋدا, بۇل ونىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن جىلىنا شامامەن 12 ملن توننادان 20 ملن تونناعا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كاسپييدەگٸ اقتاۋ جەنە قۇرىق پورتتارى جىلىنا جيىنتىق تٷردە 20 ملن توننادان استام جٷك ٶڭدەي الادى.
"دەگەنمەن شەكتەۋلەر جٷيەلٸ سيپاتتا قالىپ وتىر. ورتا دەلٸز – كاسپيي ارقىلى مٸندەتتٸ تەڭٸز بٶلٸگٸن قامتيتىن مۋلتيمودالدى تٸزبەك. ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تەك قازاقستاندىق تەمٸرجولعا عانا ەمەس, پورتتار مەن فلوتتىڭ, سونداي-اق ەزەربايجان, گرۋزييا جەنە تٷركييا ينفراقۇرىلىمىنىڭ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىسىنا بايلانىستى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا كاسپيي پورتتارىنداعى جٷك اۋىستىرىپ تيەۋ مٷمكٸندٸگٸ مەن پاروم فلوتىنىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ ەلسٸز تۇس بولىپ وتىر. قىتاي – ەۋروپا باعىتى بويىنشا ورتا دەلٸز ارقىلى جەتكٸزۋ مەرزٸمٸ ورتا ەسەپپەن 15–25 كٷندٸ قۇرايدى, ال سولتٷستٸك قۇرلىق باعىتىمەن بۇعان دەيٸن 10–14 كٷن بولعان.
ەزٸرگە ترانسكاسپيي باعىتى بويىنشا تاسىمال قۇنى دەستٷرلٸ قۇرلىق مارشرۋتتارىنا قاراعاندا ورتا ەسەپپەن جوعارى بولىپ قالىپ وتىر. سوندىقتان دەلٸزدٸڭ ٶسۋٸ قارقىندى ەمەس, ەۆوليۋتسييالىق سيپاتقا يە – جٷك بۇل باعىتقا باعا ارتىقشىلىعى ٷشٸن ەمەس, ەڭ الدىمەن تەۋەكەلدەردٸ ەرتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا باعىتتالادى", – دەيدٸ اينۇر ديۆەەۆا.
ەۋرازييالىق ترانزيتتٸك حاب مەرتەبەسٸنە ٷمٸتكەر بولۋ ٷشٸن قازاقستانعا ٷش نەگٸزگٸ شارتتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت: جەتكٸزۋ مەرزٸمدەرٸنٸڭ تۇراقتىلىعى, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ تاسىمال قۇنى جەنە تەرەڭ تسيفرلىق ينتەگراتسييا (بٸرىڭعاي ەلەكتروندىق قۇجاتتار), جٷكتٸڭ تولىق قاداعالانۋى جەنە بٷكٸل تٸزبەك بويىنشا كەدەندٸك رەسٸمدەردٸڭ ٷيلەستٸرٸلۋٸ.
