حالىق قاھارمانى, عارىشكەر ەرٸ «بەيتەرەك» قازاقستان-رەسەي بٸرلەسكەن كەسٸپورنىنىڭ باسقارما تٶراعاسى ايدىن ايىمبەتوۆ بٸلٸم العان وقۋ ورداسى ٸ.جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنە ارنايى كەلٸپ, ستۋدەنتتەرمەن جٷزدەستٸ. كەزدەسۋدە جاستارعا باعىت-باعدار بەرەتٸن تاعىلىمدى سەتتەر كٶپ بولدى. ٶز كەزەگٸندە عارىشكەر «بايقوڭىردىڭ» ستراتەگييالىق ماڭىزى, وندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مەن جاڭا جۇمىس ورىندارى تۋرالى كەڭٸنەن ەڭگٸمەلەپ, بولاشاق ينجەنەرلەر مەن زەرتتەۋشٸلەردٸ ناقتى جوبالارعا قاتىسۋعا شاقىردى. ۋنيۆەرسيتەت پەن «بەيتەرەك» كەسٸپورنى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلىپ, ستۋدەنتتەردٸڭ عارىش ايلاعىندا تاعىلىمدامادان ٶتۋ مٷمكٸندٸگٸ اشىلدى. وسى سەتتە پايدالانىپ, Dalanews.kz تٸلشٸسٸ عارىشكەرمەن تٸلدەسٸپ, از-كەم سۇحبات قۇردى.
– ايدىن اعا, بٸلٸم العان ۋنيۆەرسيتەتٸڭٸزگە قايتا ورالعاندا قانداي سەزٸمدە بولدىڭىز?
– مەن ٷشٸن بۇل جەردٸڭ ورنى بٶلەك. وسى اۋديتورييالاردا وتىرىپ بٸلٸم العانمىن, ارمان قۋىپ جٷرٸپ قانشاما جوسپار قۇرعانمىن. بٷگٸن سول ورنىمدا ستۋدەنتتەرمەن جٷزدەسۋ – تاعدىردىڭ ماعان بەرگەن سىيى. ەڭ باستىسى, جاستاردىڭ كٶزٸنەن ٷمٸت, تالپىنىس كٶردٸم. ولار مەنٸڭ ستۋدەنت كەزٸمدەگٸدەي ارمانداپ قانا قويماي, سول ارمانعا جەتۋدٸڭ ناقتى جولدارىن ٸزدەستٸرٸپ وتىر. بۇل – ەلدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن قۋانىشتى جايت.
– «بايقوڭىردىڭ» قازٸرگٸ جاعدايىنا توقتالساڭىز. بٷگٸندە عارىش ايلاعى جاي عانا تاريحي نىسان بولىپ قالعان جوق پا?
– جوق, ولاي دەۋگە بولمايدى. «بايقوڭىر» – ەلٸ دە ەلەمدٸك دەڭگەيدە ستراتەگييالىق ماڭىزى بار كەشەن. ونداعان ۇشىرۋ الاڭى, قۇراستىرۋ-سىناۋ كورپۋستارى, زەرتحانالار, باسقارۋ ورتالىعى بار ٷلكەن ينفراقۇرىلىم جۇمىس ٸستەپ تۇر.
ەڭ باستىسى, بٸز قازٸر جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتتٸك. زىمىران قۇلايتىن ايماقتاردى ەكولوگييالىق تۇرعىدان قايتا قالىپقا كەلتٸرۋ, جاڭا عيماراتتار سالۋ, قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ – وسىنىڭ بەرٸ قوعام مەن تابيعاتقا دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ كٶرٸنٸسٸ.
بۇل قادامدار ارقىلى بٸز تەك عارىشقا زىمىران ۇشىرىپ قانا قويماي, ەلدٸڭ ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن دە ساقتاپ وتىرمىز. جاڭعىرتۋ بارىسىندا 150-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. بۇل – ينجەنەردەن باستاپ تەلەمەترييا مامانىنا دەيٸنگٸ كٶپتەگەن سالاداعى كادرعا سۇرانىستىڭ ارتقانىن بٸلدٸرەدٸ.
– جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸ ستۋدەنتتەرٸ ٷشٸن قانداي مٷمكٸندٸكتەر بار?
– ەڭ ماڭىزدى جاڭالىق – جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸمەن قول قويىلعان مەموراندۋم. بۇل جاي قاعاز ەمەس, ناقتى ەرەكەتكە باستايتىن قۇجات. ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ستۋدەنتتەرٸ ەندٸ «بايقوڭىردا» تاعىلىمدامادان ٶتە الادى. بۇرىندارى عارىش تۋرالى تەك كٸتاپتان وقىپ, دەرەكتٸ فيلمدەردەن كٶرٸپ جٷرگەن جاستار ەندٸ ٶز قولىمەن زەرتتەۋ جٷرگٸزۋگە, عىلىمي جوبالارعا قاتىسۋعا مٷمكٸندٸك الادى. بۇل – ٷلكەن تەجٸريبە مەكتەبٸ. جاي ەكسكۋرسييا ەمەس, ناقتى ينجەنەرلٸك ويلاۋ مەن پراكتيكالىق ماشىقتى دامىتاتىن الاڭ.
– سٸزدٸڭ عارىشقا ۇشقان سەتٸڭٸز جاستارعا ەردايىم قىزىق. سول ەسەرٸڭٸزدٸ تاعى دا بٶلٸسسەڭٸز.
– عارىشقا ۇشۋ – تەك رومانتيكا ەمەس, ول – ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك. مەن العاش ۇشقان سەتتە ٶزٸمدٸ عانا ەمەس, تۇتاس قازاقستاندى الىپ شىققانىمدى تەرەڭ سەزٸندٸم. عارىشقا قاراعان ەربٸر كٶزقاراس – ەلدٸڭ تەحنولوگييالىق قۋاتىنىڭ ايناسى. سول كەزدە تٷسٸنگەنٸم عارىش – قييال ەمەس, ول ناقتى عىلىم مەن ەڭبەك نەتيجەسٸ. بٷگٸنگٸ جاستاردىڭ دا وسىنى تٷسٸنگەنٸن قالايمىن.
– قازاقستاننىڭ عارىش سالاسى قانداي بولاشاق كٷتٸپ تۇر?
– بۇل سالا بولاشاقتا جاڭا بۋىن ينجەنەرلەر مەن زەرتتەۋشٸلەردٸڭ ارقاسىندا عانا داميدى. سوندىقتان ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىنان شىققان مامانداردى عارىش سالاسىنا تارتۋ – بٸزدٸڭ ستراتەگييالىق مٸندەتٸمٸز. عارىش ەندٸ تەك زىمىران ۇشىرۋ ەمەس. ول – دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋ, جاساندى ينتەللەكتٸنٸ قولدانۋ, ەكولوگييانى باقىلاۋ, جاڭا ماتەريالدار سىناۋ سيياقتى كٶپسالالى باعىتتاردى قامتيدى. وسىعان وراي بٸز ٸت ماماندارىن, ەكولوگتاردى, فيزيكتەردٸ تارتىپ وتىرمىز.
– جاستارعا قانداي وي ايتقىڭىز كەلەدٸ?
– مەنٸڭ ايتقىم كەلەتٸن دٷنيە عارىش – ارمان ەمەس, ناقتى ماقسات. قازاقستان ٷشٸن ول ەندٸ قييالداعى ەڭگٸمە ەمەس, يندۋسترييالىق باعىتقا اينالىپ كەلەدٸ. ەگەر سٸزدەر شىنىمەن وسى جولدى تاڭداساڭىزدار, ەلدٸڭ بولاشاقتاعى تەحنولوگييالىق بەينەسٸ مٷلدە باسقا دەڭگەيگە كٶتەرٸلەدٸ. «بايقوڭىر» تاريحي كەشەن عانا بولىپ قالمايدى, جاس عالىمدار مەن ينجەنەرلەردٸڭ ەڭبەك الاڭى رەتٸندە قايتا تٷلەدٸ. جاستارعا ايتارىم – ٶز ارماندارىڭىزدان قورىقپاڭىزدار. ول ارمان سٸزدەردٸ عارىشقا دەيٸن جەتكٸزۋٸ مٷمكٸن.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!
