ەلوردادا ورتالىق ازيياداعى جاڭا گەوساياسي مەسەلەلەر تالقىلاندى

ەلوردادا ورتالىق ازيياداعى جاڭا گەوساياسي مەسەلەلەر تالقىلاندى
بٷگٸن نۇر-سۇلتان قالاسىندا قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن  «جاڭا گەوساياسي جاعدايداعى ورتالىق ازييا ىنتىماقتاستىعى: سىن-قاتەرلەرٸ مەن كەلەشەگٸ» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ٶتۋدە, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

كونفەرەنتسييانىڭ كٷن تەرتٸبٸ ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنە, ونىڭ ٸشٸندە ساۋدا جەنە كٶلٸك كوممۋنيكاتسييالارىن دامىتۋداعى, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدەگٸ تيٸمدٸ بايلانىس نٷكتەلەرٸن انىقتاۋعا, سونداي-اق جاھاندىق سىن-قاتەرلەردٸ شەشۋگە ورتاق كٶزقاراستى ەزٸرلەۋگە ارنالعان.

قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قسزي ديرەكتورى ەركٸن تۇقىموۆ ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىنداعى ناقتى مەسەلەلەر بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.

– تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلى ٸشٸندە ەلدەرٸمٸزدٸڭ اراسىندا ورتاق مەسەلەلەردٸ بٸرلەسٸپ شەشۋگە جەنە ەرٸپتەستٸكتٸڭ جاڭا جولدارىن ٸزدەستٸرۋگە نەگٸزدەلگەن سەنٸم مەن ٶزارا سىيلاستىق اتموسفەراسى قالىپتاستى.


ورتالىق ازييا ەلدەرٸ ٷشٸن گەوساياسي جەنە گەوەكونوميكالىق سىن-قاتەرلەر اسا ٶزەكتٸ بولىپ وتىر. حالىقارالىق لاڭكەستٸكتٸڭ قاۋٸپتەرٸ مەن سىن-قاتەرلەرٸ, كٶشٸ-قون جەنە ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ مەسەلەلەرٸ كەيٸنگە قالدىرۋعا بولمايتىن ماڭىزعا يە, – دەدٸ ەركٸن تۇقىموۆ.

– اۋعانستان گۋمانيتارلىق اپات پەن ەكونوميكالىق كوللاپس شەگٸندە. شامامەن 19,7 ميلليون ادام, حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى قاتتى اشتىقتان زارداپ شەگٸپ وتىر. بۇۇ دەرەگٸنشە, بۇل داعدارىستان شىعۋ ٷشٸن شامامەن 4,4 ميلليارد دوللار قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت جانىنداعى قسزي ديرەكتورى.

قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى رۋستام اسيزباەۆ ٶز سٶزٸندە ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ىنتىماقتاستىعىنىڭ شۇعىل قاۋٸپتەردٸ جويۋداعى ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.

– بٷگٸنگٸ تاڭدا ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ورتاق كٷن تەرتٸبٸندە ٶز قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ مەسەلەگە اينالىپ وتىر. سونداي-اق, ورتالىق ازييانىڭ بارلىق ەلدەرٸ ٷشٸن ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ دە ٶتە ماڭىزدى. ونى بٸز تەك بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەرمەن عانا شەشە الامىز. ترانزيتتٸك باعىتتاردى ەرتاراپتاندىرۋ مەسەلەسٸ دە ٶتە ٶتكٸر. ورتالىق ازييا ەلدەرٸنە قارسى قايتالاما سانكتسييالاردى ەنگٸزۋ ىقتيمالدىعى ەكونوميكالىق داعدارىسقا ەكەلۋٸ مٷمكٸن جەنە بۇل ەرەكشە قاۋٸپ بولىپ تابىلادى, – دەدٸ.

ورتالىق ازييا حالىقارالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انۆار ناسيروۆ ٶزارا ٸس-قيمىل اياسىن كەڭەيتۋدٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن اتاپ ٶتتٸ:

– ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا باعىتتارىن, ەسٸرەسە ەكونوميكانى جەدەلدەتٸلگەن تسيفرلاندىرۋ جەنە جاسىل ٶسٸمنٸڭ باسىمدىعىن ەسكەرە وتىرىپ ٸلگەرٸلەتۋ ٶتە ماڭىزدى. كٶلٸك-كوممۋنيكاتسييانىڭ ٶزارا بايلانىسىن دامىتۋعا دا كٶڭٸل بٶلۋ قاجەت. بٸز بارلىعىمىز مۇحيتتارعا تٸكەلەي شىعۋ جولىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى قيىندىقتاردى باستان كەشٸرەمٸز. سوندىقتان كەدەرگٸلەردٸ الىپ تاستاۋ جەنە ٶزارا جەڭٸلدٸكتەر مەن پرەفەرەنتسييالار بەرۋ ٶتە ماڭىزدى, – دەپ انۆار ناسيروۆ ٶز ويىن ورتاعا سالدى.


ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ستراتەگييالىق جەنە ايماقارالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بوبۋر ۋسمانوۆ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە توقتالدى:

– ەكونوميكالارىمىزدىڭ بەسەكەلەستٸك ارتىقشىلىقتارىن, ولاردىڭ بٸرٸن-بٸرٸ تولىقتىرۋىن پايدالانىپ, سونىمەن قاتار ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ درايۆەرٸ بولىپ تابىلاتىن ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييا جوبالارىن كەشەندٸ دامىتۋ قاجەت. وسى ماقساتتا بٸز حالىقارالىق جەنە ٶڭٸرلٸك ساۋدا, لوگيستيكالىق جەنە يندۋسترييالىق جوبالاردى دامىتۋ تەجٸريبەسٸن جالعاستىرۋدى ۇسىنامىز, – دەدٸ.