مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي سوڭعى كٷندەرٸ سۋ تاسقىنىنا بايلانىستى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە نەگٸزٸ جوق جەلسٶز جەلدەي ەسٸپ جٷرگەنٸن مەلٸمدەدٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, تابيعي اپاتتى پايدالانىپ, دابىلعا قيقۋ قوسىپ كەتكەندەر دە بار. مۇنى دەپۋتات "جاۋ جاعادان العاندا, بٶرٸ ەتەكتەن تارتادىنىڭ" كەرٸن كەلتٸرٸپ جٷر دەپ اتادى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"يە, ورىن العان اپاتتى جاعدايدىڭ ۋشىعىپ كەتۋٸنە سەبەپ بولعان جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكتٸڭ قامسىزدىعى مەن دەرمەنسٸزدٸگٸنە قاتىستى سىن ايتىلۋى كەرەك. بٸراق سىن – شىن بولۋى تيٸس جەنە ول سىن بيلٸك پەن قوعامداعى قاتەلٸكتەردٸ تٷزەۋگە سەپ بولعانى جٶن. ول سىن قوعامعا لاڭ سالىپ, ٸرٸتكٸ تۋدىرماۋى تيٸس.
دەگەنمەن كٶزٸقاراقتى ادامعا بۇل اقپاراتتىق ٶرتتٸڭ بٸر پۇشپاعىن "ەسكٸ قازاقستاننىڭ" ٶكٸلدەرٸ ٷرلەپ جٷرگەنٸ بايقالادى. ولاردىڭ ماقساتى ايقىن – ەلدەگٸ ەرەۋٸل جاعدايدى ەسەلەپ, ٶشپەندٸلٸكتٸ ٶرشٸتۋ جەنە سول ارقىلى قوعامدا تۇراقسىزدىق تۋدىرۋ", - دەدٸ ول.
باپيدٸڭ ايتۋىنشا, ولار نەتيجەسٸندە "مەملەكەتتٸك ورگاندار وراشولاق, بيلٸك بەرەكەسٸز" دەگەن قوعامدىق پٸكٸر تۋدىرىپ, قازٸرگٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەدەلٸن تٷسٸرٸپ, حالىقتى جٸك-جٸككە بٶلۋدٸ كٶزدەسە, ەكٸنشٸ جاعىنان, 30 جىلعى ەرەكەتسٸزدٸكتەرٸ مەن جەمقورلىعى سالدارىنان ەبدەن قوردالانىپ, بٷگٸندە بولىپ وتىرعان تابيعي اپاتتان ٶزدەرٸن اراشالاپ العىسى كەلەدٸ.
"جەكەلەگەن ٶڭٸرلەردٸ توپانسۋدىڭ باسۋى, ٶزەندەردٸڭ ارناسىنا سىيماي تاسۋى – بٸر كٷننٸڭ, نە بٸر جىلدىڭ كٸناراتى ەمەس. بۇل – كٶكتەمگٸ سۋ تاسقىنىنا بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ 30 جىل بويى تالان-تاراجعا تٷسۋٸنٸڭ, اپاتتىڭ الدىن الۋعا جەنە سۋ قويمالارىنا ارنالعان بٶگەتتەر مەن ارنالاردىڭ سالىنباۋىنىڭ, ٶزەندەر مەن ارىقتار ارناسىنىڭ كەڭەيتٸلمەۋٸنٸڭ سالدارى. تيٸستٸ گيدروگەولوگييالىق عىلىمدى قۇرتىپ, سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىن تاراتىپ جٸبەرۋدٸڭ زاردابى. قازٸرگٸ قولدانىستاعى سۋ قويمالارى مەن بٶگەتتەر ٶتكەن عاسىردىڭ 50-70 جىلدارى سالىنعان.
مەسەلەن, تارباعاتاي مەن زايسانداعى مەن ٶز كٶزٸممەن كٶرٸپ قايتقان قاندىسۋ جەنە ٷيدەنە سۋ قويمالارى 1960 جىلدان بەرٸ كٷردەلٸ جٶندەۋ كٶرمەگەن. كەندٸرلٸك ٶزەنٸنە سۋ قويماسىن سالۋ جٶنٸندە 1990 جىلى كٶتەرٸلگەن جەرگٸلٸكتٸ باستامانى قۇلاققا قىستىرعان ەسكٸ بيلٸك جوق. مۇنداي كەرەناۋ فاكتٸلەر باسقا ايماقتاردا دا ورىن العانىن تاسقىن باسقان ٶڭٸرلەرگە بارىپ قايتقان دەپۋتاتتار دا ايتىپ كەلدٸ", - دەدٸ ەرمۇرات باپي.
دەپۋتاتتىڭ سٶزٸنشە, ەلدە سوڭعى 30 جىلدا بٸر دە بٸر جاڭا سۋ قويماسى سالىنباعان. ال قازٸر سونىڭ زاردابىن تارتىپ وتىرمىز.
"جەمقورلىقتى بۇيداسىز جٸبەرٸپ, حالىقتىڭ قازىناسى ەسەبٸنەن شىلقىپ بايىعان ەسكٸ جٷيەنٸڭ تاسادا وتىرعان جىمىسقى جەمقورلارى بۇعان بٷگٸنگٸ جاڭا بۋىندى كٸنەلٸ قىلماق ويلارى بار.
ەندٸ مٸنە, ەلدەگٸ اپاتتى جاعدايدى پايدالانىپ, "ەسكٸ قازاقستاننىڭ" ٶزەۋرەگەن ٶكٸلدەرٸ اقپاراتتىق مايداننىڭ وتىنا ماي قۇيا باستادى.
"شال, كەت!" دەگەن ەسكٸ ۇراندى جاڭعىرتىپ, "شال, كەل, بٸز اسىعىستىق جاساپپىز" دەگەن دالباسانى جالاۋلاتىپ, ەسكٸنٸ اڭساۋدىڭ امالىمەن اعايىن اراسىن ارانداتقىسى كەلەدٸ. كٸمنٸڭ – كٸم ەكەنٸن, "ەسكٸ" مەن "جاڭانىڭ" ايىرماسىن حالىق جاقسى بٸلۋٸ تيٸس.
"ەسكٸنٸڭ" ەسەسٸن ٸزدەگەندەر تيك-توك جەلٸسٸنە سالىپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن ۋاتساب سەگمەنتٸندە تاراپ جاتقان "توقاەۆتىڭ كەزٸندە حالىق كەدەيلەنٸپ كەتتٸ" دەگەن تەحنولوگييالىق پروپاگانداعا قارسى كٶپتەگەن دەرەك كەلتٸرۋگە بولادى. "سەزٸكتٸ بۇرىن سەكٸرەدٸ" دەگەندەي, ەسكٸ قازاقستاننىڭ كەيبٸر ٶكٸلدەرٸ "مۇنداي اقپاراتقا بٸزدٸڭ قاتىسىمىز جوق" دەپ, ات تونىن الا قاشىپ, اقتالىپ باعۋدا", - دەدٸ ول.
ەرمۇرات باپي قوعامنىڭ "قۇلاعىنا التىن سىرعا" بولسىن دەپ بٸراز سالىستىرمالى مىسال كەلتٸرگەن.
"تاپسىرىسپەن جاسالعان ساياسي ٶلٸمدەر قاي بيلٸكتٸڭ كەزٸندە جاسالىپ ەدٸ? التىنبەك سەرسەنباەۆ پەن زامانبەك نۇرقادٸلوۆتٸڭ اتىلۋىنا دەيٸن, "دات" گازەتٸنٸڭ جۋرناليستەرٸ اسحات شەرٸپجانوۆ پەن قۇرمانبەكتٸ كٸم ٶلتٸرٸپ كەتتٸ? تانىمال وپپوزيتسييالىق جۋرناليستەر نٷري مۋفتاح پەن باتىرحان دەرٸمبەت جولدىڭ شەتٸندە جاياۋ تۇرىپ, اۆتوموبيل اپتىنا قالاي تاپ بولدى? "زاكون ي پراۆوسۋديە" گازەتٸنٸڭ جۋرناليستٸ ورالعايشا ومارشانوۆا بٸر تٷننٸڭ ٸشٸندە قالاي جوعالىپ كەتتٸ, 2007 جىلدان بەرٸ ونىڭ ٶلٸگٸ نەگە تابىلمادى?
قوعامدىق-ساياسي گازەتتەر – "ححٸ ۆەك", "ەپوحا", "سٶز", "تريبۋنا", "رەسپۋبليكا" جەنە باسقالارى, تەۋەلسٸز "ماكسيمۋم" راديوسى, "ماكس" تەۋەلسٸز تەلەۆيزيياسى كٸمنٸڭ بيلٸگٸ كەزٸندە جابىلدى?! "تاڭ" تەلەكومپانيياسىنىڭ تولقىن تاراتۋ مۇناراسى كٸمنٸڭ كەزٸندە جارىلدى?!
30 جىلدىڭ ٸشٸندە «دات» گازەتٸن 11 رەت كٸم جاپتىردى?! تەۋەلسٸز ينتەرنەت-سايتتار «ناۆيگاتور» مەن «Navi.kz» قاي قازاقستاننىڭ كەزٸندە قۋدالاۋعا تاپ بولدى? تەۋەلسٸز باق-تاردىڭ رەداكتسييالارىنا كٸمنٸڭ بيلٸگٸ كەزٸندە قاراقشىلىق شابۋىلدار جاسالىپ, دٷيە-مٷلكٸ ٶرتەلدٸ?
ورىستار ايتپاقشى, «ۆسە پوزناەتسيا ۆ سراۆنەنيياح», «جاڭا قازاقستاننىڭ» كەزٸندە وسىنىڭ بٸر دە بٸرٸ بولدى ما? ەرينە بولعان جوق, بولمايدى دەپ سەنەمٸز!" - دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار, دەپۋتات ەسكٸ قازاقستان قانداي ايلاعا بارىپ وتىرعانىن ايتتى.
"ونىڭ بٸر سەبەبٸ – حالىققا ايتارى بار, ابىروي-اتاعى بار قوعام بەلسەندٸلەرٸن «ەسكٸ قازاقستان» ٶز باۋىرىنا باسا باسىپ, ولاردى «جاڭا قازاقستانعا» قارسى ايداپ سالۋ ٷشٸن بەلگٸسٸز بٸر قورلاردىڭ اتىنان تٷسٸنٸكسٸز گرانتتار بەرۋدە. جەكەلەگەن قوعامدىق پٸكٸر ليدەرلەرٸن ساتىپ الۋدا. ال حالىقتىڭ ساياي تۇرعىدا ساۋاتسىز ٶكٸلدەرٸ دالباسا دابىراعا قيقۋ قوسۋعا ەۋەس.
دەگەنمەن, قالاي دەسەك تە, رەۆانشيستٸك كٷشتەردٸڭ دەگەنٸ بولمايدى. ٶيتكەنٸ قازاق ەردايىم بٸرلٸك پەن بەرەكەنٸ بٸرٸنشٸ ورىنعا قويادى. قيىن-قىستاۋ سەتتە بار قازاق بٸر قازاق بولىپ, بٸر تۋدىڭ استىنان تابىلادى. مۇنى قازٸرگٸ جاعداي كٶرسەتٸپ وتىر.
سوندىقتان ەل ٷكٸمەتٸنە, باس پروكۋراتۋراعا اقپاراتتىق كەڭٸستٸگٸمٸزگە تۇراقتى مونيتورينگ جاساپ, ەلدٸڭ بٸرلٸگٸنە سىنا قاعاتىن, ارانداتۋشىلىق سيپاتى بار, زاڭعا قايشى, نەگٸزٸ جوق فەيك اقپاراتتاردى تاراتۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىن قولعا الۋدى ۇسىنامىن", - دەدٸ باپي.
