2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótken júk tranzitiniń jalpy kólemi 36,9 mln tonnany qurady. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 6,6%-ǵa artyq. Atalǵan kórsetkishter Qazaqstannyń eýraziialyq kólik toraby retindegi róliniń kúsheiip kele jatqanyn ańǵartady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club uiymynyń kólik logistikasy salasyndaǵy sarapshysy Ainur Diveevanyń aitýynsha, Orta dáliz búginde qoldanystaǵy baǵyttardyń balamasy retinde emes, jahandyq saýda táýekelderin ártaraptandyrý quraly retinde damyp keledi. Is júzinde júk jóneltýshiler eń jyldam emes, eń boljamdy baǵytty jii tańdai bastady.
"Byltyr kúzde Qazaqstan úkimeti osy baǵyttyń jyldyq ótkizý qabiletin 10 mln tonnaǵa deiin arttyrý josparyn rastady. 2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha bul kórsetkish 5 mln tonnaǵa jýyqtady. Salystyrý úshin aitar bolsaq, salalyq baǵalaýlarǵa sáikes 2021 jyly bul baǵytpen 1 mln tonnadan az júk tasymaldansa, 2023 jyly shamamen 2,7 mln tonna júk jetkizildi",- deidi sarapshy.
Búginde Orta dáliz – eýraziialyq júk aǵyndarynyń qaita bólinýi jaǵdaiynda mańyzdy tranzittik arna. Bul baǵytta Qazaqstan Qytai men Kaspii óńiri arasyndaǵy negizgi qurlyqtyq býyn bolyp otyr. Aita keteiik, marshrýttyń qurlyqtaǵy bóliginiń 80%-dan astamy bizdiń aýmaq arqyly ótedi.
Ainurdyń pikirinshe, Qazaqstan búginde Ortalyq Aziiadaǵy tranzitke eń daiyn el. Temirjol jelisiniń uzyndyǵy 16 myń km-den asady. Qytaimen eki negizgi ótkizý beketi – Dostyq jáne Altynkól jumys isteidi. Sonymen qatar Dostyq – Moiynty ýchaskesi jańǵyrtylýda, bul onyń ótkizý qabiletin jylyna shamamen 12 mln tonnadan 20 mln tonnaǵa deiin arttyrýǵa múmkindik beredi. Kaspiidegi Aqtaý jáne Quryq porttary jylyna jiyntyq túrde 20 mln tonnadan astam júk óńdei alady.
"Degenmen shekteýler júieli sipatta qalyp otyr. Orta dáliz – Kaspii arqyly mindetti teńiz bóligin qamtityn mýltimodaldy tizbek. Onyń tiimdiligi tek qazaqstandyq temirjolǵa ǵana emes, porttar men flottyń, sondai-aq Ázerbaijan, Grýziia jáne Túrkiia infraqurylymynyń úilesimdi jumysyna bailanysty. Qazirgi ýaqytta Kaspii porttaryndaǵy júk aýystyryp tieý múmkindigi men parom flotynyń qoljetimdiligi álsiz tus bolyp otyr. Qytai – Eýropa baǵyty boiynsha Orta dáliz arqyly jetkizý merzimi orta eseppen 15–25 kúndi quraidy, al soltústik qurlyq baǵytymen buǵan deiin 10–14 kún bolǵan.
Ázirge Transkaspii baǵyty boiynsha tasymal quny dástúrli qurlyq marshrýttaryna qaraǵanda orta eseppen joǵary bolyp qalyp otyr. Sondyqtan dálizdiń ósýi qarqyndy emes, evoliýtsiialyq sipatqa ie – júk bul baǵytqa baǵa artyqshylyǵy úshin emes, eń aldymen táýekelderdi ártaraptandyrý maqsatynda baǵyttalady", – deidi Ainur Diveeva.
Eýraziialyq tranzittik hab mártebesine úmitker bolý úshin Qazaqstanǵa úsh negizgi shartty qamtamasyz etý qajet: jetkizý merzimderiniń turaqtylyǵy, básekege qabiletti tasymal quny jáne tereń tsifrlyq integratsiia (biryńǵai elektrondyq qujattar), júktiń tolyq qadaǵalanýy jáne búkil tizbek boiynsha kedendik rásimderdiń úilestirilýi.
