2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótken júk tranzıtiniń jalpy kólemi 36,9 mln tonnany qurady. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 6,6%-ǵa artyq. Atalǵan kórsetkishter Qazaqstannyń eýrazıalyq kólik toraby retindegi róliniń kúsheıip kele jatqanyn ańǵartady, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Qazaq Expert Club uıymynyń kólik logıstıkasy salasyndaǵy sarapshysy Aınur Dıveevanyń aıtýynsha, Orta dáliz búginde qoldanystaǵy baǵyttardyń balamasy retinde emes, jahandyq saýda táýekelderin ártaraptandyrý quraly retinde damyp keledi. İs júzinde júk jóneltýshiler eń jyldam emes, eń boljamdy baǵytty jıi tańdaı bastady.
"Byltyr kúzde Qazaqstan úkimeti osy baǵyttyń jyldyq ótkizý qabiletin 10 mln tonnaǵa deıin arttyrý josparyn rastady. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 5 mln tonnaǵa jýyqtady. Salystyrý úshin aıtar bolsaq, salalyq baǵalaýlarǵa sáıkes 2021 jyly bul baǵytpen 1 mln tonnadan az júk tasymaldansa, 2023 jyly shamamen 2,7 mln tonna júk jetkizildi",- deıdi sarapshy.
Búginde Orta dáliz – eýrazıalyq júk aǵyndarynyń qaıta bólinýi jaǵdaıynda mańyzdy tranzıttik arna. Bul baǵytta Qazaqstan Qytaı men Kaspıı óńiri arasyndaǵy negizgi qurlyqtyq býyn bolyp otyr. Aıta keteıik, marshrýttyń qurlyqtaǵy bóliginiń 80%-dan astamy bizdiń aýmaq arqyly ótedi.
Aınurdyń pikirinshe, Qazaqstan búginde Ortalyq Azıadaǵy tranzıtke eń daıyn el. Temirjol jelisiniń uzyndyǵy 16 myń km-den asady. Qytaımen eki negizgi ótkizý beketi – Dostyq jáne Altynkól jumys isteıdi. Sonymen qatar Dostyq – Moıynty ýchaskesi jańǵyrtylýda, bul onyń ótkizý qabiletin jylyna shamamen 12 mln tonnadan 20 mln tonnaǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi. Kaspııdegi Aqtaý jáne Quryq porttary jylyna jıyntyq túrde 20 mln tonnadan astam júk óńdeı alady.
"Degenmen shekteýler júıeli sıpatta qalyp otyr. Orta dáliz – Kaspıı arqyly mindetti teńiz bóligin qamtıtyn mýltımodaldy tizbek. Onyń tıimdiligi tek qazaqstandyq temirjolǵa ǵana emes, porttar men flottyń, sondaı-aq Ázerbaıjan, Grýzıa jáne Túrkıa ınfraqurylymynyń úılesimdi jumysyna baılanysty. Qazirgi ýaqytta Kaspıı porttaryndaǵy júk aýystyryp tıeý múmkindigi men parom flotynyń qoljetimdiligi álsiz tus bolyp otyr. Qytaı – Eýropa baǵyty boıynsha Orta dáliz arqyly jetkizý merzimi orta eseppen 15–25 kúndi quraıdy, al soltústik qurlyq baǵytymen buǵan deıin 10–14 kún bolǵan.
Ázirge Transkaspıı baǵyty boıynsha tasymal quny dástúrli qurlyq marshrýttaryna qaraǵanda orta eseppen joǵary bolyp qalyp otyr. Sondyqtan dálizdiń ósýi qarqyndy emes, evolúsıalyq sıpatqa ıe – júk bul baǵytqa baǵa artyqshylyǵy úshin emes, eń aldymen táýekelderdi ártaraptandyrý maqsatynda baǵyttalady", – deıdi Aınur Dıveeva.
Eýrazıalyq tranzıttik hab mártebesine úmitker bolý úshin Qazaqstanǵa úsh negizgi shartty qamtamasyz etý qajet: jetkizý merzimderiniń turaqtylyǵy, básekege qabiletti tasymal quny jáne tereń sıfrlyq ıntegrasıa (biryńǵaı elektrondyq qujattar), júktiń tolyq qadaǵalanýy jáne búkil tizbek boıynsha kedendik rásimderdiń úılestirilýi.
