بابالار قانىمەن ٶتەلگەن, بەيبٸتشٸلٸكتٸڭ بەسەگٸن تەربەتكەن, بٷگٸنگٸ كٷننٸڭ قاھارماندارى قانداي قۇرمەتكە بولسا دا لايىق.
جاڭا عانا جارقىن ٶمٸرگە جولداما العان 16-17 جاستاعى ٶرٸمدەي بوزبالالار مەن بويجەتكەندەر, كٶڭٸلدەرٸ كٶلدەي شالقىپ, الدا قان مايدان كٷتٸپ تۇرعانىن سەزٸنبەگەن ەدٸ…
1941 جىلدىڭ 22 ماۋسىمى. تۇتاس ەلدٸڭ باسىنا قارا بۇلت ٷيٸرٸلگەن كەز. «نەمٸس باسقىنشىلارى ەلٸمٸزگە تۇتقيىلدان سوعىس اشتى» دەگەن قارالى حابار راديودان دٷركٸن-دٷركٸن بەرٸلٸپ جاتتى. ەڭبەكتەگەن بالادان, ەڭكەيگەن قارتىنا دەيٸن بويلارىن ٷرەي الىپ, جٷرەكتەرٸ اۋزىنا كەلدٸ. سول كٷننەن باستاپ ەلدەن تىنىشتىق كەتتٸ. ولار قۋانىشتىڭ ورنىنا قايعى شەكتٸ. قوس جانارلارىنا ۋايىمنىڭ جاسى ٷيٸرٸلدٸ.
بالالىقتىڭ بال شاعىمەن ەرتە قوشتاسقان بالعىندار مەن اھ ۇرىپ, اڭىراپ قالعان جاۋىنگەرلەردٸڭ انالارى كٷن-تٷن دەمەي تىنىم تاپپاستان ەڭبەك ەتتٸ. وق قارشا بوراعان ايماققا ەر ٶڭٸردەن سان مىڭداعان, تەپسە تەمٸر ٷزەتٸن ازاماتار كەتكەن ەدٸ. بٸر عانا كٶكسۋ اۋدانىنان 11 مىڭ ادام مايدان شەبٸنە اتتانعان. بارلىعى دەرلٸك امان-ەسەن ەلگە ورالۋى مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸ اقيقات.
تۋعان ٶلكەلەرٸنە سۇم سوعىستان قايتىپ كەلگەندەردٸڭ بٸرٸ - الماتى وبلىسى, كٶكسۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى نيكولاي يۆانوۆيچ. ول كراسنويار ٶڭٸرٸنٸڭ تۋماسى. 1925 جىلى دٷنيە ەسٸگٸن اشقان. 1932 جىلى وتباسىمەن قازاقستانعا, الماتى قالاسىنا كٶشٸپ كەلەدٸ. اراعا بٸر جىل سالىپ جامبىل وبلىسىنا تابان تٸرەيدٸ.
ەل قاتارلى 1942 جىلى سوۆەتتٸك ارمييانىڭ قاتارىنا شاقىرىلادى. 233 اتقىشتار ديۆيزيياسىنىڭ قۇرامىندا بولىپ, جاۋعا قارسى تۇرادى. ەل الدىنداعى مٸندەتٸن ابىرويمەن اتقارىپ, وتباسىمەن قاۋىشقاننان كەيٸن مەكتەپتە دەنەشىنىقتىرۋ پەنٸنەن ساباق بەردٸ.
نيكولاي وگنەۆ 1 دەرەجەلٸ وتان سوعىسى مەدالٸن كەۋدەسٸنە تاققان ارداگەر سارباز. ونىڭ بٷگٸنگٸ ماراپاتى, ەلٸ سىيلاپ بەرگەن قۇرمەتتٸ اتاعى جاستىق جالىنىن ۇرلاعان كەزەڭنٸڭ اقىسىن قايتارىپ بەرمەسٸ انىق.
جانىن شٷپەرەككە تٷيٸپ, جاۋدان جەرٸن ازات ەتۋگە ات سالىسقان كەشەگٸ جاس جٸگٸتتەر مايدان ٶتٸندە كٷش-جٸگەرٸن سارپ ەتتٸ. قاتارلاستارىنىڭ فاشيستەر قولىنان قازا تاپقانىن, دەنەلەرٸنٸڭ سوعىس قۇرالدارىنىڭ استىندا تاپتالىپ جاتقانىن ٶز كٶزدەرٸمەن كٶرگەن قارييالاردىڭ جٷزٸنەن سول جىلداردىڭ تابى عاسىر ٶتسەدە تارقامايدى.
نيكولاي يۆانوۆيچ پەن قاتار كٶكسۋلىق پەتر دەنيسوۆيچ جانكەشتٸلٸكپەن ەلٸ ٷشٸن تولارساقتان ساز كەشكەن. 1922 جىلى 15 ناۋرىزدا ٶمٸرگە كەلگەن. قازٸرگٸ كٶشەتاۋ وبلىسى, كوماروۆا اۋىلىندا كٸندٸك قانى تامعان.
سوعىسقا دەيٸن ول 1938-1942 ج.ج. قيىر شىعىستاعى سۆوبودنىي قالاسىنداعى ەسكەري ۋچيليششەدە وقىعان. 1942 جىلى ەسكەرگە شاقىرىلىپ, ستالينگرادتىڭ جانىندا سوعىسقان, ارتيللەرييالىق ەسكەردە مەرگەن بولعان. 22 اتقىشتار ديۆيزيياسىندا, ۋكرانينا مەن ستالينگراد مايداندارىندا بورىشىن ابىرويمەن اتقارعان.
سوعىستان كەيٸن قانت زاۋىتىندا جۇمىس ٸستەدٸ. II دەرەجەلٸ وتان سوعىسى وردەنٸمەن جەنە باسقا دا مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. ول دا كٶكسۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى.
ەرلٸكتەرٸ ۇرپاققا ٷلگٸ قوس قارييا قان مايداندا ٶتكەن جىلدار قارا تٷنەككە تەڭ دەيدٸ. راسىن دا, اسپان استى, جەر ٷستٸ سناريادتارعا ورانىپ جاتقاندا قايبٸر تىنىشتىق بولسىن. قاراشىعىنان قان اعىپ, بوتام-اي دەپ بوزداعان انانىڭ كٷيٸن ەلەستەتۋ تٸپتەن مٷمكٸن ەمەس.
كٸم-كٸمگە بولماسىن ەكٸنشٸ دٷنيە جٷزٸلٸك سوعىس وڭايعا سوقپادى. تىلداعىلاردىڭ تىنىمسىز ەڭبەگٸ ەرلەردٸڭ ەڭسەسٸنٸڭ تٷسپەۋٸنە ىقپال ەتكەنٸن ايتا كەتكەن جٶن. دٷنيەنٸ دٷرلٸكتٸرگەن وقيعا بارشاعا بٸرلٸگٸ بەكەم ەلدٸ جاۋ المايتىنىن دەلەلدەدٸ.
سىن ساعاتتا ساڭلاقتار سىنبادى. بٸراق.... كٶڭٸل شٸركٸندە سۋىق ىزعار ەسٸپ تۇر. ەر نەرسەنٸڭ ٶتەمٸ بولاتىنى تايعا تاڭبا باسقانداي انىق. دەسە دە, بەيبٸت كٷننٸڭ ٶتەمٸن اتپالداي ازاماتتاردىڭ جانىمەن ٶتەلگەنٸ پەندە اتاۋلىعا اۋىر تيگەنٸن مويىنداۋىمىز كەرەك.
ەشكٸم دە, ەشتەڭە دە ۇمىت قالمايدى. تەڭٸر تارتۋ ەتكەن بەيبٸتشٸلٸك اتتى قۇسىمىز تٶبەمٸزدەن ۇشىپ كەتپەسٸن دەگەن تٸلەك قانا بٸزدەگٸ. ەندٸگٸدە جەرٸمٸز قانعا بٶكپەسٸن.
انار سابىروۆا
