قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXXIIٸ سەسسيياسى «بٸرلٸك. جاسامپازدىق. ٶرلەۋ» دەگەن ۇران اياسىندا ٶتٸپ, قاسيەتتٸ قازاق جەرٸن مەكەندەگەن جٷزدەگەن ۇلت ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. كەلەلٸ باسقوسۋعا ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن جينالعان ەل ازاماتتارى قازاقستاننىڭ ساياسي-ەلەۋمەتتٸك دامۋىنىڭ ماڭىزدى اسپەكتٸلەرٸن تالقىلاپ, ويلارىن ورتاعا سالدى. وسى رەتتە Dalanews.kz اقپاراتتىق اگەنتتٸگٸ تٸلشٸسٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مٷشەسٸ, قوعام قايراتكەرٸ, تەلەجٷرگٸزۋشٸ, سونداي-اق قازاق تٸلٸنٸڭ جاناشىرى اللا پلاتونوۆامەن سۇحباتتاسىپ, XXXIIٸ سەسسييا جۇمىسىنىڭ مەنٸ مەن مازمۇنى جايىندا ويىن تاسپاعا باسىپ العان ەدٸ. ەندٸ سوعان نازار اۋدارساڭىزدار.
سەسسييانىڭ ماقساتتارى
قوعام بەلسەندٸسٸ اللا پلاتونوۆا سەسسييا جۇمىسىندا قحا-نىڭ ينستيتۋتسيونالدىق ەلەۋەتٸن جەنە ونىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن نىعايتۋعا باستى نازار اۋدارىلعانىن اتاپ ٶتتٸ. ول ٸشكٸ ساياسي تۇراقتىلىق پەن ۇلتارالىق كەلٸسٸمنٸڭ دەل قازٸرگٸ اۋمالى-تٶكپەلٸ زاماندا قالاي ساقتاپ قالۋدىڭ ماڭىزى جايىندا كٶكەيگە تٷيگەن ويلارىن ورتاعا سالدى.
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە اسسامبلەيانىڭ ينستيتۋتسيونالدىق ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا جەنە ونىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن كٷشەيتۋگە باعىتتالعان بٸرقاتار ٶزەكتٸ مٸندەتتەردٸ اتاپ ٶتتٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ٸشكٸ ساياسي تۇراقتىلىقتى, ۇلتارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋ ماڭىزدى اسپەكت بولىپ وتىرعانىن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. سوندىقتان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بۇل باعىتتاعى بەلسەندٸ ەرەكەت ەتٸپ, ەلٸمٸزدە بٸرلٸك پەن تاتاۋلىقتى ساقتاۋعا ۇيىتقى بولۋى كەرەك, – دەيدٸ اللا پلاتونوۆا Dalanews.kz اقپاراتتىق اگەنتتٸگٸنە بەرگەن سۇحباتىندا.
قوعامدى دامۋىتۋداعى ماڭىزدى باستامالار
ۇلتارىلىق كەلسٸمدٸ ساقتاۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ٶزٸنٸڭ ٶمٸرشەڭ ينستيتۋت ەكەنٸن تالاي جىلدان بەرٸ دەلەلدەپ كەلەدٸ. قازاق قوعامىن ورتاق ماقساتقا ۇيىستىرۋدا بۇل ٸس-تەجٸريبەنٸ پايداعا جاراتۋدىڭ ماڭىزى زور.
بۇل رەتتە پلاتونوۆا حانىم حالىقتىڭ بيلٸككە سەنٸمٸن ارتتىرىپ, ەلٸمٸزدٸڭ دامۋ مەن ٶسۋ پەرسپەكتيۆاسىن ايقىنداۋدا اسسامبلەيا مەملەكەت پەن ازاماتتار اراسىندا التىن كٶپٸر بولاتىن مٷمكٸندٸ بار ەكەنٸن العا تارتتى.
– بٸزدٸڭ باستى جەتٸستٸگٸمٸز – تەۋەلسٸز قازاقستان. بۇل باعىتتاعى باستى ماقساتىمىز قاراپايىم ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ بولۋى شارت.
تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ باياندى ەتۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدە قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ ساقتاپ, نىعايتۋدىڭ ماڭىزى زور. قوعامدىق كەلٸسٸم مەملەكەت, قوعام, ۇلت بولىپ ٶمٸر سٷرۋدٸڭ ماڭىزدى شارتى. ەل ازاماتتارى بولاشاعىمىزدىڭ باياندى بولۋىنا سەنبەيٸنشە, تولىققاندى مەملەكەت قۇرۋ مٷمكٸن ەمەس. بۇل رەتتە مەملەكەت پەن ەل ازاماتتارىنىڭ ماقساتتارى سەيكەس كەلٸپ, سينحروندى ەرەكەت ەتۋٸ كەرەك. سول كەزدە ەلٸمٸز قۋاتتى مەملەكەتكە اينالىپ, ٸشكٸ بٸرلٸگٸمٸز نىعايا تٷسەدٸ.
وسى رەتتٸ حالىق مەملەكەتكە قاي ۋاقىتتا سەنٸم ارتىپ, ارقا سٷيەيدٸ دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. مەنٸڭشە, كەز كەلگەن ازامات ٶزٸنٸڭ ەرتەڭگٸ كٷنٸنە سەنٸممەن قاراپ, ەلٸمٸزدٸڭ قوعامدىق-ساياسي كەڭٸستٸگٸندە تۇلعالىق جەنە كەسٸبي تۇرعىدان ٶسۋ مٷمكٸندٸگٸ بارلىق جاعدايدىڭ جاسالعانىنا كٶزٸ جەتكەندە ونىڭ بويىندا مەملەكەتكە دەگەن سەنٸم پايدا بولادى. مۇندايدا مەملەكەت پەن حالىق وسىنى تٷسٸنٸپ, بٸرلەسٸپ ەرەكەت ەتە باستادى, – دەپ اسسامبلەيا بەلسەندٸسٸ كٶكەيدەگٸ ويىن بٷكپەي ايتتى.
قازاق تٸلٸنٸڭ ۇلتارالىق قاتىناستى ٶركەندەتۋدەگٸ رٶلٸ
قازاق تٸلٸنٸڭ ەتنوسارالىق قاتىناس قۇرالى رەتٸندەگٸ رٶلٸنە اللا پلاتونوۆا قازاق مەدەنيەتٸ مەن تٸلٸنە ٶزٸنٸڭ بارىنشا ادال ەكەندٸگٸن ايتا كەلە, قازاق تٸلٸ مەملەكەتتٸڭ رۋحاني نەگٸزٸن نىعايتىپ, ٶمٸردٸڭ بارلىق سالاسىندا تٸلدٸڭ دامۋى ٷشٸن باتىل تٸل ساياساتىن جٷرگٸزەتٸن كەزەڭ كەلگەنٸن اشىپ ايتتى.
– مەن قازاق مەدەنيەتٸمەن تەرەڭ سۋسىنداعان اداممىن. بٸز قازاقستاندى ورتاق وتانىمىز رەتٸندە قۇرمەتتەپ, ونىڭ تاريحىن, مەدەنيەتٸن, سالت-دەستٷرٸن, تٸلٸن قۇرمەتتەۋٸمٸز كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن.
الداعى ۋاقىتتا ەلٸمٸزدەگٸ ماڭىزدى تٸل ساياساتى – ەل ازاماتتارىن بٸرٸكتٸرەتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸنە اينالۋى شارت. وعان قازاق تٸلٸنٸڭ كٷش-قۋاتى تولىعىمەن جەتەدٸ, – دەيدٸ تٸل جاناشىرى.
سۋ تاسقىنانىن كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ ماسشتابىن ارتتىرۋ كەرەك
– بٷگٸنٸدە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەرگە كٶمەك كٶرسەتۋ ٸسٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ماڭىزدى ٸس-شارالارىنىڭ بٸرٸنە اينالدى دەسەك ارتىق ايتقاندىق بولماس ەدٸ.
بۇل رەتتە اسسامبلەيا گۋمانيتارلىق كٶمەكتٸ ٷيلەستٸرۋ ٷشٸن ارنايى شتابتار مەن ۆولونتەرلٸك ورتالىقتار قۇرىلعانىن اتاپ ايتۋعا بولادى. بٷگٸندە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەرگە تەك قاجەتتٸ زاتتار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ماتەريالدىق جەنە قارجىلىق قولداۋ كٶرسەتۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەرٸ مەن قۇرىلىمدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ماڭىزدى رٶل اتقارىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمٸن. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاساتىن بولادى.
قازٸرگٸ تاڭدا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ايماقتارعا گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق شتابتارى قۇرىلعانىن ەڭگٸمە اراسىندا ايتتىق. ونىڭ قۇرامىنا قحا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى, ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەردٸڭ, «جاستار» اسسامبلەياسىنىڭ تٶراعالارى مەن مٷشەلەرٸ, ەرٸكتٸلەر, مەتسەناتتار بار.
سونىمەن قاتار جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردەگٸ دوستىق ٷيلەرٸندە وبلىستىق شتابتار مەن ۆولونتەرلٸك ورتالىقتار قىزۋ جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ايتالىق, ەلٸمٸز بويىنشا 12 مىڭنان استام قحا ەرٸكتٸلەرٸ سۋ تاسقىنىنىڭ زاردابىن جويۋعا جۇمىلدىرىلعان. وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ 1500 توننادان استام ازىق-تٷلٸك پەن بٸرٸنشٸ كەزەكتە قاجەتتٸ تاۋارلاردى جيناپ, جٶنەلتكەنٸن ماقتانىشپەن ايتا الامىن, – دەدٸ پلاتونوۆا حانىم.
ٶز كەزەگٸندە اللا پلاتونوۆا حانىم «جٷرەكتەن جٷرەككە» اكتسيياسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, ونىڭ اياسىندا حالىققا جان-جاقتى گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتٸلٸپ جاتقانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ. سونىمەن قاتار قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جاستار اسسامبلەياسىنىڭ ەرٸكتٸلەرٸ زارداپ شەككەندەرگە جەتكٸزۋ ٷشٸن ازىق-تٷلٸك, كيٸم-كەشەك جەنە باسقا دا قاجەتتٸ زاتتاردى بەلسەندٸ تٷردە جيناپ جاتقانىن دا جەتكٸزدٸ.
بولاشاققا كٶزقاراس پەن مٸندەتتەر
ەمەن-جارقىن ەڭگٸمە بارىسىندا اللا پلاتونوۆا ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى حالىقتىڭ ينتەللەكتۋالدىق جەنە شىعارماشىلىق ەلەۋەتٸنە تٸكەلەي بايلانىستى ەكەنٸن ايتىپ قالدى. ول ەل مەن ازاماتتاردىڭ تاعدىرىن انىقتايتىن ينتەللەكتۋالدىق دامۋ مەن پاتريوتتىق تەربيەنٸڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, وتانعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸك ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ ساقتاۋ جەنە نىعايتۋ ٷشٸن ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرٸلەتٸن نەگٸزگٸ قۇندىلىق دەپ ەسەپتەيدٸ ەكەن.
– كەز كەلگەن ەلدٸڭ رۋحاني ٶمٸرٸندە وتانشىلدىق سەزٸم ماڭىزدى ورىنعا يە. پارتيوتتىق سەزٸم مەملەكەتتٸڭ ساياسي, مەدەني جەنە تاريحي قىرىنىڭ ەرەكشە قۇرامداس بٶلٸگٸ دەسەك ارتىق ايتقاندىق بولماس ەدٸ.
سونىدقتان جاستاردى وتانسٷيگٸشتٸك تەربيەلەپ, وتانعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸككە ارتتىرۋدا – جوعارى رۋحاني دەڭگەيدەگٸ ۇعىمدار سانالاتىن يدەيالىق جەنە رۋحاني مۇرانى ساقتاۋدا اعا ۇرپاق بارىنشا مٷددەلٸ بولىپ, بەلسەندٸلٸك تانىتۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن, – دەپ اللا پلاتونوۆا ويىن تٷيٸندەدٸ.
جازىپ العان ۇلجالعاس جۇماحان.
