قازاقستاندا حالىقتىڭ قارتايۋ ۇدەرىسى كۇشەيىپ كەلەدى، دەپ حابارلايدى Dala News.
سوڭعى جىلدارى قارتايۋ يندەكسى تۇراقتى ءوسىپ وتىر. بۇل كورسەتكىش 100 بالاعا قانشا ەگدە ادام كەلەتىنىن كورسەتەدى. 2021 جىلى ول 26،7 بولسا، 2025 جىلى 32،9-عا جەتكەن. ياعني ءار 100 بالاعا شامامەن 33 قارتتان كەلەدى. ءتورت جىل ىشىندە كورسەتكىش ايتارلىقتاي وسكەن جانە بۇل ءۇردىس جالعاسىپ جاتىر.
قالالاردا قارتايۋ جىلدامىراق ءجۇرىپ جاتىر. 2025 جىلى قالا حالقى بويىنشا يندەكس 34،9-عا جەتكەن. 2021 جىلى بۇل كورسەتكىش 28،8 بولعان. اۋىلدىق جەرلەردە دە ءوسىم بار. ول 23،9-دان 29،6-عا دەيىن كوتەرىلگەن. بۇل ەل بويىنشا ۇرپاقتار اراسىنداعى ايىرماشىلىقتىڭ ازايىپ جاتقانىن كورسەتەدى.
وڭىرلەر اراسىنداعى جاعداي دا الاڭداتارلىق. سولتۇستىك قازاقستان، شىعىس قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارىندا كورسەتكىش وتە جوعارى. بۇل وڭىرلەردە قارتتار سانى بالالار سانىنا جاقىنداپ قالعان. قاراعاندى، پاۆلودار جانە اقمولا وبلىستارىندا دا دەموگرافيالىق قۇرىلىم كۇردەلى.
ال ماڭعىستاۋ، تۇركىستان وبلىستارى، شىمكەنت پەن اتىراۋ وڭىرلەرىندە حالىق جاسىراق. ءبىراق بۇل ايماقتاردا دا قارتايۋ ءۇردىسى باياۋ بولسا دا ءوسىپ كەلەدى.
نەگىزگى سەبەپتەردىڭ ءبىرى تۋۋ كورسەتكىشىنىڭ تومەندەۋى. 2025 جىلى جالپى تۋۋ كوەففيسيەنتى 16،4-كە دەيىن تومەندەگەن. 2021 جىلى بۇل كورسەتكىش 23،5 بولعان. ياعني ءتورت جىل ىشىندە تۋۋ دەڭگەيى شامامەن ۇشتەن بىرىنە ازايعان.
بالالار سانى دا باياۋلاي باستادى. 2024 جانە 2025 جىلدارى 5،9 ملن بولعان كورسەتكىش 2026 جىلدىڭ باسىندا 5،8 ملن-عا تۇسكەن.
ال ەگدە جاستاعى ادامدار سانى كەرىسىنشە تۇراقتى ءوسىپ كەلەدى. 2016 جىلى 65 جاستان اسقاندار سانى 1،2 ملن بولسا، 2026 جىلى 2 ملن-عا جەتكەن. بۇل ون جىلدا شامامەن 60 پايىزعا ءوسىم دەگەن ءسوز.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جاعداي ەڭبەك نارىعىنا، دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا قوسىمشا جۇكتەمە تۇسىرەدى. جۇمىس ىستەيتىن حالىققا سالماق ارتىپ، بولاشاقتاعى جۇمىس كۇشى ازايۋى مۇمكىن.
جالپى، بۇل ءۇردىس تەك قازاقستانعا ءتان ەمەس، الەمدىك دەموگرافيالىق وزگەرىستەردىڭ ءبىر بولىگى. الايدا ساراپشىلار ماسەلەنى دەر كەزىندە شەشپەسە، ونىڭ سالدارى اۋىر بولاتىنىن ەسكەرتەدى.
