باۋىرجان قۇلجاباەۆ,
الماتى ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى
ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆتىڭ جٷرٸپ ٶتكەن تاريحي جولى – تۇتاس بٸر ۇرپاقتىڭ ەرٸ تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ تاريحى. تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ باياندى ەتۋ ٷشٸن كٷنٸ-تٷنٸ ۇيىقتاماي قىزمەت ەتكەن پرەزيدەنتٸمٸز ەلٸمٸزدٸ كٶركەيتٸپ قانا قويماي, ٶزٸ 1997 جىلى جارييالاعان «قازاقستان - 2030» ستراتەگييالىق باعدارلاماسىندا ايتىلعانداي, قازاقستاندى ەلەمدٸك وقيعالاردىڭ قالتارىسىندا قالىپ قويمايتىن مەملەكەت دەرەجەسٸنە كٶتەردٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلەمنٸڭ الدىڭعى قاتارلى 50 مەملەكەتٸنٸڭ قاتارىنا قوسىلىپ, حالىقارالىق ارەنادا ماڭىزدى ساياسي سالماققا يە بولدى. مەملەكەتٸمٸزدٸڭ جوعارىلاي تٷسكەن ساياسي مەرتەبەسٸ – ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆتىڭ دا ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ساياسي مەرتەبەسٸن ەيگٸلەپ بەردٸ. سوندىقتان دا, پارتييانىڭ سايلاۋعا ن.ە.نازارباەۆتىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنۋىن قۇپتاي وتىرىپ, ەلدٸكتٸ بەكەم ەتكەن تۇلعانىڭ جەتەكشٸلٸگٸ مەملەكەت ٷشٸن ەلٸ دە قاجەت دەپ بٸلەمٸن. ونىڭ دا ٶز سەبەپتەرٸ بار. بٸرٸنشٸدەن, نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ – ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ساليقالى ساياساتكەر, ەلەمدٸك ساياسي ويىندار مەن گەوساياسي ايماقتىڭ تامىرشىسى, بولۋى مٷمكٸن ەلەمدٸك ٶزگەرٸستەر مەن ەكونوميكالىق سٸلكٸنٸستەردٸڭ ەرتەڭٸن ناقتى بولجاي بٸلەتٸن سۇڭعىلا ستراتەگ.
ەكٸنشٸدەن, وسىناۋ بٸر اۋمالى-تٶكپەلٸ زاماندا داليعان ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندەگٸ گەوساياسي تەكەتٸرەستەر اراسىنان تەۋەلسٸزدٸكتٸ باياندى ەتۋدٸڭ سان تٷرلٸ امالدارىن جاساپ, سونىڭ بٸر باعىتى رەتٸندە اقىرىنداپ «تٷرٸك بٸرلٸگٸ» يدەياسىن كٶتەرٸپ, ونى ناقتى تاريحي قادامدار ارقىلى نىعايتىپ كەلە جاتقان ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ – تٷركٸ دٷنيياسىنىڭ ۇلى كٶسەمٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا, قر پرەزيدەنتٸ ن.ە.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن جٷرگٸزٸلگەن تٷرٸك مەملەكەتتەرٸن مەدەني-رۋحاني قۇندىلىقتارى نەگٸزٸندە جاقىنداستىرۋ ساياساتى, ەلٸمٸزدٸ ورتالىق ازييانىڭ كٶشباسشىسىنا اينالدىرۋ يدەياسى ٶز جەمٸسٸن بەرٸپ وتىر. قازاقستانداعى ياسساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قىزمەتٸ, 2009 جىلى تٷركييانىڭ بەلدٸ قوعامدىق ۇيىمى «تٷرٸك وشاقتارى» تاراپىنان ن.نازارباەۆقا «تٷركٸ ەلەمٸنە قىزمەت» ماراپاتىنىڭ بەرٸلۋٸ, تٷرٸك ەلدەرٸ اقساقالدار كەڭەسٸنٸڭ قۇرىلۋى جەنە استانادا تٷرٸك دٷنيەسٸ اكادەميياسىنىڭ اشىلۋى, سونداي-اق, انكارا قالاسىنداعى «جاستار» ساياباعىنا ن.نازارباەۆ ەسكەرتكٸشٸنٸڭ ورناتىلۋى, تٷركييا ەكس-پرەزيدەنتٸ ا.گٷلدٸڭ ن.نازارباەۆتى «تٷركٸتٸلدەس حالىقتاردىڭ كٶشباسشىسى» دەپ باعالاۋى – ەلباسىنىڭ تٷركٸ ەلەمٸن بٸرٸكتٸرۋ, ەكونوميكالىق جەنە مەدەني سالالاردى تىعىز بايلانىستىرۋ جولىنداعى تاريحي ەڭبەگٸنە بەرٸلگەن ەدٸلەتتٸ باعا بولدى. تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ بٸرلٸگٸ – قازاقستان ٷشٸن دە, ٶزگە تٷرٸك مەملەكەتتەرٸ ٷشٸن دە اسا ماڭىزدى.
ٷشٸنشٸدەن, ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ – قازاقستاندى مەكەن ەتكەن 120-دان اسا ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ باسىن قوسىپ, بٸرلٸگٸنە ۇيىتقى بولعان, ولاردىڭ بارلىعىنىڭ قۇرمەتٸنە بٶلەنگەن تۇلعا.
تٶرتٸنشٸدەن, ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ – اتا-بابامىزدىڭ اماناتىنا ادال, جولىنا بەرٸك, ەل تاريحى مەن ەدەبيەتٸن تەرەڭ بٸلەتٸن ەرٸ ونى قاستەرلەپ, دامىتىپ وتىرعان ٷلكەن رۋحانييات ەگەسٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا, ەلباسىنىڭ «قازاقستان جولى – 2050: بٸر ماقسات, بٸر مٷددە, بٸر بولاشاق» اتتى ستراتەگييالىق باعدارلاماسىندا ايتىلعان «مەڭگٸلٸك ەل» ۇلتتىق يدەياسى – قازاق ۇلتىنىڭ قازٸرگٸ ماقسات-مٷددەسٸنە جەنە قازاقستاندى ورتاق وتان ەتكەن جٷزدەن استام ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ۇلتتىق يدەياسىنا نەگٸزدەلگەن جاسامپاز يدەولوگييا بولادى دەگەن ويدامىز
بەسٸنشٸدەن, بٸلٸم مەن عىلىم سالاسىندا جٷرگەن بٸزدەر ٷشٸن ەلباسىنىڭ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە جاساعان رەفورماسى اسا ماڭىزدى. قازاقستاننىڭ عالىمدارى مەن جاس بٸلٸمگەرلەرٸنە جاساپ وتىرعان قولداۋى, حالىقارالىق بٸلٸم باعدارلامالارى مەن قازاقستاندىق بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ اراسىنداعى ينتەگراتسييا, «بٸلٸم – ادامنىڭ, ادام – مەملەكەتتٸڭ كاپيتالى» ۇستانىمىنا سەيكەس جٷرگٸزٸلگەن ساياسات بٷگٸندە ٶز جەمٸسٸن بەرە باستادى. قازاقستان جوعارى وقۋ ورىندارى بەرەتٸن ٷش ساتىلى بٸلٸم ديپلومدارىنىڭ ەلەمنٸڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرٸندە مويىندالا باستاۋى مۇنىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا, ەلباسىنىڭ «قازاقستان جولى – 2050: بٸر ماقسات, بٸر مٷددە, بٸر بولاشاق» اتتى ستراتەگييالىق باعدارلاماسىندا ايتىلعان «مەڭگٸلٸك ەل» ۇلتتىق يدەياسى – قازاق ۇلتىنىڭ قازٸرگٸ ماقسات-مٷددەسٸنە جەنە قازاقستاندى ورتاق وتان ەتكەن جٷزدەن استام ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ۇلتتىق يدەياسىنا نەگٸزدەلگەن جاسامپاز يدەولوگييا بولادى دەگەن ويدامىز. مۇنىڭ بارلىق العىشارتتارى دا قالىپتاسىپ وتىر. ٶيتكەنٸ, مەڭگٸلٸك ەل جالپىۇلتتىق يدەياسى – قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ەربٸر وتباسىعا ٶتكەنٸن ۇمىتپاي, كەلەشەگٸنە كەمەل سەنٸممەن قاراۋدى اماناتتايدى.
ەڭ باستىسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ كەزەكتٸ XVI سەزٸندە سٶيلەگەن سٶزٸندە تەۋەلسٸز مەملەكەتٸمٸزدٸڭ جٷرٸپ ٶتكەن جولىنا تاريحي باعا بەرە وتىرىپ, «قازٸر جٷزەگە اسىپ جاتقان «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسىنىڭ باستى ماقساتى – ەلەمنٸڭ ەڭ دامىعان 30 ەلدٸڭ قاتارىنا قوسىلۋ», - دەدٸ. الدىنا وسىنداي ۇلى ماقسات قويعان ەلباسى ن.ە.نازارباەۆتى بارشا حالىق قولدايدى دەگەن سەنٸمدەمٸن.
