Қазақстанда халықтың қартаю үдерісі күшейіп келеді, деп хабарлайды Dala News.
Соңғы жылдары қартаю индексі тұрақты өсіп отыр. Бұл көрсеткіш 100 балаға қанша егде адам келетінін көрсетеді. 2021 жылы ол 26,7 болса, 2025 жылы 32,9-ға жеткен. Яғни әр 100 балаға шамамен 33 қарттан келеді. Төрт жыл ішінде көрсеткіш айтарлықтай өскен және бұл үрдіс жалғасып жатыр.
Қалаларда қартаю жылдамырақ жүріп жатыр. 2025 жылы қала халқы бойынша индекс 34,9-ға жеткен. 2021 жылы бұл көрсеткіш 28,8 болған. Ауылдық жерлерде де өсім бар. Ол 23,9-дан 29,6-ға дейін көтерілген. Бұл ел бойынша ұрпақтар арасындағы айырмашылықтың азайып жатқанын көрсетеді.
Өңірлер арасындағы жағдай да алаңдатарлық. Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан және Қостанай облыстарында көрсеткіш өте жоғары. Бұл өңірлерде қарттар саны балалар санына жақындап қалған. Қарағанды, Павлодар және Ақмола облыстарында да демографиялық құрылым күрделі.
Ал Маңғыстау, Түркістан облыстары, Шымкент пен Атырау өңірлерінде халық жасырақ. Бірақ бұл аймақтарда да қартаю үрдісі баяу болса да өсіп келеді.
Негізгі себептердің бірі туу көрсеткішінің төмендеуі. 2025 жылы жалпы туу коэффициенті 16,4-ке дейін төмендеген. 2021 жылы бұл көрсеткіш 23,5 болған. Яғни төрт жыл ішінде туу деңгейі шамамен үштен біріне азайған.
Балалар саны да баяулай бастады. 2024 және 2025 жылдары 5,9 млн болған көрсеткіш 2026 жылдың басында 5,8 млн-ға түскен.
Ал егде жастағы адамдар саны керісінше тұрақты өсіп келеді. 2016 жылы 65 жастан асқандар саны 1,2 млн болса, 2026 жылы 2 млн-ға жеткен. Бұл он жылда шамамен 60 пайызға өсім деген сөз.
Сарапшылардың айтуынша, бұл жағдай еңбек нарығына, денсаулық сақтау жүйесіне және әлеуметтік қамсыздандыруға қосымша жүктеме түсіреді. Жұмыс істейтін халыққа салмақ артып, болашақтағы жұмыс күші азаюы мүмкін.
Жалпы, бұл үрдіс тек Қазақстанға тән емес, әлемдік демографиялық өзгерістердің бір бөлігі. Алайда сарапшылар мәселені дер кезінде шешпесе, оның салдары ауыр болатынын ескертеді.
