مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شەشٸمٸمەن 2022 جىلى جەكە وبلىس بولىپ قايتا قۇرىلعان جەتٸسۋ ٶڭٸرٸ نەبەرٸ ٷش جىلدىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكاداعى ەڭ قارقىندى دامىعان ايماقتاردىڭ كٶشٸن باستاپ, ٷزدٸك ٷشتٸككە ەندٸ.
ايماق دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەرٸ مەن جەتٸستٸكتەرٸ شىنىندا دا كٶز تارتارلىق. وسى ۋاقىت ٸشٸندە وبلىسقا 1,2 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلىپ, ايماقتىڭ كەلبەتٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەردٸ دەپ حابارلايدى Dalanews.
وبلىستىڭ قايتا قۇرىلۋى – جاي عانا ەكٸمشٸلٸك ٶزگەرٸس ەمەس, ايماق تۇرعىندارى ٷشٸن ٷلكەن ٷمٸتتٸڭ, جاڭا ٶمٸر ساپاسىنىڭ باستاماسىنا اينالدى. ەندەشە, ٷش جىل ٸشٸندە ناقتى نە ٶزگەردٸ?
جەتٸسۋ وبلىسىنىڭ العاشقى ماڭىزدى قادامى ينۆەستيتسييا تارتۋدان باستالدى. 2022–2024 جىلدارى 135 ملرد تەڭگەلٸك 135 اۋقىمدى جوبا ٸسكە قوسىلىپ, جەكە ينۆەستورلار ٶڭٸردٸڭ ٶركەندەۋٸنە 796 ملرد تەڭگە قۇيدى. نەتيجەسٸندە 3500-دەن اسا جاڭا جۇمىس ورنى پايدا بولىپ, تالدىقورعانداعى «Asma industrial» اككۋمۋلياتور زاۋىتى, «جەتٸسۋ ماجيكو» ماي زاۋىتى, «ستالبەتون» كٸرپٸش زاۋىتى سىندى نىساندار ايماق ەكونوميكاسىن قۋاتتى ەتە تٷستٸ.
ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸكتٸڭ ارتىندا تۇرعان تاعى بٸر ماڭىزدى سالا – كٶلٸك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمى. ايماق ەكونوميكاسىن العا سٷيرەگەن «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى (اەا) مەن «دوستىق» بەكەتٸ قازٸر ەۋرازييانىڭ ماڭىزدى لوگيستيكالىق حابىنا اينالدى. مۇندا جٷزەگە اسىپ جاتقان 38 ٸرٸ جوبانىڭ جالپى قۇنى 629 ملرد تەڭگەگە جەتتٸ. بۇل قازاقستان مەن قىتايدىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىقتى ەسەلەپ قانا قويماي, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر.
ودان ەرٸ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن دە قارقىن الدى. ايماقتاعى جەر شارۋاشىلىعى قايتا تٷلەپ, بۇرىن قاراۋسىز قالعان 712 مىڭ گەكتار ەگٸستٸك جەر اينالىمعا ەندٸ. تەتتٸ تٷبٸر – قانت قىزىلشاسىنىڭ القابى 3,3 ەسەگە ۇلعايىپ, رەكوردتىق 635 مىڭ توننا ٶنٸم جينالدى. ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتۋ ماقساتىندا جاڭادان 55 ۆەتەرينارلىق پۋنكت ٸسكە قوسىلدى. سوڭعى ٷش جىلدا مال سانى 2,5 ملن-نان استى. بۇل جەتٸستٸكتەر ايماقتىڭ عانا ەمەس, جالپى رەسپۋبليكانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا سەرپٸن بەردٸ.
قاراپايىم حالىق ٷشٸن ماڭىزدى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى دا ەرەكشە قارقىن الدى. ٷش جىلدا وبلىس بويىنشا 1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي سالىنىپ, 5 مىڭنان استام وتباسى باسپانالى بولدى.
تالدىقورعان قالاسىنان باستاپ شالعاي اۋىلدارعا دەيٸن تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸ جٷيەلٸ تٷردە شەشٸلٸپ جاتىر. تۇرعىن ٷي كەزەگٸ قىسقارىپ, اپاتتى ٷيلەردٸڭ سانى 90%-عا ازايعانى – ەكٸمدٸكتٸڭ نەگٸزگٸ تابىستارىنىڭ بٸرٸ.
جەتٸسۋ ٷشٸن ماڭىزدى جەتٸستٸكتەردٸڭ قاتارىندا تابيعي گاز تارتۋ ٸسٸن دە ەرەكشە اتاپ ٶتۋ قاجەت. ايماق قۇرىلعانعا دەيٸن نەبەرٸ 5 اۋىل گازعا قوسىلعان بولسا, قازٸر بۇل كٶرسەتكٸش 84-كە جەتتٸ. «تالدىقورعان-ٷشارال» ماگيسترالدٸ گاز قۇبىرىنىڭ سالىنۋى اقسۋ, سارقان, الاكٶل اۋداندارى تۇرعىندارىنىڭ جىلدار بويعى ارمانىن ورىنداعالى تۇر.
كٶلٸك قاتىناسىنىڭ جاقسارۋى دا تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىردى. رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 500 شاقىرىم جول كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتتٸ. ەسٸرەسە «تالدىقورعان-ٷشارال», «ٷشارال-دوستىق» جولدارى تولىق اياقتالىپ, ٶڭٸر تۋريزمٸنە جاڭا دەم بەردٸ. تۋريزم سالاسى دا جەتٸسۋدىڭ ەرەكشە جەتٸستٸگٸنە اينالىپ, ٶتكەن جىلى ايماققا 2 ميلليون تۋريست كەلگەن.
ەلەۋمەتتٸك سالاداعى ٶزگەرٸستەر دە ايقىن كٶرٸندٸ. سوڭعى ٷش جىلدا وبلىستاعى ەلەۋمەتتٸك نىسانداردىڭ 52%-ى تولىق جاڭارتىلدى. 270 ەلەۋمەتتٸك مەكەمە سالىندى نەمەسە جٶندەۋدەن ٶتتٸ. مەديتسينا كادرلارىنىڭ تاپشىلىعىن شەشۋ ٷشٸن اۋىلدىق جەرلەرگە كەلگەن دەرٸگەرلەرگە بٸر رەتتٸك كٶتەرمە اقى بەرۋ باستاماسى رەسپۋبليكا بويىنشا بٸرٸنشٸ بولىپ جەتٸسۋدا قولعا الىندى.
بٸلٸم بەرۋ سالاسى بويىنشا دا اۋقىمدى جاڭالىقتار بار. ٷش جىل ٸشٸندە 20 بٸلٸم ورداسى سالىنسا, تاعى بٸرنەشە مەكتەپ قۇرىلىسى جاقىن ارادا اياقتالادى. ەسٸرەسە «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا جاركەنت پەن دوستىق ستانتسيياسىندا تۇرعىزىلعان 1200 ورىندىق مەكتەپتەر ايماقتىڭ بٸلٸم سالاسىنداعى زاماناۋي ينفراقۇرىلىمىن كٶرسەتتٸ.
ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ, مەدەنيەت جەنە سپورت سالالارى دا نازاردان تىس قالمادى. مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتار ٷشٸن 774 نىسان بەيٸمدەلٸپ, ينۆاتاكسي سانى ەكٸ ەسە ارتتى. 33 سپورتتىق نىساننىڭ اشىلۋى, مەدەني وشاقتاردىڭ جاڭعىرۋى – بۇقارانىڭ مەدەني-سپورتتىق ٶمٸرٸنە ەرەكشە ەسەر ەتتٸ.
اباتتاندىرۋ, كٶگالداندىرۋ جۇمىستارى جەتٸسۋدىڭ كٶركٸنە كٶرٸك قوسىپ, ٷش جىلدا 360 مىڭ تٷپ كٶشەت وتىرعىزىلدى. بالالار ويىن الاڭدارى, ساياباقتار مەن سكۆەرلەر – ٶڭٸر تۇرعىندارىنىڭ جايلى تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر.
ٷش جىلداعى جەتٸستٸك – حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك تۇرمىسىن جاقسارتۋدا جەتٸسۋدىڭ مٷمكٸندٸگٸ مول ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. ايماق تۇرعىندارىنىڭ الداعى جىلداردان كٷتەتٸن ٷمٸتٸ دە, سەنٸمٸ دە زور. وبلىستىڭ بۇدان دا بيٸك بەلەستەردٸ باعىندىرىپ, رەسپۋبليكاداعى كٶشباسشى ايماق رەتٸندە نىعايا تٷسەرٸ سٶزسٸز.
فوتوتٸلشٸلەر: جەڭٸس ىسقاباي, دميتريي ەروفەەۆ.
فوتوسۋرەتتەر وبلىس ەكٸمٸ باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ ارحيۆٸنەن الىندى.
