2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتكەن جۇك ءترانزيتىنىڭ جالپى كولەمى 36،9 ملن توننانى قۇرادى. بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 6،6%-عا ارتىق. اتالعان كورسەتكىشتەر قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق كولىك تورابى رەتىندەگى ءرولىنىڭ كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club ۇيىمىنىڭ كولىك لوگيستيكاسى سالاسىنداعى ساراپشىسى اينۇر ديۆەيەۆانىڭ ايتۋىنشا، ورتا ءدالىز بۇگىندە قولدانىستاعى باعىتتاردىڭ بالاماسى رەتىندە ەمەس، جاھاندىق ساۋدا تاۋەكەلدەرىن ءارتاراپتاندىرۋ قۇرالى رەتىندە دامىپ كەلەدى. ءىس جۇزىندە جۇك جونەلتۋشىلەر ەڭ جىلدام ەمەس، ەڭ بولجامدى باعىتتى ءجيى تاڭداي باستادى.
"بىلتىر كۇزدە قازاقستان ۇكىمەتى وسى باعىتتىڭ جىلدىق وتكىزۋ قابىلەتىن 10 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارىن راستادى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل كورسەتكىش 5 ملن تونناعا جۋىقتادى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتار بولساق، سالالىق باعالاۋلارعا سايكەس 2021 جىلى بۇل باعىتپەن 1 ملن توننادان از جۇك تاسىمالدانسا، 2023 جىلى شامامەن 2،7 ملن توننا جۇك جەتكىزىلدى"،- دەيدى ساراپشى.
بۇگىندە ورتا ءدالىز – ەۋرازيالىق جۇك اعىندارىنىڭ قايتا ءبولىنۋى جاعدايىندا ماڭىزدى ترانزيتتىك ارنا. بۇل باعىتتا قازاقستان جۇڭگو مەن كاسپيي ءوڭىرى اراسىنداعى نەگىزگى قۇرلىقتىق بۋىن بولىپ وتىر. ايتا كەتەيىك، مارشرۋتتىڭ قۇرلىقتاعى بولىگىنىڭ 80%-دان استامى ءبىزدىڭ اۋماق ارقىلى وتەدى.
اينۇردىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان بۇگىندە ورتالىق ازياداعى ترانزيتكە ەڭ دايىن ەل. تەمىرجول جەلىسىنىڭ ۇزىندىعى 16 مىڭ كم-دەن اسادى. قىتايمەن ەكى نەگىزگى وتكىزۋ بەكەتى – دوستىق جانە التىنكول جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار دوستىق – مويىنتى ۋچاسكەسى جاڭعىرتىلۋدا، بۇل ونىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن جىلىنا شامامەن 12 ملن توننادان 20 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كاسپييدەگى اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارى جىلىنا جيىنتىق تۇردە 20 ملن توننادان استام جۇك وڭدەي الادى.
"دەگەنمەن شەكتەۋلەر جۇيەلى سيپاتتا قالىپ وتىر. ورتا ءدالىز – كاسپيي ارقىلى مىندەتتى تەڭىز بولىگىن قامتيتىن مۋلتيمودالدى تىزبەك. ونىڭ تيىمدىلىگى تەك قازاقستاندىق تەمىرجولعا عانا ەمەس، پورتتار مەن فلوتتىڭ، سونداي-اق ازەربايجان، گرۋزيا جانە تۇركيا ينفراقۇرىلىمىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى. قازىرگى ۋاقىتتا كاسپيي پورتتارىنداعى جۇك اۋىستىرىپ تيەۋ مۇمكىندىگى مەن پاروم فلوتىنىڭ قولجەتىمدىلىگى ءالسىز تۇس بولىپ وتىر. جۇڭگو – ەۋروپا باعىتى بويىنشا ورتا ءدالىز ارقىلى جەتكىزۋ مەرزىمى ورتا ەسەپپەن 15–25 كۇندى قۇرايدى، ال سولتۇستىك قۇرلىق باعىتىمەن بۇعان دەيىن 10–14 كۇن بولعان.
ازىرگە ترانسكاسپيي باعىتى بويىنشا تاسىمال قۇنى ءداستۇرلى قۇرلىق مارشرۋتتارىنا قاراعاندا ورتا ەسەپپەن جوعارى بولىپ قالىپ وتىر. سوندىقتان ءدالىزدىڭ ءوسۋى قارقىندى ەمەس، ەۆوليۋسيالىق سيپاتقا يە – جۇك بۇل باعىتقا باعا ارتىقشىلىعى ءۇشىن ەمەس، ەڭ الدىمەن تاۋەكەلدەردى ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا باعىتتالادى"، – دەيدى اينۇر ديۆەيەۆا.
ەۋرازيالىق ترانزيتتىك حاب مارتەبەسىنە ۇمىتكەر بولۋ ءۇشىن قازاقستانعا ءۇش نەگىزگى شارتتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت: جەتكىزۋ مەرزىمدەرىنىڭ تۇراقتىلىعى، باسەكەگە قابىلەتتى تاسىمال قۇنى جانە تەرەڭ سيفرلىق ينتەگراسيا (ءبىرىڭعاي ەلەكتروندىق قۇجاتتار)، جۇكتىڭ تولىق قاداعالانۋى جانە بۇكىل تىزبەك بويىنشا كەدەندىك راسىمدەردىڭ ۇيلەستىرىلۋى.
