الداعى ۋاقىتتا جايىقتىڭ مەسەلەسٸن رەتتەپ شەشپەسە, ونىڭ سوڭى ورىنى تولماس ەكولوگييالىق اپاتقا ۇرىندىرۋى مٷمكٸن. سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە بٸرنەشە جىل قاتارىنان قۇرعاقشىلىق ورىن الىپ, سۋ تاپشىلىعى ورىن الدى. وسى رەتتە Dalanews.kz سايتىنا «قازسۋشار» باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا بٶلٸمشەسٸنٸڭ باس گيدروتەحنيگٸ شىمبولات ەرماعامبەتوۆتىڭ جايىق ٶزەنٸنە قاتىستى بٸراز مەسەلەنٸڭ باسىن اشىپ ايتتى.
– 2019 جىلى ورال قالاسى ماڭىندا جايىقتىڭ دەڭگەيٸ 240 سم-گە دەيٸن تٶمەندەپ كەتتٸ. سۋ شارۋاشىلىعى ماماندارى 1913 جىلدان بەرٸ جايىق ٶزەننٸڭ سۋ دەڭگەيٸنە قاتىستى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ كەلە جاتاقانى بەلگٸلٸ. سول ۋاقىتتان بەرٸ جايىقتا سۋ دەڭگەيٸنٸڭ مۇنشالىقتى تٶمەندەمەگەن ەدٸ. تەك 1965 جىلى ٶزەننٸڭ سۋى 260 سم-گە تٶمەندەگەنٸن بٸلەمٸز. ال قالعان ۋاقىتتا ٶزەندەگٸ سۋدىڭ دەڭگەيٸ بۇلايشا تٶمەندەگەن ەمەس. ٶڭٸردەگٸ اۋىل شارۋاشىلىعىنى دامۋى جايىق ٶزەنٸمەن تٸكەلەي قاتىسى بار. بيىل بٸزدٸڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جايىقتان 670 ملن تەكشە مەتر سۋ الۋعا رۇقسات بەرٸلگەن-دٸ. بٸزدەر وسى ۋاقىتقا دەيٸن بار بولعانى 304 ملن تەكشە مەتٸر سۋ الدىق. جايىقتان العان سۋ كٶزدەرٸن شارۋاشىلىققا, مال سۋاراۋعا جەنە ەكولوگييالىق ماقساتقا جۇمسالادى, – دەيدٸ شىمبولات ەرماعامبەتوۆ.
بٷگٸندە جايىق ٶزەنٸنٸڭ جوعارى ساعاسىندا, ياعني, رەسەي اۋماعىندا ٷش ٸرٸ سۋ قويماسى بار ەكەنٸن بٸلەمٸز. سول سۋ قويمالارى جايىقتان جىل سايىن 4,5 ملرد تەكشە مەتر سۋ قورىن جيناپ الادى. وسى رەتتە «قازسۋشار» مەكەمەسٸنٸڭ باس گيدروتەحنيگٸنە رەسەيدەگٸ سۋ قويمالارى بار سۋدى جيناپ العان جاعدايدا باتىس قازاقستان وبلىسىندا سۋ تاپشىلىعى ورىن الماي دەگەن سۇراعىمىزدى تٶتەسٸنەن قويدىق.
جايىق ٶزەنٸنە ٸرٸ 25 ٶزەن قۇيادى. سول ٶزەندەردٸڭ سۋى جايىقتاعى سۋدىڭ بار بولعانى 30%-ىن عانا قۇرايدى. جايىق ٶزەنٸندەگٸ قالعان 70 پايىز سۋدى 200 تارتا ۇساق ٶزەندەر مەن قار سۋى قۇرايتىنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ەگەر بٸزدەر جايىقتىڭ ەكولوگييالىق مەسەلەسٸن شەشكٸمٸز كەلسەك, بٸرٸنشٸ كەزەكتە جايىققا قۇياتىن ۇساق سۋ كٶزدەرٸنە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋٸمٸز كەرەك. مۇنى قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ عالىمدارى بٸرلەسٸپ جٷزەگە اسىرۋى تيٸس. سول كەزدە كٶكەيدە جٷرگەن كٶپتەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ تاباتىن بولامىز, – دەدٸ شىمبولات ەرماعامبەتوۆ.
كەڭەس زامانىندا جايىقتى زەرتتەيتٸن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ بەرٸ رەسەيدە ورنالاسقان ەدٸ. ال كەيٸننەن وداقتاس رەسپۋبليكالار ٶزدەرٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن العاننان كەيٸن ەر مەملەكەت ٶز جاعدايىن كٷيتتەپ كەتكەنٸ بەلگٸلٸ. وسى جايتتى باسشىلىققا العان پرەزيدەنتٸمٸز قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەي بيلٸگٸنە نازارىن ورتاق مەسەلەگە اۋدارۋى ٶتە ورىندى. جايىقتىڭ ەكولوگييالىق مەسەلەسٸن ەكٸ ەل بٸرلەسٸپ شەشۋٸ كەرەك. ترانسشەكارالىق ٶزەننٸڭ مەسەلەسٸن شەشٸپ تاستاۋ بٸر قازاقستاننىڭ قولىنان كەلمەيدٸ.
