قالالاردىڭ بولاشاعى: الماتى وبلىسى مەن ۇلىبريتانييا جاڭا قالا قۇرىلىسى شەشٸمدەرٸن تالقىلادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
2024 جىلدىڭ 20 اقپانىندا قالالىق كەڭٸستٸكتٸڭ بولاشاعىنا ارنالعان حالىقارالىق UK Future Spaces فورۋمى ٶتتٸ.فورۋمعا قازاقستاندىق بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن ينۆەستورلار قاتىستى.
الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ مارات سۇلتانعازيەۆ قۇتتىقتاۋ سٶزٸندە: «الماتى وبلىسى ٶزٸنٸڭ باي مەدەني مۇراسىمەن جەنە بٸرەگەي تابيعي رەسۋرستارىمەن تانىمال. گەوگرافييالىق ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن ەجەلگٸ جٸبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسۋى بۇل ٶڭٸردٸ ينۆەستيتسييالىق تۇرعىدان تارتىمدى ەرٸ تۋريستٸك جاعىنان سۇرانىسقا يە ەتەدٸ. وبلىس اۋماعىندا بريتاندىق جەنە بٸرلەسكەن كاپيتالدىڭ قاتىسۋىمەن 12 كەسٸپورىن جۇمىس ٸستەيدٸ. ٶڭٸردٸڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 3,6 ملرد اقش دوللارىنا جەتتٸ, ال ەكسپورت 12,1%-عا ٶسٸپ, 819,4 ملن دوللاردى قۇرادى.
الماتى وبلىسىندا 2,5 ترلن تەڭگە سوماسىنا 114-تەن استام ينۆەستيتسييالىق جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا, ونىڭ ٸشٸندە دەۆەلوپەرلٸك جوبالار, كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى جەنە تۇراقتى قۇرىلىس سالاسى بار. ٶڭٸردە بٸر ارنايى ەكونوميكالىق ايماق (اەا) جەنە سەگٸز يندۋسترييالىق ايماق جۇمىس ٸستەيدٸ. ينۆەستورلارعا كەلەسٸ مٷمكٸندٸكتەر ۇسىنىلادى:
سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر مەن ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار;
مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك (مجە) مەحانيزمدەرٸ;
جوبالاردى قولداۋ جەنە قارجىلاندىرۋ باعدارلامالارى.
عالامدىق ٷردٸستەر قۇرىلىسقا جاڭا تەسٸلدەردٸ قاجەت ەتەدٸ. 2050 جىلعا قاراي ەلەم حالقىنىڭ 70%-دان استامى قالالاردا تۇراتىن بولادى, بۇل سەۋلەتشٸلەر, دەۆەلوپەرلەر مەن مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋشىلارعا ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيدٸ. "اقىلدى" قالالار قۇرۋ, ينفراقۇرىلىمدى تسيفرلاندىرۋ, پروتسەستەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ, جاسىل سەۋلەت سالاسىن دامىتۋ, كٶمٸرتەگٸ ٸزٸن ازايتۋ جەنە جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن ەنگٸزۋ ماڭىزدى. بۇل باعىتتار الماتى وبلىسىندا, سونىڭ ٸشٸندە جاڭا الاتاۋ قالاسىندا ٸسكە اسىرىلماق.
ەكٸم فورۋم جاڭا يدەيالار مەن تابىستى جوبالارعا نەگٸز بولاتىن الاڭعا اينالادى دەگەن سەنٸم بٸلدٸردٸ. فورۋم اياسىندا وبلىس ەكٸمٸ ۇلىبريتانييانىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ كەتي ليچ باستاعان بريتاندىق دەلەگاتسييامەن جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن جەكە كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸ. ولاردىڭ اراسىندا Infrastructure Exports: UK تەڭ تٶراعاسى ستيۋارت سينيور, Zaha Hadid Architects كومپانيياسىنىڭ باسشىسى پاتريك شۋماحەر جەنە Gillespies كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى دجيم ديگگل بولدى.
ۇلىبريتانييانىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ كەتي ليچ فورۋمعا قۇرىلىس جەنە سەۋلەت سالاسىنداعى 25 تانىمال بريتاندىق سەۋلەتشٸ قاتىسىپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ كەيبٸرٸ قازاقستاندا ٶز جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋدا.
بريتاندىق سەۋلەتشٸلەر قازاقستاندا, سونىڭ ٸشٸندە الماتى وبلىسىندا ٶز جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋعا ٷلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا.
ەكٸم فورۋمنىڭ قۇرىلىس جەنە سەۋلەت سالاسى ماماندارى ٷشٸن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. فورۋمدا ۇسىنىلعان اقپارات وتاندىق مامانداردىڭ بٸلٸمٸن كەڭەيتۋگە, شىعارماشىلىق يدەيالاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەدٸ. سونىمەن قاتار, ەكٸم قاتىسۋشى كومپانييالار تەك جوبالاردى عانا ەمەس, ماتەريالدار مەن كومپونەنتتەردٸ جەتكٸزۋدٸ, تٸپتٸ نىسانداردى تولىق ٸسكە اسىرۋدى ۇسىناتىنىن ايتتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا الاتاۋ قالاسىندا بٸلٸم بەرۋ ورتالىقتارى مەن عىلىمي قالاشىق سالۋ, سونداي-اق تۋريزمدٸ دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.
كەلەسٸ كەزدەسۋ 40 جىلدان استام تەجٸريبەسٸ بار بريتاندىق قۇرىلىس جەنە ينفراقۇرىلىم سالاسىنىڭ مامانى, Gleeds كومپانيياسىنىڭ تەۋەلسٸز ديرەكتورى ستيۋارت سينيورمەن ٶتتٸ. كەزدەسۋ بارىسىندا ىنتىماقتاستىق مەسەلەلەرٸ مەن ەكٸ ەل ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن بٸرلەسكەن جوبالىق كەڭسە قۇرۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلدى.
سودان كەيٸن Zaha Hadid Architects ەلەمگە ەيگٸلٸ سەۋلەت جەنە ديزاين ستۋديياسىنىڭ ديرەكتورى پاتريك شۋماحەرمەن كەزدەسۋ ٶتتٸ. بۇل ستۋدييادا 500-دەن استام كەسٸبي مامان جۇمىس ٸستەيدٸ. پاتريك شۋماحەر سەۋلەت, ۋربانيستيكا جەنە ديزاين سالاسىنداعى جەتەكشٸ ويشىلداردىڭ بٸرٸ رەتٸندە تانىمال. كەزدەسۋدە جەكە كاپيتالدى تارتۋ ارقىلى باستاماشىل جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸندٸگٸ تالقىلاندى. بۇل بيۋدجەتتٸك جٷكتەمەنٸ ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سوڭعى كەزدەسۋ Gillespies حالىقارالىق كونسالتينگتٸك كومپانيياسىنىڭ باسقارۋشى سەرٸكتەسٸ دجيم ديگگلمەن ٶتتٸ. ول 30 جىلدان استام تەجٸريبەسٸ بار جەنە ەۋروپا, تاياۋ شىعىس, ازييا مەن افريكاداعى ٸرٸ حالىقارالىق جوبالارعا قاتىسقان. كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا كٶلدەنەڭ كٶگالداندىرۋ مەسەلەلەرٸ, سونداي-اق عيماراتتارعا قويىلاتىن تالاپتاردى جوبالاۋ كەزەڭٸندە ەزٸرلەۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
فورۋم اياسىندا الاتاۋ قالاسىنىڭ ەكٸمٸ اركەن ٶتەنوۆ Arup كومپانيياسىنىڭ جاھاندىق ينفراقۇرىلىم ديرەكتورى لورنا بوللمەن جەنە Arup Türkiye كٶلٸك بيزنەسٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ ەمرە شيمشەكپەن كەزدەستٸ. ولار ۇلىبريتانييا, دانييا, يسپانييا, ليتۆا, گرۋزييا, ٶزبەكستان جەنە قازاقستاندا جوبالارمەن جۇمىس ٸستەگەن تەجٸريبەگە يە.
كەزدەسۋ بارىسىندا ٶڭٸردە يننوۆاتسييالىق سەۋلەت شەشٸمدەرٸن جٷزەگە اسىرۋ جەنە ودان ەرٸ ىنتىماقتاستىق مەسەلەلەرٸ قاراستىرىلدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, UK Future Spaces فورۋمى قالالاردى تۇراقتى دامىتۋعا جەنە قازاقستانعا حالىقا رالىق ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا ىقپال ەتەتٸن وزىق قالا قۇرىلىسى جەنە سەۋلەت شەشٸمدەرٸن تالقىلاۋعا ارنالعان ماڭىزدى الاڭعا اينالدى.
