قازاقستاندا جٷزدەگەن مىڭ ادام ساۋىقتىرۋعا زەرۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ رەسمي مەلٸمەتٸنشە, 27 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا COVID-19 ٸندەتٸنەن جازىلعاندار سانى 391 مىڭ 596 ادامدى قۇرايدى. بۇل سان كٷن سايىن شامامەن 1 مىڭداي ادامعا (بٷگٸن 1 025 ادام) كٶبەيٸپ وتىرادى.
بۇعان قوسا, 27 ماۋسىمداعى جاعدايعا سەيكەس, 52 مىڭ 143 ادام كۆي نىشاندارى بار پنەۆمونييامەن اۋىرىپ, ايىققان.
وسىلايشا, قازٸردٸڭ ٶزٸندە جالپى سانى 443 مىڭنان استام ادام مەملەكەت ەسەبٸنەن ساناتورييدە دەمالۋعا, ساۋىقتىرۋدان ٶتۋگە مٷمكٸندٸك الۋعا تيٸس بولاتىن.
"سٷيٸنشٸ" سۇراعان جاڭالىعى جالعان با?
"ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى" ٶزٸندە ساقتاندىرىلعان جەنە اي سايىن ٷزبەي جارنا تٶلەپ وتىرعان ازاماتتارعا سونداي مٷمكٸندٸك ۇسىنىلاتىنىن مەلٸمدەپ, قۋانتتى. قوردىڭ حابارلاۋىنشا, COVID-19 جەنە كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونييامەن اۋىرعان ناۋقاستار ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ەسەبٸنەن وڭالتۋ قىزمەتتەرٸن الادى. وسى ماقساتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ حالىققا "مەديتسينالىق وڭالتۋ كٶرسەتۋ قاعيدالارىنا" تيٸستٸ تولىقتىرۋلار ەنگٸزدٸ.
ناۋقاستاردى COVID-19-دان كەيٸن قالپىنا كەلتٸرۋ بٸرنەشە كەزەڭنەن تۇرادى. اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ كەزەڭٸندە – قالپىنا كەلتٸرۋ شارالارىنىڭ كەشەنٸ باستالادى, ولار تىنىس الۋدى قالىپقا كەلتٸرۋگە, اسقىنۋلاردىڭ دامۋىن ازايتۋعا, ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا جەنە مازاسىزدىق پەن دەپرەسسييا بەلگٸلەرٸن جەڭٸلدەتۋگە باعىتتالعان. اۋرۋحانادان شىققاننان كەيٸن اۋرۋ اعىمىنىڭ اۋىرلىعىنا, ٸلەسپە پاتولوگييالاردىڭ بولۋىنا بايلانىستى پاتسيەنت مەديتسينالىق وڭالتۋدىڭ 2-كەزەڭٸنە نەمەسە بٸردەن 3-كەزەڭگە جٸبەرٸلۋٸ مٷمكٸن. ول كەزەڭ امبۋلاتورييالىق-ەمحانالىق ۇيىمداردا, كٷندٸزگٸ جەنە تەۋلٸكتٸك ستاتسيونارلاردا, وڭالتۋ ورتالىقتارىندا, ساناتوريي-كۋرورتتىق ۇيىمداردا جٷرگٸزٸلەدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, كوۆيدتان كەيٸنگٸ سيندروم پسيحولوگييالىق قولداۋ شارالارىن دا قاجەت ەتەدٸ, – دەپ مەلٸم ەتتٸ قورداعىلار.
ەمسق تٸپتٸ اۋرۋحاناعا جاتا الماي, ٷيدە ەمدەلۋگە مەجبٷر بولعان كوۆيد-سىرقاتتار دا ساقتاندىرۋدىڭ وسى يگٸلٸگٸنەن قاعىلمايتىنىن, 3 كەزەڭدٸ وڭالتۋعا قول جەتكٸزە الاتىنىن باسا ايتتى.
ەربٸر پاتسيەنت ٷشٸن وڭالتۋ كۋرسى اعزاسىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸن, ونىڭ قوسالقى اۋرۋلارىنىڭ بولۋىن, جاسىن جەنە باسقاسىن ەسكەرە وتىرىپ, جەكە تاڭدالادى. COVID-19 جەنە كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونييامەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى وڭالتۋعا جٸبەرۋ تەرتٸبٸ كەلەسٸدەي: ول ٷشٸن سٸز ۋچاسكەلٸك دەرٸگەرمەن كەڭەسۋٸڭٸز كەرەك. ول دەرٸگەر پاتسيەنتتٸڭ جاعدايىن باعالاۋ ٷشٸن رەابيليتولوگ نەمەسە كٶپ سالالى ماماندار توبىنىڭ كەڭەسٸنە جولداما بەرەدٸ. تەكسەرۋ كەزٸندە تىنىس الۋ فۋنكتسيياسى (ساتۋراتسييا دەڭگەيٸ, كت/رەنتگەنوگرافييا دەرەكتەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر), كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرگە قابٸلەتتٸلٸگٸ (بارتەل يندەكسٸ) ەسكەرٸلەدٸ, – دەپ تٷسٸندٸردٸ قور.
وڭالتۋ قىزمەتتەرٸن كٶرسەتۋ ماقساتىندا ەمسق تٸپتٸ 559 جەتكٸزۋشٸمەن شارتتار جاساسقانىن جەتكٸزدٸ.
ۋەدەنٸڭ اقىرى نە بولدى?
ەسكە سالا كەتسەك, "ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى" وسىنداي سوڭعى مەلٸمدەمەسٸن 2020 جىلعى 6 قاراشادا قايتالاپ جارييالاعان. سودان بەرٸ سەگٸز ايداي ۋاقىت ٶتتٸ. الايدا ايتىلعان سٶز ايتىلعان جەرٸندە قالعان. بٷگٸنگە دەيٸن پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ, مەجٸلٸس پەن سەنات, مينيسترلٸكتەر, ۇلتتىق كومپانييالار قىزمەتكەرلەرٸنەن باسقا (ولارعا ونسىز دا جىل سايىن جولداما ٷلەستٸرٸلەدٸ), بىلايعى جۇرتتىڭ – كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعانداردىڭ بٸردە بٸرٸ مەدساقتاندىرۋ قورى ارقىلى شيپاجايدا ساۋىقتىرۋدان ٶتۋگە جولداما الا الماعان!
حالىق بولسا, الاڭداۋلى.
مەنٸڭ 72 جاسار ەجەم 2021 جىلعى سەۋٸردە COVID-19 كٷردەلٸ تٷرٸن باستان ٶتكەردٸ. قولىمىزدا وسىنى راستايتىن مەديتسينالىق قۇجاتتار بار. ٶتكەن جىلعى قىركٷيەكتە اقپارات قۇرالدارى ساقتاندىرىلعان كەز كەلگەن ادام ساناتورييلەردە رەابيليتاتسييادان ٶتە الادى دەگەن جاڭالىقتى جارىسا تاراتتى. ەجەم مەملەكەت ەسەبٸنەن ساقتاندىرىلعان. بيىلعى ماۋسىمدا ول ساناتورييگە رەابيليتاتسييالىق ەمدەۋگە باعىتتاما الۋ جەنە پورتالعا كەزەككە تۇرۋ ٷشٸن ٶزٸ تٸركەلگەن №15 ەمحاناسىنداعى ۋچاسكەلٸك تەراپەۆتٸنە جٷگٸندٸ. الايدا مەديتسينالىق ۇيىم ونىڭ ٶتٸنٸشٸن ورىنداۋدان باس تارتىپتى. ەمحاناداعىلاردىڭ ايتۋىنشا, سەبەبٸ, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنان بۇعان قاتىستى ەشقانداي بۇيرىق تٷسپەگەن, ونىڭ ٷستٸنە ەمحانادا تيٸستٸ نۇسقاۋلىق تا جوق. سوندا بۇل قالاي? قانشاما ايلار ٶتتٸ عوي! – دەپ قايران قالادى الماتىلىق اننا چۋماچەنكو مينيستر الەكسەي تسويعا حاتىندا.
تالعات دوسماعامبەتوۆ تە مەدساقتاندىرىلعان ازاماتتاردىڭ بٸرٸ. بٸراق ونىڭ قىزىعىن كٶرە الماپتى. "مەن بەلٸمدەگٸ گرىجا جەنە پروترۋزيياعا بايلانىستى ساۋىقتىرۋ دەمالىس ورنىنا بارعىم كەلەدٸ. ٶزٸمدە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ بار. اي سايىن جالاقىمنان جارنا ۇستاپ وتىرادى. سونىمەن بٸرگە جۇمىس بەرۋشٸم دە 2 پايىز كٶلەمٸندە مەن ٷشٸن اۋدارىم جاسايدى.
مەن مىسالى, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى "اقجايىق ساناتوريياسى" جشس-نا قاراستى "Nurbergen Health Resort" ساۋىقتىرۋ دەمالىس ورنىنا بارعىم كەلەدٸ. 26 شٸلدەدەن باستاپ ەمدەلسەم دەپ ەدٸم. مەمس جٷيەسٸ ارقىلى ساۋىقتىرۋدان ٶتكٸم كەلەدٸ", – دەيدٸ ول.
كەيبٸر ازاماتتار ەمسق-تەن ەش قايىر بولماعان سوڭ وعان قول سٸلتەپ, تٷڭٸلگەن جايى بار. ولار مەملەكەت ەڭ قۇرىسا, زەينەتاقى جيناقتارى ەسەبٸنەن ساناتورييدە ساۋىقتىرۋدان ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرسٸن دەيدٸ.
ەۋ باستا, اقپان ايىندا زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋعا بولادى دەگەن باعىتتار اراسىندا "وتاندىق مەديتسينالىق ۇيىمداردا, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستان اۋماعىنداعى شيپاجاي-كۋرورتتىق جاعدايلاردا مەديتسينالىق رەابيليتاتسييا" دەگەن تارماق بولعان. ەندٸ قاجەت بولعاندا, 24 ماۋسىمدا تيٸستٸ سايتقا كٸرٸپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ بەكٸتكەن قاعيجانى جەنە بزت ەسەبٸنەن ەمدەلۋگە بولاتىن اۋرۋلار تٸزٸمٸن قاراسام, بۇل قىزمەت جوق. ەيتپەسە, كۋرورتتىق ەمدەلۋگە جولداما الا قويايىن دەپ ٷمٸتتەنگەنمٸن, – دەپ قاپالانادى نۇربول ايماعامبەتوۆ.
شەنەۋنٸكتەر شابان جٷرٸسٸنەن جاڭىلمادى
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەديتسينالىق كٶمەكتٸ ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتٸ بۇل مەسەلە بويىنشا تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ. ۆەدومستۆو كوروناۆيرۋسپەن جەنە كوۆيد بەلگٸلەرٸ بار پنەۆمونييامەن اۋىرىپ, جازىلعان ازاماتتارعا ساۋىقتىرۋ قاجەت بولاتىنىن جاسىرمادى.
مەمورگاننىڭ حابارلاۋىنشا, COVID-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنان ايىققاننان كەيٸن مەديتسينالىق رەابيليتاتسييا مامانداندىرىلعان بٶلٸمدەردە نەمەسە وڭالتۋ تٶسەكتەرٸندە, سونداي-اق امبۋلاتورييالىق-ەمحانالىق ۇيىمداردا, كٷندٸزگٸ ستاتسيونارلاردا, تەۋلٸك بويعى ستاتسيونارلاردا, وڭالتۋ ورتالىقتارىندا, ساناتوريي-كۋرورتتىق ۇيىمداردا, ٷيدەگٸ ستاتسيونارلاردا نەمەسە قاشىقتىقتان مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جاعدايىندا جٷزەگە اسىرىلادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ "مەديتسينالىق وڭالتۋ كٶرسەتۋ قاعيدالارىن بەكٸتۋ تۋرالى" 2020 جىلعى 7 قازانداعى №قردسم-116/2020 بۇيرىعىنا سەيكەس, كۆي-دٸ باستان ٶتكەرگەن پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق وڭالتۋ "دەنساۋلىقتىڭ قىزمەت ەتۋٸنٸڭ حالىقارالىق جٸكتەمەسٸنە" سەيكەس, پاتسيەنتتٸڭ جاعدايىنا, رەابيليتاتسييا ەلەۋەتٸنٸڭ دەڭگەيٸنە, اۋرۋدىڭ اعىمىنا بايلانىستى جٷرگٸزٸلەدٸ. قازٸرٸ كەزدە جەكەمەنشٸك ساناتوريي-كۋرورتتىق ۇيىمداردى مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە قوسۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. سودان كەيٸن ولاردا مەديتسينالىق وڭالتۋ قىزمەتتەرٸن تۇتىنۋ مٷمكٸن بولادى. ال ساناتوريي-كۋرورتتىق ەمدەۋدەن ٶتۋ ٷشٸن قانداي كٶرسەتٸلٸمدەر بولۋى كەرەكتٸگٸن انىقتاۋ ٷشٸن ازامات ٶزٸ تٸركەلگەن ەمحاناعا جٷگٸنۋٸ قاجەت, – دەپ تٷسٸندٸردٸ دسم مەديتسينالىق كٶمەكتٸ ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتٸ.
جالپى, وڭالتۋ پروتسەسٸنە جەكەمەنشٸك ساناتورييلەر مەن كۋرورتتاردى قوسپاي بولمايدى. سەبەبٸ, مەملەكەتتٸك شيپاجايلار شەنەۋنٸكتەردەن اسپايتىنىن, قالعان بٶلٸگٸ اقشا تٶلەيتٸن دەمالۋشىلارمەن تولاتىنى جاسىرىن ەمەس. سودان قاراپايىم بۇقاراعا ول جاقتا ۇلتاراقتاي ورىن دا تيمەيدٸ. دەمەك, دەنساۋمينٸ مەن ەمسق قورى جەكەمەنشٸك ساناتوريي, كۋرورتتىق ۇيىمداردى مەمس جٷيەسٸنە قوسۋدى تەزدەتسە دەپ كٷتٸپ وتىر حالىق. قازٸر كٶپتەگەن ادام كوروناۆيرۋستان كەيٸن جٷرە الماي قالىپ جاتىر. ەيتپەسە, ساۋىقتىرۋدان ٶتە الماي, جارىمجان بولعان ادامدار سانى ارتا بەرمەك.
جانات ارداق
